ماجرای سیل رودخانه داراب| سیلابی که از جنگل آمد

گروه محیط زیست| رودخانه داراب کلا بعد از بارش‌های شدید دو روز پیش در مازندران، سیلابی شده و برخی منابع محلی مدعی هستند که این سیلاب از جنگل منشا گرفته است. این در حالی است که جنگل‌ها مثل سدی طبیعی در برابر سیلاب‌ها عمل می‌کنند و قاعدتا اگر سیلابی از این اکوسیستم منشا گرفته باشد، یک جای کار ایراد دارد.

البته معاون فنی ساری بر این باور است که لزوما نمی‌توان وقوع این پدیده را به حذف جنگل نسبت داد و گاهی وجود سازندهای خاص زمین‌شناسی، یک منطقه را مستعد فرسایش و سیلاب می‌کند. سیل رودخانه داراب کلا که به گفته مردم محلی از منشا جنگل بوده، این پرسش را به‌وجود می‌آورد که آیا جنگل‌های ساری آن‌قدر آسیب دیده‌اند که دیگر نمی‌توانند نقش طبیعی خود را ایفا کرده و مانع بروز سیلاب‌ها شوند؟ رضا علی رحیمی معاون فنی و آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی مازندران-ساری در گفت‌وگو با هفت صبح توضیح می‌دهد که این رودخانه بین نکارود و تجن واقع شده و به همین دلیل به نام میان رود شهرت یافته است.

در روزهای اخیر،  وضعیت بارش منطقه، مدت، دوام و شدت آن باعث شده که سیلابی در این ناحیه اتفاق بیفتد. این موضوع امری اجتناب‌ناپذیر است. به گفته او، اگر پوشش جنگلی در منطقه وجود نداشت، قطعا فاجعه رخ می‌داد و مراتع موجود در منطقه هم در زمان وقوع سیلاب، نقش ضربه‌گیر را بازی می‌کنند. البته در تمام حوضه‌های آبریز؛ تحت تاثیر تورم، بیکاری، اشتغال و غیره، با مشکل تغییر کاربری اراضی مواجه هستیم که در بروز پدیده سیلاب موثر است.

علی رحیمی می‌گوید که در بالادست جنگل‌های منطقه‌ای که سیلاب رخ داده، شخم و شیار بی‌رویه در اراضی دیم باعث تشکیل جریانات سطحی و وقوع سیلاب در پایین دست می‌شود. منابع طبیعی برای مقابله با این روند، اقدام به اجرای عملیات آبخیزداری در حوضه‌های آبریز مختلف کرده و بر اساس میزان و تخصیص اعتبارات، برنامه‌های مرتبط را جلو می‌برد.

اعتبارات کافی در زمان کافی ضروری است

معاون فنی ساری، تخصیص اعتبارات کافی در زمان مناسب را یکی از ضرورت‌های اصلی در شمال کشور می‌داند زیرا پتانسیل فرسایش‌پذیری در حوضه‌های آبریز منطقه بالا بوده و باید عملیات آبخیزداری در این مناطق اجرایی شود. در راستای عملیات بیومکانیکی آبخیزداری هم گونه‌های مثمر به صورت رایگان در میان کشاورزان توزیع شده است تا با همراهی آنها، این نهال‌ها روی دامنه‌های شیب‌دار کشت شوند.

تضعیف کارکرد جنگل به دلیل دخالت‌ها؟

علی رحیمی درباره احتمال تضعیف کارکرد جنگل به دلیل دخالت‌ها نیز می‌گوید: اغلب نزولات بارشی از آبراهه‌های جنگلی عبور کرده و از جنگل خارج می‌شوند. عوامل متعددی هم در فرسایش خاک یا وقوع جریانات سیلابی موثر هستند. گاها در عرصه‌های کاملا حفاظتی که هیچ‌گونه بهره‌برداری انجام نمی‌شود هم شاهد وقوع فرسایش و سیلاب هستیم.

بنابراین به صورت قطعی نمی‌توان گفت که به دلیل اینکه جنگل تخریب شده، سیلاب رخ داده است؛ بلکه شرایط سازندهای زمین‌شناسی منطقه در این وضعیت دخیل هستند. به گفته او، گاهی در یک منطقه جنگلی انبوه، ممکن است سازند حساس به فرسایش وجود داشته باشد. در چنین شرایطی نمی‌توان عنوان کرد که عدم حفاظت صحیح از جنگل‌ها باعث شده فرسایش ایجاد شود. بلکه عوامل غیر انسانی یعنی نوع سازند و عوامل زمین شناسی است که باعث وقوع فرسایش می‌شود. وقتی بارندگی با شدت و دوام بالا و در مدت کم رخ می‌دهد، عوارض فرسایشی اتفاق خواهد افتاد.