منطقه ممنوعه دور از تنگه هرمز

گروه سیاسی |  محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی به تازگی در یک برنامه تلویزیونی گفت که تنگه هرمز کاملا بسته است؛ هنوز تصمیم نگرفته‌ایم نفتکش‌هایی که از جنوب تنگه هرمز عبور می‌کنند را غرق کنیم. او مطرح کرد: «این روزها نهایتا روزی هشت کشتی کالای غذایی و مواد اساسی عبور می‌کند که آنها هم برای خودمان است؛ این در حالی است که قبل از جنگ بیش از ۱۰۰ فروند کشتی از تنگه عبور می‌کردند و میلیاردها دلار کالا عبور می‌کرد. کشتی‌های متخلفی که از جنوب تنگه هرمز عبور می‌کنند شبانه با خاموش کردن دستگاه‌های راداری‌شأن عبور می‌کنند که اکثرا هم آسیب می‌بینند؛ البته در زدن آنها هنوز تصمیم نگرفتیم چون اینها حامل مواد نفتی هستند و اگر آلودگی ایجاد شود برای ما هم ضرر دارد در عین حال هنوز تصمیمی برای غرق کردن آنها نداشتیم».

‌رضایی چه گفت؟

مسئله مهمی که رضایی در سخنان تازه‌اش مطرح می‌کند طرح ایجاد یک منطقه ممنوعه خارج از تنگه هرمز است که بحث‌های زیادی را درباره چگونگی ادامه شرایط در خلیج فارس به وجود آورده است. او گفته است: «طی روزها و هفته‌های آینده یک منطقه ممنوعه را خارج از تنگه هرمز اعلام می‌کنیم که از خط محاصره نیروی دریایی آمریکا شروع می‌شود تا در تنگه هرمز و داخل خلیج فارس. یعنی هر کشتی که به قصد عبور از تنگه وارد این محدوده شود در لیست تحریمی قرار می‌دهیم».

او در بیان و توضیح لیست تحریمی گفت که اگر کشتی‌هایی که در سمت غربی و شرقی تنگه هرمز در حال حرکت هستند ولی وارد تنگه هم نشده و قرار است بیاید یک جایی توقف کند تا بعد عبور کند، به آن اعلام می‌کنیم که همان جا متوقف شود و اگر تخلف کند آن کشتی در لیست تحریمی قرار می‌گیرد و اگر اینجا عبور کند و بخواهد برگردد دیگر ورودش دست ماست.

رضایی تشریح کرد: «در محدوده تعیین‌شده فوق که مکمل تنگه هرمز است ما به کشتی‌ها حمله نمی‌کنیم و موشک نمی‌زنیم اما اگر تخلف کنند آنها را تحریم و توبیخ می‌کنیم؛ بنابراین ما در تنگه هرمز در حال تغییراتی هستیم و منطقه ممنوعه تحریمی در بیرون از محدوده تنگه ایجاد می‌کنیم. بسیاری از کسانی که در حمل و نقل دریایی کار می‌کنند می‌گویند اثر این کار اثر موشک‌های ایران بیشتر است. این یک اهرم جدید است. این منطقه ممنوعه تا زمانی است که محاصره دریایی آمریکا یا فشارها و نقض عهدهایی که آنها انجام دهند برقرار باشد، وجود دارد».

استفاده از ابزارهای جدید خوب است

فؤاد ایزدی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی درباره طرح تازه‌ای که دبیر شورای عالی امنیت ملی از آن سخن گفته است، به «هفت صبح» گفت: «قطعا این سیاست که منتظر باشیم تا ترامپ به تفاهم‌نامه برگردد، واقع‌گرایانه نیست. آمریکایی‌ها متنی را نوشتند و متأسفانه برخی مقامات ما آن متن را جدی گرفتند و فکر کردند سند افتخار است و هنوز منتظرند تا اجرایی شود.

در این میان حتما طرحی که آقای محسن رضایی مطرح می‌کند، خوب است زیرا بهتر از بی‌عمل نشستن و منتظر ماندن است و اینکه ما از ابزارهای تازه‌ای برای تغییر دادن مناسبات به نفع خود استفاده می‌کنیم، می‌تواند مفید باشد اما به نظر من علاوه بر این طرح ما باید طرف آمریکایی را به این نتیجه برسانیم که سیاست‌هایشان به نتیجه نمی‌رسد».

باید به ترامپ بفهمانیم سیاست‌هایش شکست خورده است

او ادامه داد: «ترامپ آمده است نفت ایران را تصاحب کند و حکومت ایران را سرنگون کند. ما باید به او بفهمانیم که اگر این سیاست‌ها را ادامه دهد، ثروتی که از منطقه و حوزه نفت و گاز به دست می‌آورد را هم از دست می‌دهد. باید آمریکا را به این نتیجه برسانیم که ادامه این سیاست‌ها برای آن کشور نیز هزینه خواهد داشت. خودمان هم باید متوجه باشیم و مقامات ما به این یقین برسند که تفاهم‌نامه اسلام‌آباد از بین رفته است و منتظر اجرایی شدن آن نباشیم. وقتی رئیس‌جمهور ما می‌گوید باید به تفاهم‌نامه برگردیم، آمریکا به این نتیجه می‌رسد که ایران هنوز درگیر تفاهم‌نامه است. سیاست فعلی باید تغییر کند و این موضوع در حوزه وظایف شورای عالی امنیت ملی نیز قرار دارد».

  باید از پنجره فرصت دو ماهه استفاده کنیم

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی همچنین بیان کرد: «اگر آمریکا احساس کند می‌تواند هر وقت خواست به ایران حمله کند، محاصره اقتصادی انجام دهد یا به دنبال طراحی کودتای تازه‌ای باشد، دست به عصا راه می‌رود و بعد از انتخابات، گزینه‌های دیگری، از جمله حملات گسترده را دنبال می‌کند. ما در دو ماه آینده یک پنجره فرصت داریم تا ترامپ را به این نتیجه برسانیم که سیاست‌هایش در قبال ایران به نتیجه نمی‌رسد. در حوزه محاصره آمریکا نیز باید کاری کنیم که آمریکا به این نتیجه برسد که سیاست‌هایش به نتیجه نمی‌رسد. باید به شکلی عمل کنیم که آمریکا متوجه شود سیاست فعلی‌اش اشتباه است. مسئله تنگه هرمز هم در همین چارچوب حل می‌شود».

او درباره حملات اخیر اسرائیل به جنوب لبنان بیان کرد: «اسرائیل از فرصت‌های خود استفاده می‌کند، زیرا مقامات ایران هنوز درگیر تفاهم‌نامه هستند. اسرائیل به لبنان حمله می‌کند و می‌گوید فعلا جنوب لبنان را به زمین سوخته تبدیل می‌کنم و بعد به سراغ بیروت می‌رویم. ما باید عاملیت بیشتری داشته باشیم تا دست اسرائیل نیز برای حمله به جنوب لبنان و احتمالا بعد از این بیروت، بسته شود».

‌دموکرات‌ها پیروز شوند، کنگره به ترامپ بودجه نمی‌دهد

ایزدی در پایان درباره شرایط بعد از انتخابات کنگره آمریکا هم گفت: «یکی از مقاطع مهم انتخابات کنگره آمریکا در آبان‌ماه است. اگر جمهوری‌خواهان پیروز شوند، منابع مالی جنگ تأمین می‌شود و اگر دموکرات‌ها پیروز شوند و فاصله زیادی به وجود نیاید، لابی اسرائیل می‌تواند دموکرات‌ها را هم راضی به تأیید بودجه نظامی کند اما اگر فاصله بیفتد احتمالا ترامپ برای تأمین بودجه نظامی جنگ با ایران، دچار مشکل می‌شود. در آمریکا معمولا جنگ‌ها به این شکل تمام شده‌اند که کنگره پول جنگ را تصویب نمی‌کند».

ایران دو هدف را به طور همزمان پیگیری می‌کند

از سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی می‌شود چنین برداشت کرد که ایران در شرایط کنونی می‌خواهد همزمان دو مسیر را پیش ببرد؛ یکی فشار تدریجی و کم‌هزینه از طریق تحریم کشتی‌ها و منطقه ممنوعه و دیگری هشدار صریح درباره هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه منافعش. به گفته کارشناسان توافق با عمان هم می‌تواند به‌عنوان یک ابزار دیپلماتیک عمل کند و به ایران امکان دهد مدیریت تردد را با یک همسایه جنوبی به اشتراک بگذارد.

در مجموع، این مواضع تصویر یک رویکرد دوگانه را نشان می‌دهد؛ کنترل سخت‌گیرانه‌تر تنگه هرمز در کنار افزایش سطح بازدارندگی. البته برخی از کارشناسان باور دارند ایران باید سطح فشار بر کشورهای هم‌پیمان با آمریکا و نیز سطح هزینه برای آمریکا را بالاتر ببرد تا آمریکا به این نتیجه برسد ادامه‌دادن تنش با ایران و محاصره دریایی با آسیب‌های جبران‌ناپذیری نسبت به منافع اقتصادی، نظامی و منطقه‌ای همراه خواهد بود.