سقوط آزاد محیط زیست در شفافیت

گروه محیط زیست| سامانه ملی انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از سال 1396 راه‌اندازی می‌شود تا امکان دسترسی آحاد جامعه به اطلاعات دستگاه‌های اجرایی را فراهم کرده و زمینه شفافیت در تصمیم‌سازی‌ها را تقویت کند. این سامانه در مقاطع مختلف، گزارش‌هایی از میزان پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی ارائه می‌کند. در جدیدترین گزارش ارائه شده برای سه ماهه تابستان 1405، متاسفانه سازمان محیط زیست رتبه 16 را در میان دستگاه‌های اجرایی کسب کرده است.

رتبه‌ای که نشان‌دهنده جایگاه نامناسب این دستگاه در پاسخگویی به سوالات مخاطبان است. این سازمان در سال 1403 و آغاز دوره فعالیت شینا انصاری هم با سقوط آزاد در میزان پاسخگویی مواجه می‌شود؛ به نحوی که در طول این سال رتبه این سازمان از پنج در دوره ریاست علی سلاجقه (6 ماهه ابتدای 1403) به 15 (6 ماهه دوم سال 1403) می‌رسد. این نشان می‌دهد، مسئولان سازمان محیط زیست در دولت چهاردهم گویا چندان با شفافیت میانه خوبی ندارند.

قانون انتشار و دسترسی آزاد اطلاعات در سال 1387 در مجلس شوراری اسلامی به تصویب می‌رسد تا حق دسترسی مردم به اطلاعات عمومی، تضمین شود. بر اساس این قانون، تکالیف روشنی برای دستگاه‌ها و سازمان‌های اجرایی تعریف می‌شود. قبل از تصویب این قانون هم سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات از سال 1396 برای تضمین حق قانونی شهروندان، راه‌اندازی می‌شود. بر اساس اطلاعات موجود، تاکنون بیش از 3300 دستگاه عمومی و خصوصی در این سامانه عضو شده‌اند و شهروندان می‌توانند بدون پرداخت هزینه، درخواست‌های خود را ثبت و پیگیری کنند.

رتبه 16 محیط زیست در سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات

اخیرا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گزارش مقایسه‌ای عملکرد دستگاه‌های اجرایی در سه ماهه تابستان 1405 را منتشر کرده و نتیجه این ارزیابی را برای معاونین رئیس جمهور و دستگاه‌های زیرمجموعه قوه مجریه ارسال کرده است. بر پایه این گزارش، 38 دستگاه و سازمان در سامانه ایران‌فویا، زیر مجموعه قوه مجریه هستند و رتبه آنها بر اساس ترکیب سه شاخص «تعداد درخواست‌ها»، «درصد پاسخگویی» و «میانگین زمان پاسخگویی» محاسبه شده است.  اگرچه سازمان محیط زیست در گروه سازمان‌های پرمتقاضی برای طرح سوال قرار نمی‌گیرد اما کسب رتبه 16 این دستگاه، وضعیت نامناسب سازمان محیط زیست در پاسخگویی به پرسش‌‍ مردم را نشان می‌دهد و این رتبه حاکی از آن است که این سازمان، گام به گام در حال فاصله گرفتن از مسیر شفافیت است.

 37 درصد پاسخ‌های ارائه شده به شکایت منتهی شد

بر پایه این گزارش، طی سه ماهه تابستان امسال 115 درخواست به کارتابل سازمان محیط زیست وارد می‌شود. این سازمان فقط به 109 درخواست پاسخ می‌دهد. این یعنی بیش از پنج درصد درخواست‌ها بدون پاسخ باقی مانده‌اند. از پاسخ‌های ارائه شده، بیش از 40 نفر راضی نشده و شکایت ثبت کرده‌اند. یعنی 37 درصد پاسخ‌ها قانع کننده نبوده و جالب آنکه سازمان محیط زیست نزدیک به نیمی از شکایات را هم نادیده گرفته و برایشان پاسخی ارائه نمی‌دهد. طبق آمارهای ارائه شده، این سازمان از 40 شکایت دریافتی، فقط به 23 شکایت پاسخ می‌دهد! میانگین زمان پاسخگویی 10 روز و درصد پاسخگویی این سازمان 80 درصد اعلام شده است.

سقوط 9 پله‌ای در دوره ریاست انصاری

آمارهای ارائه شده برای تابستان امسال از آن جهت مهم است که امیدها به تغییر روند پاسخگویی در سازمان محیط زیست را از بین می‌برد. این سازمان بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی سامانه شفافیت، در 6 ماهه ابتدای سال 1403 و در دوره ریاست علی سلاجقه رتبه 6 را کسب می‌کند اما با روی کار آمدن شینا انصاری این رتبه به 15 تنزل می‌یابد.

اگرچه در ابتدا، به دلیل استقرار دولت جدید گمان می‌رفت که این افت ناشی از جابه‌جایی مدیران، عدم آشنایی با مسائل و ... باشد و توقع داشتیم که با استقرار رئیس جدید، شفافیت افزایش یابد و رتبه سازمان محیط زیست برای ماه‌های بعدی بهبود یابد؛ اما آمارهای جدید نشان می‌دهد که گویا روند نزولی شفافیت ادامه‌دار بوده و سازمان متبوع شینا انصاری در تابستان امسال نسبت به آخرین آمار موجود مربوط به دوره فعالیتش، یک پله هم افت در پاسخگویی را به ثبت رسانده است.