هفت صبح| بیمارستان شهید لواسانی که در مجاورت پارک ملی سرخه حصار و منطقه حفاظت شده جاجرود واقع شده، به زیستگاهی امن برای گرازها تبدیل شده است. مشاهدات میدانی خبرنگار روزنامه هفتصبح نشان میدهد که گرازهای خبرساز بیمارستان لواسانی که چند بار دیگر هم حضورشان در محوطه این بیمارستان رسانهای شده، هنوز هم از زبالهها تغذیه میکنند و این محل را ترک نکردهاند.
مسئولان محیط زیست استان تهران که پیشتر به زندهگیری یک خانواده گراز در بیمارستان شهید لواسانی اقدام کرده بودند؛ تاکید میکنند که صرفا با دیوارکشی کامل و رفع عواملی که انگیزه برای حضور گراز فراهم میکند، معضل مراجعه حیوانات به محوطه بیمارستان لواسانی رفع میشود و زندهگیری آنها راه حل قطعی نیست. یک دامپزشک هم نسبت به تبعات بهداشتی حضور این گونه در محوطه بیمارستانی که باید استانداردهای بهداشتی در آن رعایت شود، هشدار میدهد.
آمارها نشان میدهد که هر ساله بخش بزرگی از اراضی ملی در اطراف کلانشهرها از جمله تهران با مصوبات شهری و طرحهای مسکن، وارد محدوده ساختوساز میشود. هر بار که بحث زمینخواری داغ میشود، نام تهران در صدر لیست شهرهایی که انگیزه زمینخواران را برای تصرف اراضی ملی تقویت میکند، میدرخشد. آمارهای رسمی نشان میدهند که سالانه هزاران هکتار از اراضی ملی اطراف تهران به پیکره اصلی این کلانشهر افزوده شده و پیشروی انسان در قلب طبیعت تا حدی بوده که حالا بیمارستان لواسانی، دیوار به دیوار منطقه حفاظت شده جاجرود و پارک ملی سرخهحصار، به محلی برای تردد گرازها تبدیل شده است.
مشاهدات میدانی خبرنگار روزنامه هفتصبح نشان میدهد یک گراز که ظاهرا ترسی هم از حضور در میان انسانها ندارد، مشغول تغذیه از زبالههای موجود در محوطه بیمارستان لواسانی است. رصد اخبار نشان میدهد که حضور گراز در این بیمارستان دارای سابقه است و از ابتدای امسال تاکنون دو بار دیگر هم این موضوع رسانهای شده اما صحبتهای مسئولان اداره کل محیط زیست استان تهران نشان میدهد که سابقه حضور این گونه در بیمارستان لواسانی، بسیار طولانیتر از آن چیزی است که امروز به سطح رسانه کشیده شده است.
زندهگیری و انتقال گراز
محمد کرمی، رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیات وحش استان تهران در گفتوگو با هفت صبح درباره سابقه حضور گراز در بیمارستان لواسانی، از زندهگیری تعدادی از افراد این گونه و انتقال به مکان دیگر خبر میدهد و میگوید که به دنبال درخواست مدیران بیمارستان در رابطه با انجام کاری توسط محیط زیست، این انتقال انجام شد اما همان موقع هم به رئیس بیمارستان اعلام کردیم که این علاج کار نیست و حتی اگر جمعیت فعلی را از محوطه بیمارستان خالی کنیم، جمعیت دیگری جایگزین خواهد شد.
به گفته او، بیمارستان لواسانی در کنار مجموعه حفاظتی جاجرود و پارک ملی سرخه حصار واقع شده اما کاملا محصور نیست. در فضای بیمارستان، برای حیات وحش جاذبه وجود دارد به همین دلیل حیوانات شرطی شدهاند. صبح برای تغذیه به محوطه بیمارستان میآیند و برای استراحت به منطقه باز میگردند. محوطه در اختیار بیمارستان حتما باید محصور شود که راه نفوذ برای گراز وجود نداشته باشد؛ ضمن آنکه حتما باید پسماندهای بیمارستان مدیریت شود و درون ظروف فلزی در دار نگهداری شده و پسماندهای غذایی از محیط بیمارستان خارج شوند.
کرمی «رها کردن ته ماندههای غذایی توسط مراجعان به بیمارستان» یا «غذادهی به گراز» را عواملی معرفی میکند که زمینه جذب حیوان را به محیط بیمارستان فراهم میکنند. زیرا زباله یک غذای سهلالوصول برای حیوان است و طبیعی است که با وجود آنکه حیوان وحشی است و از انسان گریزان است، در چنین موقعیتی، شرطی شود و برای کسب غذای آسان به سمت انسان بیاید و از زباله تغذیه کند. رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیاتوحش استان تهران احتمال میدهد که به دلیل نزدیکی بیمارستان لواسانی به منطقه حفاظت شده، حیواناتی مثل شغال و روباه هم به محوطه بیمارستان مراجعه کنند. گراز به صورت خانوادگی زندگی میکند و عموما نر و ماده و بچهها در کنار هم هستند.
واکنش گراز به رفتارهای استرسزا
حضور حیاتوحش ممکن است مخاطراتی هم برای انسانها داشته باشد. کرمی در این رابطه توضیح میدهد که رفتارهای حیوان را نمیتوان به عصبی بودنش ربط داد بلکه ممکن است حتی یک جوجه مرغ را بزرگ کنید و به شما نوک بزند. این رفتار از سر طبیعت حیوان است؛ درباره گراز هم این امکان وجود دارد که به یکباره خوی وحشیگریاش بروز کند و ضربهای به افراد مجاورش وارد کند.
او رفتارهای استرسزا برای حیوان را عاملی میداند که سبب میشود گراز از خود واکنش نشان دهد اما این واکنش میتواند به شدت برای انسان خطرساز باشد. زیرا وسیله دفاعی گراز دو دندان نیشی است که از دهانش بیرون زده و بسیار برنده است. حیوان 200 کیلوگرم وزن دارد و اگر یک ضربه به انسان بزند، میتواند زمینه شکستن دست یا پای فرد را فراهم کند. رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیات وحش استان تهران تاکید میکند: عقل حکم میکند که وارد زیستگاه این حیوانات نشویم و اگر آنها را دیدیم، باید از حیوانات دوری کنیم اما گاهی شرایط ایجاب میکند که این اتفاق رخ دهد؛ زیرا جذابیتهایی در محیطهای شهری و روستایی ایجاد میکنیم که حیوان به انسان نزدیک میشود.
احتمال انتقال انگل از گراز به انسان
در حالی گراز بیمارستان لواسانی از محوطه آن بهعنوان مکانی مناسب برای تغذیه استفاده میکند که ممکن است حضورش در محیط بیمارستانی که نیاز به رعایت پروتکلهای خاص بهداشتی دارد، همراه با مخاطراتی برای سلامت خود حیوان یا انسانهای بستری شده در بیمارستان باشد. عماد چنگیزی دامپزشک در گفتوگو با هفت صبح درباره این مخاطرات میگوید که از گراز زنده، بیماری انگلی به انسان منتقل نمیشود و باید گوشت گراز به صورت استیک خورده شود تا فرد مبتلا به انگل شود. اما اگر مدفوع حیوان، آلوده به تخم انگل باشد و سبزیجات با این مدفوع آلوده شوند، بیماری به انسان منتقل میشود.
اگرچه این احتمال کم است اما در هر صورت باید به این موضوع توجه شود. به گفته چنگیزی، گراز هم مثل سایر حیات وحش میتواند کنه، کک و انگلهای خارجی را به انسانها منتقل کند. او درباره مخاطرات حضور در بیمارستان برای خود حیوان یادآوری میکند که گراز مانند انسان یک موجود همهچیزخوار بوده و معدهاش میتواند همه چیز را هضم کند. اما اگر پلاستیک بخورد، بالطبع میتواند انسداد روده رخ دهد که در برخی موارد خطرناک است. چنگیزی احتمال حمله گراز به انسان را مشکل اصلی حضور این حیوان در محوطه بیمارستان میداند زیرا این حمله میتواند خطر جانی برای انسان داشته باشد.
در شرایطی که بیمارستان شهید لواسانی در مجاورت دو منطقه حفاظت شده استان تهران قرار دارد و دیوارکشی محوطه بیمارستان برای جلوگیری از ورود حیات وحش امری ضروری است، معلوم نیست چرا مسئولان این مجموعه نسبت به این موضوع بیتفاوت هستند و محوطه آن را به محلی امن برای تردد حیات وحش تبدیل کردهاند. حضور حیات وحش در محیطی که نیاز به اجرای دقیق پروتکلهای بهداشتی دارد، بدون شک بدون مخاطره هم نخواهد بود. آیا مسئولان این بیمارستان به هشدارهای سازمان بهداشت جهانی درباره شدت گرفتن احتمال انتقال بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان در دهههای پیش رو، تحت تاثیر تبعات تغییرات اقلیمی توجهی دارند؟
