هفت صبح| آمریکا و اسرائیل چند روز پیش جزیره خارگ را به طرز وحشیانهای بمباران کردند. این جزیره، صرفاً یک مرکز نفتی نیست؛ بلکه یکی از سه زیستگاه اصلی آهوی ایرانی و منطقهای ارزشمند در خلیجفارس از نظر تنوع زیستی به شمار میرود. جزیره خارگ در حالی بهصورت وحشیانه بمباران میشود که هشت هزار ساکن بومی آن، روال عادی زندگی خود را میگذراندند. از سرنوشت حیاتوحش این جزیره اطلاعات دقیقی در دسترس نیست و به گفته مسئولان محیطزیست، شرایط این مسئله در حال بررسی است. در چنین شرایطی ترامپ در فضای مجازی اعلام کرده که بار دیگر قصد تجاوز به این پهنه مهم تنوع زیستی خلیجفارس را دارد و گویا قصد دارد این جنایت محیط زیستی را تکرار کند.
بمبافکنهای متجاوز دشمن یکی پس از دیگری بمبهایشان را بر سر جزیره خارگ تخلیه میکنند. به دنبال این تجاوز بچهها فریاد میکشند و به آغوش مادرانشان پناه میبرند. ساکنان بومی جزیره خارگ تلاش میکنند در نقاط امن پناه بگیرند تا از حمله وحشیانه دشمن در امان بمانند؛ اما در این میان زیستمندانی هم بودند که تعریفی از جنگ نداشتند. کسی برای آنها فرمول بستن کوله اضطراری را تجویز نکرده بودند، اصلاً نمیدانستند کدام نقطه جزیره برایشان امن است.
باکلانها با اولین صدا بهصورت غریزی به پرواز درآمدند. لاکپشتها به امنترین جای جهان یعنی لاکهایشان پناه بردند و آهوان ایرانی که سالها قبل به جزیره خارگ منتقل شده بودند و حالا جمعیتشان به حدی رسیده که نام خارگ را در فهرست سه زیستگاه اصلی اینگونه به ثبت رساندهاند با تمام قدرت به نقطهای نامعلوم دویدند؛ اما ممکن بود سرعت موج حاصل از انفجارها بیشتر از قدرت پاهای آنها باشد. کسی نمیداند در جریان این حمله وحشیانه چه بلایی بر سر تنوع زیستی جزیره خارگ آمده و مسئولان محیطزیست بوشهر در حال بررسی شرایط هستند.
پیامدهای احتمالی زیستمحیطی حمله به خارگ
عبدالرحمن مرادزاده، مدیرکل حفاظت محیطزیست استان بوشهر در گفتوگو با هفت صبح، حمله به جزیره خارگ را دارای پیامدهای احتمالی محیط زیستی توصیف میکند و توضیح میدهد که جزیره خارگ تنها یک پایانه نفتی نیست، بلکه یکی از زیستبومهای ارزشمند خلیجفارس به شمار میرود؛ جزیرهای که در کنار نقش اقتصادی مهم، از منظر تنوع زیستی و زیستگاهی جایگاهی کمنظیر دارد.
به گفته او، خارگ زیستگاه گونههای ارزشمند حیاتوحش از جمله آهوی ایرانی (Gazella subgutturosa) است که طی دهههای گذشته تحت حفاظت قرار گرفته و امروز جمعیتی قابلتوجه از آن در زیستگاههای طبیعی جزیره زندگی میکنند. اینگونه از جمله گونههای حمایتشده کشور محسوب میشود و خارگ یکی از زیستگاههای شناختهشده آن در جنوب ایران است.
در اکوسیستمهای خشکی و ساحلی جزیره خارگ و آبهای پیرامونی، گونههای متعددی از پرندگان دریایی و ساحلی مانند کاکاییها، پرستوهای دریایی، حواصیلها و باکلانها زیست میکنند. همچنین آبهای پیرامون جزیره خارگ زیستگاه دلفینهای گوژپشت خلیجفارس و مسیر زادآوری لاکپشتهای دریایی در معرض تهدید نظیر لاکپشت سبز و لاکپشت منقار عقابی است. به گفته مدیرکل حفاظت محیطزیست استان بوشهر، در محدوده جزایر خارگ و نیز زیستگاههای مرجانی ارزشمندی با گونههای مختلف مرجان، ماهی و بیمهرگان دریایی وجود دارد که از ذخایر مهم حفاظتی خلیجفارس به شمار میروند.
تأثیر انفجارها بر آرامش حیاتوحش
مرادزاده از انجام بررسیهای اولیه دررابطهبا اثرات حمله به جزیره خارگ خبر میدهد و میگوید که هرچند بر اساس اطلاعات موجود، تأسیسات عمده نفتی جزیره دچار آسیب جدی نشده، اما انفجارهای هوایی و ارتعاشات ناشی از آن بر رفتار و آرامش حیاتوحش جزیره اثرگذار بوده است. این موضوع در برخی بخشها میتواند موجب شود که بخشی از زیستگاههای طبیعی آهوی ایرانی و سایر گونههای وابسته تخریب شود. به همین دلیل تیمهای کارشناسی در حال بررسی دقیق ابعاد زیستمحیطی این رویداد هستند.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان بوشهر با اشاره به ظرفیتهای متنوع دیگر جزیره از جمله میراث تاریخی و فرهنگی و ترکیب طبیعت، تاریخ و فعالیتهای اقتصادی در خارگ، این جزیره را نمونهای متمایز در خلیجفارس توصیف میکند و بر این باور است که حفاظت از این ظرفیتها، نیازمند همکاری دستگاههای مسئول در سطح ملی و نهادهای بینالمللی زیستمحیطی است.
مرادزاده ارائه گزارش نهایی از وضعیت حیاتوحش ساکن در جزیره را به انجام بررسیهای دقیق میدانی و جمعبندی گزارشها موکول میکند؛ اما تأکید میکند که صیانت از گونههای ارزشمند و زیستگاههای طبیعی جزیره خارگ در اولویت برنامههای حفاظتی محیطزیست استان قرار دارد.
آسیبدیدن بخشی از طبیعت ایران
معصومه صفایی معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست نیز در گفتوگو با هفت صبح توضیح میدهد که چگونه خارگ به یکی از زیستگاههای مهم آهوی ایرانی تبدیل میشود. به گفته او، آهوان خارگ در واقع ساکنان غیربومی جزیره هستند و توسط یکی از اهالی منطقه به تعداد بسیار کم به این جزیره منتقل شده و رهاسازی میشوند. در حال حاضر، هزار آهو در این جزیره زندگی میکنند که حاصل زادوولد همان جمعیت اولیه هستند.
سوابق موجود نشان میدهد که جمعیت آهوان ایرانی ساکن در خارگ بهحدی افزایش مییابد که سازمان محیطزیست مجوز انتقال بخشی از جمعیت به دیگر زیستگاهها را صادر میکند. سخنان صفایی هم تایید میکند که جمعیت آهوهای موجود در جزیره، بیش از ظرفیت زیستگاهی است.
معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست میگوید که بهدلیل درونآمیزی در آهوان خارگ، شاهد یک ضعف ژنتیکی در جمعیت آنها هستیم تا جایی که این مسئله بهوضوح در فنوتیپ آهوان جزیره قابلتشخیص است؛ اما این جانداران هم جزئی از طبیعت ایران هستند که در جریان جنگ، آسیب میبیند.
فقط چند ساعت پس از اینکه جزیره خارگ یکی از سنگینترین حملات هوایی دشمن را پشت سر میگذارد، ترامپ رئیسجمهور آمریکا در فضای مجازی اعلام میکند که شاید برای تفریح، بار دیگر به این جزیره ارزشمند حمله کند. ترامپ به شوخی این جزیره خلیجفارس را هدف قرار میدهد اما مردم و زیستمندان خارگ، جدیجدی میمیرند و فاجعهای زیستمحیطی در قلب خلیجفارس رقم میخورد.
