تربیت و خانواده | دعوای پدر و مادر در حضور کودکان چه اثراتی بر جای می گذارد؟

به گزارش هفت صبح، دعوای پدر و مادر در هر خانواده ای ممکن است گاهی اتفاق بیفتد، اما زمانی که اختلافات به شکل مداوم و شدید در حضور فرزندان رخ می دهد، می تواند تاثیر قابل توجهی بر روحیه و رفتار آنها داشته باشد. کودکان خانه را محلی برای دریافت محبت و احساس امنیت می دانند و وقتی شاهد درگیری میان والدین خود هستند، ممکن است این احساس امنیت را از دست بدهند.

کودک همیشه توانایی درک دلیل اختلاف والدین را ندارد. به همین دلیل ممکن است هنگام دعوا دچار ترس و اضطراب شود یا حتی تصور کند خودش باعث ناراحتی پدر و مادر شده است. در برخی کودکان این اضطراب به شکل گریه، گوشه گیری، پرخاشگری، اختلال خواب یا کاهش تمرکز در مدرسه دیده می شود.

افزایش اضطراب و احساس ناامنی

یکی از مهم ترین پیامدهای دعوای والدین، ایجاد اضطراب در کودک است. وقتی کودک مرتب صدای فریاد یا مشاجره والدین را می شنود، ممکن است نگران آینده خانواده خود شود و از جدایی پدر و مادر بترسد.

این نگرانی در بعضی کودکان حتی زمانی که دعوا تمام شده است نیز ادامه پیدا می کند. کودک ممکن است دائما منتظر شروع دوباره اختلاف باشد و به همین دلیل نتواند در خانه احساس آرامش واقعی داشته باشد.

کاهش اعتماد به نفس

برخی کودکان تصور می کنند دعوای والدین به دلیل رفتار آنها اتفاق افتاده است. ممکن است کودک با خودش فکر کند اگر بهتر رفتار می کرد، درس هایش را بهتر می خواند یا خواسته های کمتری داشت، پدر و مادرش با یکدیگر دعوا نمی کردند.

این احساس گناه می تواند به مرور باعث کاهش اعتماد به نفس و ایجاد احساس بی ارزشی در کودک شود. به همین دلیل بسیار مهم است که والدین بعد از اختلاف به فرزند خود توضیح دهند که مشکلات میان آنها هیچ ارتباطی با کودک ندارد.

الگوبرداری از رفتار والدین

کودکان بخش زیادی از رفتارهای اجتماعی خود را از والدین یاد می گیرند. اگر کودک دائما ببیند که پدر و مادر برای حل اختلافات خود از فریاد، توهین، تهدید یا پرخاشگری استفاده می کنند، ممکن است تصور کند این روش طبیعی برخورد با مشکلات است.

این الگو می تواند در ارتباط کودک با خواهر و برادر، دوستان و حتی در روابط عاطفی او در بزرگسالی دیده شود. در مقابل، اگر والدین اختلافات خود را با گفت و گو و احترام مدیریت کنند، کودک نیز مهارت سالم تری برای حل تعارض یاد می گیرد.

افت تمرکز و عملکرد تحصیلی

ذهن کودک درگیر تنش های خانوادگی ممکن است نتواند به خوبی روی درس و فعالیت های روزمره تمرکز کند. نگرانی درباره وضعیت خانه، انتظار برای دعوای بعدی و اضطراب ناشی از اختلاف والدین می تواند انگیزه کودک برای درس خواندن را کاهش دهد.

به همین دلیل گاهی افت ناگهانی تحصیلی یا بی علاقگی به مدرسه می تواند نشانه ای از وجود فشار روانی در زندگی کودک باشد.

پرخاشگری یا گوشه گیری

واکنش همه کودکان به دعوای والدین یکسان نیست. بعضی کودکان خشم خود را با پرخاشگری نشان می دهند و ممکن است با دوستان یا خواهر و برادر خود رفتار تندی داشته باشند. بعضی دیگر برعکس، گوشه گیر می شوند و ترجیح می دهند کمتر صحبت کنند و از دیگران فاصله بگیرند.

هر دو واکنش می توانند نشانه فشار روانی باشند و نباید آنها را صرفا به عنوان لجبازی یا بدرفتاری کودک نادیده گرفت.

اختلال در روابط آینده

تجربه مداوم دعوای والدین می تواند نگاه کودک به رابطه و ازدواج را نیز تحت تاثیر قرار دهد. ممکن است بعضی کودکان در آینده از صمیمیت و ازدواج بترسند و تصور کنند هر رابطه ای در نهایت به دعوا و ناراحتی ختم می شود.

البته دیدن اختلاف والدین به این معنا نیست که کودک حتما در آینده با مشکل عاطفی مواجه خواهد شد. نوع دعوا، شدت و تکرار آن و همچنین نحوه برخورد والدین بعد از اختلاف، در میزان تاثیرگذاری آن اهمیت زیادی دارد.

آیا هر اختلافی برای کودک آسیب زا است؟

اختلاف نظر میان پدر و مادر به خودی خود اتفاق غیرطبیعی نیست. هیچ خانواده ای همیشه بدون اختلاف زندگی نمی کند. چیزی که می تواند برای کودک آسیب زا باشد، دعواهای شدید، مداوم و حل نشده است، به ویژه زمانی که همراه با توهین، تهدید، تحقیر یا خشونت باشد.

حتی اگر کودک شاهد یک اختلاف باشد، وقتی بعد از آن ببیند والدین با آرامش با یکدیگر صحبت می کنند و مشکل را حل می کنند، می تواند یاد بگیرد که اختلاف نظر بخشی از زندگی است و می توان آن را به شکل سالم مدیریت کرد.

والدین هنگام اختلاف چه کاری انجام دهند؟

بهتر است والدین تا حد امکان اختلافات شدید خود را در حضور کودک مطرح نکنند. اگر بحثی در مقابل کودک اتفاق افتاد، نباید از او بخواهند طرف یکی از والدین را بگیرد یا نقش واسطه و داور را بازی کند.

همچنین بعد از پایان دعوا بهتر است والدین با کودک صحبت کنند و به او اطمینان دهند که دوستش دارند و اختلاف میان آنها تقصیر او نیست. اگر کودک از دعوا ترسیده است، باید به او اجازه داد درباره احساساتش صحبت کند و سوال هایش را بپرسد.

در خانواده هایی که اختلافات شدید و مداوم است، کمک گرفتن از مشاور خانواده می تواند به والدین کمک کند تا مهارت های ارتباطی و روش های سالم تری برای حل تعارض یاد بگیرند.

در نهایت، مهم است که والدین بدانند کودکان فقط شنونده دعوای آنها نیستند، بلکه رفتار والدین را یاد می گیرند. اگر کودک در خانه ببیند که اختلافات با احترام، گفت و گو و کنترل خشم حل می شوند، همین رفتارها را نیز برای روابط آینده خود یاد خواهد گرفت. خانه باید برای کودک محلی باشد که حتی در زمان وجود اختلاف، احساس امنیت و دوست داشته شدن را از دست ندهد.