کارتابل پنجره واحد زمین تخلف را صفر نکرد
پنجره واحد زمین با الکترونیکی کردن استعلامها و نظارت ماهوارهای، تخلفات را کاهش داده، اما احتمال تعلل عمدی در کارتابل و دورزدن قانون همچنان وجود دارد
گروه محیط زیست| با وجود همه تلاشها و طراحی سامانهای به اسم پنجره واحد زمین برای جلوگیری از تخلفات در این حوزه، باز هم خبر میرسد که یکی از مدیران متخلف منابع طبیعی، با نگه داشتن پروندهها در کارتابل، تلاش میکند تا این پروندهها را مشمول اتمام مهلت قانونی سامانه پنجره واحد زمین کند تا چنین پروندههایی، با پایان یافتن این مهلت، بدون نظر کارشناسی وارد فازهای بعدی شده و به این ترتیب قانون دور زده شود. کارشناس سامانه پنجره واحد زمین، وقوع چنین تخلفاتی را دور از ذهن نمیداند اما تاکید میکند که با ابزارهای طراحی شده در این سامانه، وقوع تخلفات به حداقل رسیده است.
با این وجود، مستندات مواردی از این دست را میتوان به متولیان این سامانه گزارش کرد تا مانع از بازشدن فضا برای قانونشکنان شد. عامل انسانی آنقدر پیچیده است که با انواع نظارتها و کنترلها باز هم احتمال خطا یا تعریف راههایی برای دور زدن سیستمهای کنترلی، برای خود پیدا میکند. قانونگریزان همواره در کمین هستند تا روزنهای برای تخلفاتشان بیابند. از سوی دیگر مسائل مرتبط با زمین، سود اقتصادی کلانی دارد و اگر نظارتها در این حوزه تشدید نشود، سودجویان حتی ممکن است تا نوک قله کوهها را به تصرف خود در بیاورند. در شرایطی که زمین کالای سرمایهای بسیار مهمی در جامعه ایران به شمار میرود، دور زدن قوانین و تغییر کاربریها میتواند یکی از گلوگاههای حساس و فسادزا در دستگاههای دولتی باشد.
برخی منابع خبر میدهند که یکی از مدیران کل منابع طبیعی، با تعلل در بررسی پروندههای حوزه زمین که در سامانه پنجره واحد ثبت شده، باعث میشود که این پروندهها مشمول زمان شده و بدون طی مراحل کارشناسی، مسیر قانونی مرتبط را طی کنند و راه برای تغییر کاربری و تصرف اراضی ملی هموار شود. اما آیا این تخلفات در پنجره واحد زمین به راحتی قابلیت تحقق دارد؟
احتمال تخلف همیشه وجود دارد
محمد جان بزرگی کارشناس حوزه زمین و سامانه پنجره واحد زمین در گفتوگو با هفت صبح بروز چنین تخلفاتی را رد نمیکند. البته او تاکید میکند که تعریف یک ساختار واحد تا حدود زیادی از بروز فساد در حوزههای مختلف جلوگیری میکند اما این تخلفات را به صفر نمیرساند. او توضیح میدهد که مدیر پروژه پنجره واحد زمین ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی ریاست جمهوری است. این سامانه در یک لایه پایینتر سه متولی اجرایی شامل منابع طبیعی، سازمان فناوری در بخش فنی و وزارت اطلاعات در حوزه تخلفات است و اگر مورد خاصی از تخلفات وجود داشته باشد، میتوان با ارائه گزارش به هر یک از این لایهها، امکان برخورد با آن را فراهم کرد. هرچند مدیران پنجره واحد زمین هم چنین مواردی را پیگیری میکنند.
جلوگیری از کاغذبازی با سامانه پنجره واحد زمین
این کارشناس سامانه پنجره واحد زمین میگوید که چنین سامانهای نقش یک هاب را بازی میکند. خدمتی مثل تغییر کاربری یا واگذاری زمین، نیاز به 20 تا 30 استعلام دارد و قبل از طراحی چنین سامانهای، افراد مجبور بودند که به تمام این دستگاهها که شامل امور اراضی، توانیر، شرکت مدیریت منابع آب، راهداری، وزارت راه و ... که در محدوده حریم شهرها فعال هستند، مراجعه کنند تا بفهمند که اجرای طرحشان ممانعت دارد یا خیر.
به گفته جان بزرگی، هنوز پنجره واحد زمین برای شهرها فعال نشده و فعالیتش به محدوده حریم شهرها خلاصه میشود. در حال حاضر افراد درخواستهای مربوط به حریم شهری را در داخل سامانه ثبت میکنند و به صورت خودکار این درخواست برای دستگاههایی که باید از آنها استعلام گرفته شود، ارسال شده و پاسخها به صورت الکترونیک دریافت میشوند. حتی پاسخ بخشی از استعلامات با استفاده از نقشههاست که بلافاصله در این سامانه پاسخهای مرتبط تهیه میشود.
معطلی در کارتابل را پیگیری میکنیم
به گفته این کارشناس سامانه پنجره واحد زمین اگر پروندهای در سامانه معطل شود، این معطلیها توسط متولیان سامانه پیگیری میشود. گزارشهایی به دستگاهها ارسال شده و به آنها اعلام میشود که در ارتباط با مواردی که معطل شده است، سریعتر اقدام کنند. عموما برای این گزارشها، پاسخ هم ارسال میشود.
او منابع طبیعی را جزو دستگاههایی میداند که در ارتباط با سامانه خوب عمل میکند اما دستگاههایی مثل وزارت صمت با سامانه همکاری خوبی ندارند. جان بزرگی تاکید میکند که با توجه به نظارتهای اعمال شده، به راحتی نمیتوان پروندههای ثبت شده در سامانه را مسکوت نگه داشت. اگر مدیری چنین اقدامی انجام دهد، گزارشها را به منابع طبیعی ارسال میکنیم و آنها موضوع را پیگیری میکنند.
البته خودشان به سامانه دسترسی دارند و میبینند که چه کسی معطل میکند زیرا در این سامانه داشبورد طراحی شده است. به کمک این داشبورد، میانگین روزانه پاسخگویی و درصد پاسخگویی هر استان را میتوان رصد کرد. منابع طبیعی متوجه میشود که کدام استان کم کاری میکند، بررسی پرونده در کدام استان بیشتر طول میکشد و چه استانی بهتر پاسخگوست. این قابلیت هم سوای گزارشهای پنجره واحد است که بهعنوان سامانه فرادستگاهی این موارد را به همه سازمانهای دولتی اعلام میکند.
یک عده راه دور زدن قانون را دارند
این کارشناس سامانه پنجره واحد زمین درباره اینکه آیا امکان زد و بند در روند پروندهها با وجود پنجره واحد زمین وجود ندارد؛ توضیح میدهد که قاعدتا نباید امکان تبانی در چنین روندی وجود داشته باشد اما اینگونه نیست که تخلفات به صفر برسد. این موضوع صرف منابع طبیعی هم نیست. هرچه روندها الکترونیکی شود، فضا به سمتی میل میکند که تخلفات کاهش یابد اما کاملا صفر نمیشود زیرا یک عده همواره راه دور زدن قوانین را دارند ولی چنین سامانهای با اصلاح فرآیندها تا حد زیادی جلوی کاغذبازی و امضای طلایی را میگیرد. او تاکید میکند که اگر موارد خاصی از تخلفات وجود دارد و در این رابطه اطلاعات و اسنادی در دسترس افراد هست، میتوانند این اسناد را به پنجره واحد زمین ارائه کنند تا موضوع پیگیری شده و با متخلفان برخورد شود.
رصد تصرف اراضی
به گفته جان بزرگی، سامانه پنجره واحد زمین یک سامانه پایش عرصه دارد که با تصاویر ماهوارهای تخلفات انجام شده را بررسی میکند تا مانع از تخلفات شود. اگر در زمینی که پروژه در آن اجرا نشده اقدام به ساخت و ساز انجام بگیرد، تخلف رخ داده و این سامانه پایشی بهعنوان یک بال نظارتی، چنین تخلفاتی را رصد میکند. بخش دیگری از سامانه هم مربوط به صدور مجوزهاست که پس از ثبت درخواست در سامانه، استعلامهای لازم دریافت شده و پاسخهای ارائه شده هم کاملا شفاف است.
حتی دستگاههای نظارتی هم در این سامانه کارتابل داشته و پاسخها رصد میشود. در حالی که پیش از این، چنین امکانی وجود نداشت.او تخلفات مرتبط با توقف بررسی درخواستها در یک استان را ناظر بر فرآیندهای داخلی خود سازمان منابع طبیعی میداند و بر این باور است که قاعدتا دفتر استعدادیابی سازمان منابع طبیعی، چنین تخلفاتی را تحت نظر دارد.
