تربیت و خانواده | چگونه پشتکار و اراده قوی را در کودکان پرورش دهیم؟
کودکی که یاد می گیرد برای رسیدن به هدفش تلاش کند و با اولین شکست کنار نکشد، در آینده آمادگی بیشتری برای روبه رو شدن با چالش های زندگی خواهد داشت. پشتکار و اراده قوی از ویژگی هایی هستند که می توان از سال های کودکی آنها را پرورش داد. والدین با سپردن مسئولیت های متناسب با سن، ایجاد فرصت برای تجربه و اشتباه، تشویق تلاش به جای نتیجه و الگوبودن برای فرزند، می توانند روحیه تلاش و ادامه دادن را در او تقویت کنند.
به گزارش هفت صبح، پشتکار یکی از مهارت های مهمی است که می تواند به کودک کمک کند در برابر سختی ها زود ناامید نشود و برای رسیدن به اهدافش تلاش کند. کودکی که از همان سال های ابتدایی زندگی یاد می گیرد برای رسیدن به خواسته هایش تلاش کند، شکست را بخشی از مسیر بداند و دوباره شروع کند، در آینده نیز آمادگی بیشتری برای روبه رو شدن با چالش ها خواهد داشت.
البته پشتکار تنها به معنی سخت کار کردن نیست. کودک باید یاد بگیرد چه زمانی تلاش خود را ادامه دهد، چگونه با شکست روبه رو شود و در صورت نیاز از دیگران کمک بگیرد. والدین نیز نقش مهمی در شکل گیری این ویژگی دارند و بسیاری از رفتارهای روزمره آنها می تواند روحیه تلاش و اراده را در کودک تقویت یا تضعیف کند.
همه کارها را برای کودک انجام ندهید
یکی از اشتباهات رایج والدین این است که برای راحت تر شدن کار کودک، خیلی سریع به کمک او می روند. در حالی که کودک برای تقویت پشتکار باید فرصت داشته باشد خودش تلاش کند، اشتباه کند و در نهایت طعم موفقیت را بچشد.
اگر کودک برای بستن بند کفش، ساختن یک کاردستی یا حل یک مسئله با مشکل مواجه شد، لازم نیست بلافاصله کار را برای او انجام دهید. می توانید کنارش باشید، راهنمایی اش کنید و بگویید: «یک بار دیگر امتحان کن، فکر می کنم می توانی انجامش بدهی.» همین تجربه های کوچک به کودک نشان می دهد که سخت بودن یک کار، به معنی غیرممکن بودن آن نیست.
کودک را به خاطر تلاشش تشویق کنید، نه فقط نتیجه
اگر تمام توجه والدین به نمره، برنده شدن یا نتیجه نهایی باشد، کودک ممکن است تصور کند تنها زمانی ارزشمند است که موفق شود. برای پرورش پشتکار بهتر است تلاش، پیشرفت و ادامه دادن او نیز مورد توجه قرار بگیرد.
برای مثال اگر کودک در یک مسابقه موفق نشده اما تا پایان تلاش کرده است، به جای تمرکز روی شکست می توانید بگویید: «مهم این بود که تا آخر تلاش کردی و تسلیم نشدی.» چنین جملاتی به کودک یاد می دهند که شکست پایان مسیر نیست و تلاش کردن خودش یک موفقیت مهم است.
اهداف کوچک برای کودک تعیین کنید
رسیدن به هدف های بزرگ برای کودکان ممکن است دشوار و خسته کننده باشد. بهتر است اهداف را به بخش های کوچک تر تقسیم کنید تا کودک بتواند قدم به قدم پیش برود و موفقیت را تجربه کند.
برای مثال اگر کودک می خواهد دوچرخه سواری یاد بگیرد، قرار نیست از همان ابتدا بدون کمک مسافت زیادی را طی کند. پیشرفت های کوچک او را ببینید و به او یادآوری کنید که همین تلاش های کوچک در نهایت باعث شده یک مهارت جدید را یاد بگیرد.
مسئولیت های متناسب با سن به او بدهید
مسئولیت پذیری ارتباط نزدیکی با تقویت اراده دارد. کودک می تواند از همان سال های ابتدایی، کارهای ساده و متناسب با سنش را خودش انجام دهد؛ مانند جمع کردن اسباب بازی ها، مرتب کردن وسایل شخصی، آب دادن به گلدان یا کمک کردن در چیدن سفره.
لازم نیست این مسئولیت ها سنگین باشند. هدف این است که کودک احساس کند می تواند کاری را بر عهده بگیرد و آن را تا پایان انجام دهد. انجام همین وظایف ساده به تدریج حس توانمندی و اعتماد به نفس او را تقویت می کند.
شکست را به تجربه تبدیل کنید
هیچ کودکی قرار نیست همیشه موفق باشد. شکست بخشی طبیعی از یادگیری است و والدین نباید با هر شکست، کودک را سرزنش یا ناامید کنند.
وقتی کودک در انجام کاری موفق نمی شود، به جای گفتن «دیدی نمی تونی؟» بهتر است از او بپرسید: «فکر می کنی دفعه بعد چه کاری می تونی متفاوت انجام بدی؟» این نوع برخورد به کودک کمک می کند به جای ترسیدن از شکست، به دنبال راه حل باشد.
از علاقه کودک برای تقویت پشتکار استفاده کنید
اجبار مداوم کودک به انجام فعالیت هایی که هیچ علاقه ای به آنها ندارد، ممکن است انگیزه او را کاهش دهد. بهتر است علایق و استعدادهای کودک را بشناسید و در همان زمینه ها فرصت تلاش و پیشرفت برای او ایجاد کنید.
اگر کودک به نقاشی، ورزش، ساخت وسایل یا موسیقی علاقه دارد، اجازه دهید در این فعالیت ها با چالش های متناسب با سنش روبه رو شود. وقتی کودک کاری را دوست داشته باشد، ادامه دادن مسیر و تجربه کردن سختی های آن نیز برایش آسان تر خواهد بود.
بازی و قصه را جدی بگیرید
بازی یکی از بهترین راه ها برای آموزش مفاهیم مختلف به کودکان است. والدین می توانند در جریان بازی، کودک را تشویق کنند برای رسیدن به هدفش چند بار تلاش کند و اگر شکست خورد، دوباره راه دیگری را امتحان کند.
قصه ها نیز می توانند همین مفهوم را به شکل جذاب تری منتقل کنند. داستان هایی را برای کودک انتخاب کنید که شخصیت اصلی با وجود مشکلات، ناامید نمی شود و برای رسیدن به هدفش تلاش می کند. کودک از طریق این داستان ها با مفهوم پشتکار و شجاعت آشنا می شود.
خودتان الگوی پشتکار باشید
کودکان بیش از آنکه از حرف های والدین یاد بگیرند، رفتار آنها را مشاهده می کنند. اگر کودک ببیند والدینش هنگام مواجهه با یک مشکل زود تسلیم نمی شوند و برای حل آن دوباره تلاش می کنند، مفهوم پشتکار را در زندگی واقعی یاد می گیرد.
لازم نیست والدین همیشه خودشان را بی نقص نشان دهند. حتی می توان گاهی درباره سختی یک کار با کودک صحبت کرد و توضیح داد که با وجود دشواری، تصمیم دارید دوباره تلاش کنید. این رفتار به کودک نشان می دهد که خسته شدن یا اشتباه کردن طبیعی است، اما می توان دوباره ادامه داد.
به کودک فرصت تجربه موفقیت بدهید
اعتماد به نفس و پشتکار یکدیگر را تقویت می کنند. وقتی کودک چند بار تجربه می کند که با تلاش خودش توانسته کاری را انجام دهد، باور «من می توانم» در او قوی تر می شود.
به همین دلیل بهتر است والدین همیشه موانع را از سر راه کودک برندارند. گاهی اجازه دهید خودش برای حل یک مشکل فکر کند و تنها زمانی که واقعا نیاز دارد، راهنمایی اش کنید. موفقیت هایی که کودک با تلاش خودش به دست می آورد، تاثیر بیشتری بر اعتماد به نفس او دارند.
چند جمله ساده برای تقویت پشتکار کودک
کلمات والدین می توانند نگاه کودک به تلاش و شکست را تغییر دهند. جمله هایی مانند «می دونم می تونی با تمرین بهتر بشی»، «این بار نشد، دوباره امتحانش کنیم»، «دیدم چقدر تلاش کردی» و «اشتباه کردن بخشی از یاد گرفتنه» می توانند به کودک نشان دهند که ارزش تلاش کردن بیشتر از کامل بودن و همیشه موفق شدن است.
در نهایت، برای تربیت کودکی با پشتکار لازم نیست فشار زیادی به او وارد کنیم. پشتکار از دل تجربه های کوچک روزمره، مسئولیت پذیری، فرصت اشتباه کردن، تشویق درست و مشاهده رفتار والدین شکل می گیرد. اگر کودک یاد بگیرد که برای رسیدن به هدف باید قدم به قدم تلاش کند و هر شکست فرصتی برای یادگیری است، به تدریج اراده و اعتماد به نفس بیشتری برای روبه رو شدن با چالش های زندگی پیدا خواهد کرد.
