هفت صبح| فعالان محیط زیست خبر میدهند که در تعطیلات آخر هفته وقتی اداره کل محیط زیست گیلان تعطیل بود، رودخانه تموشل شاهد مرگ و میر گسترده ماهیان، از جمله ماهی سفید بوده است. منابع مطلع احتمال میدهند که رها کردن عمدی سموم دفع آفات نباتی این فاجعه را رقم زده باشد. اگرچه مسئولان محیط زیست استان مرگ و میر ماهیها را تایید میکنند اما با تاکید بر اینکه ماهیهای تلف شده کوچک بودهاند، اعلام نتیجه قطعی درباره علت مرگ و میر را به هفته آینده و اعلام نظر نهایی آزمایشگاههای معتمد، محول میکنند. تعطیلات آخر هفته برای ماهیهای رودخانه تموشل لاهیجان، روزهای خوبی نبود. فعالان محیط زیست خبر میدهند که در روزهای تعطیل، تعداد زیادی ماهی در این رودخانه تلف شدهاند.
به گفته این فعالان، ماهیهای سفید خیلی بزرگی در بین ماهیهای مرده مشاهده میشوند و نمونه ماهیها، برای شناسایی علت تلفات به آزمایشگاههای مرجع ارسال شده است اما نمونههای آب روی دست متولیان مانده است. زیرا دامپزشکی پذیرفته که لاشه ماهیها را برای تشخیص علت مرگ بررسی کند اما هیچ آزمایشگاه مرجعی حاضر به انجام آزمایش روی نمونههای آب نشده است. این فعالان احتمال میدهند که ورود عمدی یا سهوی سموم علفکش کشاورزی کلردار به رودخانه، دلیل این مرگ و میر گسترده باشد و احتمال رهاسازی سم در این اکوسیستم را قویتر از سایر دلایل توصیف میکنند.
رودخانه خبرساز تموشل
این نخستین بار نیست که نام روخانه تموشل بر سر زبانها میافتد. سال 97، شستوشوی ماشین در این رودخانه که زیستگاه ماهیها به شمار میرود، خبر ساز شده بود. از سال 96 که لندفیلی در مجاورت این رودخانه لاهیجان ساخته شد تا زبالههای چهار شهر لاهیجان، رودبنه، سیاهکل و دیلمان و ۳۰۰ روستای بخشهای تابعه را در آن دفن کنند، هر از گاهی نفوذ شیرابه زبالهها به رودخانه خبر ساز میشود؛ اما این بار معلوم نیست که چه عاملی در فصل زاد و ولد ماهیها، بحران مرگ آبزیان را رقم زده است.
مرگ حدود 20 ماهی ریز در لاهیجان
فرهاد حسینی طایفه، مدیر کل محیط زیست گیلان در گفتوگو با هفتصبح، مرگومیر گزارش شده در رودخانه تموشل لاهیجان را گسترده توصیف نمیکند و از مرگ حدود 20 ماهی ریز در این رودخانه خبر میدهد. او میگوید که لاشه ماهیها برای سمشناسی به دامپزشکی تحویل داده شده و نمونه آب را هم به آزمایشگاه مرجع دادهاند تا ببینند آلودگی سمی در آب وجود دارد یا اینکه عامل دیگری زمینه مرگ و میر ماهیها را فراهم کرده است. به گفته حسینی طایفه، همکارانش در لاهیجان مسیر رودخانه را چک کردهاند اما اثری از شیرابه لندفیل نزدیک به رودخانه، در آب نیافتهاند؛ بنابراین شیرابه زباله نمیتواند عامل کشتار باشد. ضمن اینکه این عامل همواره در محل وجود داشته است اما از آنجایی که در این فصل، شالیزارها معمولا سمپاشی را آغاز میکنند، ممکن است به این دلیل شاهد مرگ و میر ماهیها باشیم. اکنون نمونه آب به آزمایشگاه معتمد رفته و لاشه ماهیهای مرده را به دامپزشکی ارسال کردهایم تا دلیل مرگ و میر ماهیها مشخص شود.
احتمال عمدی بودن وجود ندارد
علی امیری، رئیس اداره حفاظت محیط زیست لاهیجان نیز در گفتوگو با هفتصبح احتمال عمدی بودن اتفاق رخ داده در رودخانه لاهیجان را بسیار ضعیف توصیف میکند و با تکیه بر مشاهداتی که در بازدیدش از منطقه داشته، به دلیل نبود شیرابه زباله در مسیر، این عامل را هم دلیل مرگ و میر ماهیها نمیداند.او نیز وجود زمینهای شالیزاری حاشیه رودخانه و آغاز فصل کشاورزی را یکی از احتمالات قوی برای مرگ و میر ماهیها میداند، زیرا ممکن است سمومی که در این مزارع استفاده شده، به رودخانه راه یافته باشد. رئیس اداره حفاظت محیط زیست لاهیجان، خبر میدهد که در راستای بررسی علت تلفات ماهیها، لاشه این آبزیان و نمونه آب برای انجام آنالیز به آزمایشگاههای مرجع ارسال شدهاند.
امیری، مرگ ماهیهای درشت در رودخانه لاهیجان را رد میکند و میگوید که یک یا دو ماهی 200 تا 250 گرمی در میان لاشهها مشاهده شده است و در آن رودخانه اصلا ماهیان خیلی درشت زندگی نمیکنند؛ اما از نظر محیط زیست هر جا که آب جاری باشد و ماهی زندگی کند، یک زیستگاه تلقی میشود. آنچه در تعطیلات رخ داده، مرگ یک ماهی سفید کوچک، ماهیهایی از گونه زردپر و احتمالا آمور بوده است. امیری توضیح میدهد که همه رودخانههای شمال که منتهی به دریا میشوند، برای تخمریزی ماهیها خیلی مهم هستند اما رودخانه تموشل از این نظر که مثل سفیدرود نبوده و مستقیم به دریا متصل نمیشود، از درجه اهمیت کمتری نسبت به دیگر رودخانهها برخوردار است.
نتایج آزمایشات هفته بعد مشخص میشود
رئیس اداره حفاظت محیط زیست لاهیجان میگوید که آزمایشگاهی که نمونهها به آن ارسال شده، بین پنج تا هفت روز برای اعلام نتایج زمان نیاز دارد. اگر در آلوده کردن رودخانه، عمدی در کار باشد و عامل تلفات، سموم کشاورزی باشد، محیط زیست کشاورزان متخلف را شناسایی میکند و در صورتی که شیرابه زباله زمینه مرگ ماهیها را فراهم کرده باشد، علیه شهرداری برخورد قانونی لازم انجام میشود.
رودخانههای آلوده و کم آب شمال به دلیل سدسازی و برداشت بیرویه آب از این اکوسیستمها، با ایجاد محدودیت در فضای تخمریزی ماهیهای کوچرو، تنوع زیستی دریای کاسپین را با خطر جدی مواجه کرده است؛ زیرا دیگر ماهیها جایی برای تخمریزی ندارند و روند زندگی طبیعی آنها مختل شده است. مرگ ماهیها در رودخانه تموشل لاهیجان، بار دیگر توجهها را به آسیبپذیری رودخانههای شمال کشور در برابر فعالیتهای کشاورزی، مدیریت پسماند و آلودگیهای انسانی جلب میکند. اکنون چشمها به نتایج آزمایشگاههای مرجع دوخته شده؛ نتایجی که میتواند نه تنها علت این تلفات را روشن کند، بلکه مسیر برخورد با مقصران احتمالی و جلوگیری از تکرار چنین حوادثی را نیز مشخص سازد.
