تربیت و خانواده | وقتی کودک قهر می کند پدر و مادر چه واکنشی نشان دهند؟

به گزارش هفت صبح، قهر کردن یکی از رفتارهایی است که بسیاری از والدین در دوران کودکی فرزندشان با آن مواجه می شوند. کودک ممکن است بعد از شنیدن یک پاسخ منفی، برآورده نشدن خواسته اش یا حتی به دلیل ناراحتی از رفتار یکی از اعضای خانواده، گوشه گیر شود و با والدین صحبت نکند.

 

 

این رفتار همیشه به معنای لجبازی نیست. گاهی کودک هنوز مهارت کافی برای بیان احساسات خود را ندارد و قهر کردن را به عنوان راهی برای نشان دادن ناراحتی انتخاب می کند. در بعضی موارد نیز کودک به مرور متوجه می شود که قهر کردن می تواند توجه والدین را جلب کند یا باعث شود آنها از تصمیم خود کوتاه بیایند.

به همین دلیل، نوع واکنش پدر و مادر اهمیت زیادی دارد. برخورد بیش از حد سختگیرانه، داد زدن یا قهر متقابل می تواند شرایط را بدتر کند و از طرف دیگر، تسلیم شدن در برابر خواسته کودک نیز ممکن است این رفتار را تقویت کند.

 

چرا کودکان قهر می کنند؟

برای برخورد درست با قهر کودک، ابتدا باید علت آن را شناخت. همه کودکان به یک دلیل قهر نمی کنند و ممکن است پشت این رفتار، نیاز یا احساس متفاوتی وجود داشته باشد.

 

 

ناتوانی در بیان احساسات

کودکان به اندازه بزرگسالان توانایی صحبت کردن درباره احساسات خود را ندارند. ممکن است کودک ناراحت، عصبانی، ناامید یا خجالت زده باشد، اما نتواند دقیقا توضیح دهد چه چیزی باعث ناراحتی او شده است. در چنین شرایطی قهر کردن می تواند جایگزین صحبت کردن شود.

 

تلاش برای رسیدن به خواسته

گاهی کودک متوجه می شود که قهر کردن نتیجه دارد. اگر هر بار که کودک قهر می کند، والدین برای پایان دادن به ناراحتی او خواسته اش را قبول کنند، کودک ممکن است این پیام را دریافت کند که قهر کردن روش موثری برای رسیدن به خواسته هاست.

 

جلب توجه والدین

برخی کودکان زمانی که احساس می کنند توجه کافی دریافت نمی کنند، رفتارهایی مانند قهر کردن را نشان می دهند. حتی توجه منفی والدین، مانند دعوا یا سرزنش، ممکن است برای کودکی که به دنبال توجه است، نوعی توجه محسوب شود.

 

 

رفتار والدین چه نقشی در قهر کودک دارد؟

کودکان بسیاری از رفتارهای خود را از بزرگسالان یاد می گیرند. اگر کودک در خانه شاهد قهرهای طولانی، سکوت کردن برای تنبیه دیگران یا حل اختلافات با قطع ارتباط باشد، ممکن است همین الگو را در روابط خود تکرار کند.

 

کودک از رفتار پدر و مادر الگوبرداری می کند

والدین فقط با حرف هایشان به کودک آموزش نمی دهند؛ رفتار آنها نیز یک الگوی تربیتی است. بنابراین اگر پدر و مادر می خواهند کودک یاد بگیرد درباره ناراحتی هایش صحبت کند، خودشان نیز باید در اختلافات خانوادگی تا حد امکان از گفت وگو استفاده کنند.

 

توجه بیش از حد به قهر می تواند نتیجه معکوس داشته باشد

گاهی والدین به محض قهر کردن کودک، تلاش می کنند با وعده دادن، خریدن وسیله یا قبول کردن خواسته او، ناراحتی اش را پایان دهند. این واکنش اگر به یک الگوی ثابت تبدیل شود، ممکن است کودک را به استفاده بیشتر از قهر تشویق کند.

 

 

وقتی کودک قهر می کند، والدین چه کار کنند؟

مهم ترین اصل در این موقعیت، حفظ آرامش است. والدین نباید در واکنش به قهر کودک، خودشان نیز عصبانی شوند یا وارد یک درگیری طولانی شوند.

 

احساس کودک را نادیده نگیرید

بی توجهی به رفتار قهرآمیز با نادیده گرفتن احساس کودک متفاوت است. می توان به کودک نشان داد که احساس ناراحتی او را درک می کنیم، اما قرار نیست هر خواسته ای صرفا به دلیل قهر کردن برآورده شود.

برای مثال می توان گفت: «می فهمم که ناراحتی، اما اگر چیزی می خواهی بهتر است درباره اش با من صحبت کنی.»

 

 

برای خواسته های نادرست تسلیم نشوید

اگر دلیل قهر کودک یک خواسته غیرمنطقی است، بهتر است والدین با آرامش روی تصمیم خود بایستند. تغییر مداوم قوانین باعث می شود کودک نداند چه انتظاری از والدین داشته باشد.

 

فرصت بدهید کودک آرام شود

گاهی کودک در اوج ناراحتی آمادگی گفت وگو ندارد. بهتر است چند دقیقه به او فرصت داده شود تا آرام تر شود و بعد درباره اتفاقی که افتاده صحبت شود.

 

چه کارهایی نباید انجام دهیم؟

واکنش اشتباه والدین می تواند قهر کردن را به یک الگوی رفتاری دائمی تبدیل کند. به همین دلیل شناخت اشتباهات رایج اهمیت زیادی دارد.

 

با کودک قهر نکنید

قهر متقابل نه تنها مشکل را حل نمی کند، بلکه به کودک نشان می دهد قطع ارتباط می تواند روشی برای حل اختلاف باشد. بهتر است والدین ارتباط عادی خود را حفظ کنند و در زمان مناسب درباره رفتار کودک صحبت کنند.

 

 

کودک را تحقیر یا سرزنش نکنید

جملاتی مانند «چقدر لجبازی»، «هیچ کس تو را دوست ندارد» یا «بچه خوبی نیستی» کمکی به اصلاح رفتار نمی کنند و ممکن است باعث آسیب به اعتماد به نفس کودک شوند.

بهتر است رفتار نادرست را از شخصیت کودک جدا کنیم. به جای اینکه بگوییم «تو بچه بدی هستی»، می توان گفت «قهر کردن راه مناسبی برای بیان خواسته ات نیست».

 

 

برای پایان دادن به قهر، هر خواسته ای را قبول نکنید

اگر کودک یاد بگیرد هر زمان قهر می کند، والدین از تصمیم خود عقب نشینی می کنند، احتمال تکرار این رفتار بیشتر می شود. قاطعیت همراه با آرامش، بهتر از تسلیم شدن یا تنبیه شدید است.

 

 

چطور به کودک یاد بدهیم به جای قهر کردن صحبت کند؟

هدف اصلی والدین نباید فقط پایان دادن به قهر باشد؛ بلکه باید به کودک کمک کنند مهارت بهتری برای بیان احساسات خود پیدا کند.

 

احساسات کودک را نام گذاری کنید

والدین می توانند به کودک کمک کنند احساس خود را بشناسد. برای مثال بگویند: «فکر کنم از اینکه اجازه بازی بیشتر نداشتی ناراحت شدی.»

این کار به کودک کمک می کند به مرور احساسات خود را با کلمات بیان کند.

 

رفتار مناسب را تشویق کنید

هر زمان کودک به جای قهر کردن درباره مشکلش صحبت کرد، این رفتار را مورد توجه قرار دهید. تشویق رفتارهای درست می تواند باعث شود کودک به مرور متوجه شود گفت وگو نتیجه بهتری از قهر کردن دارد.

 

برای کودک الگوی خوبی باشید

اگر والدین در زمان اختلاف با یکدیگر گفت وگو کنند، عذرخواهی را بلد باشند و درباره ناراحتی های خود صحبت کنند، کودک نیز فرصت بیشتری برای یادگیری این مهارت ها خواهد داشت.

 

 

فعالیت هایی که به تخلیه هیجانات کودک کمک می کنند

کودکان برای مدیریت احساسات خود به فرصت هایی برای بازی و فعالیت نیاز دارند. فعالیت های مناسب می توانند به آنها کمک کنند انرژی و هیجانات خود را به شکل سالم تری بیان کنند.

 

بازی و فعالیت بدنی

ورزش و بازی های حرکتی می توانند به کاهش تنش و افزایش نشاط کودک کمک کنند. فعالیت های گروهی همچنین فرصت مناسبی برای تمرین همکاری و ارتباط با دیگران هستند.

 

 

نقاشی و کارهای هنری

گاهی کودک نمی تواند احساسات خود را به زبان بیاورد، اما می تواند آنها را از طریق نقاشی یا فعالیت های هنری نشان دهد. والدین می توانند بدون قضاوت کردن، درباره نقاشی کودک با او صحبت کنند.

 

قصه گویی

داستان هایی که در آنها شخصیت اصلی با یک مشکل یا ناراحتی روبه رو می شود و آن را با گفت وگو حل می کند، می توانند فرصتی برای آموزش غیرمستقیم مهارت های ارتباطی به کودک باشند.

 

اگر قهر کردن کودک زیاد و طولانی شود چه کنیم؟

قهر کردن گاه به گاه در دوران کودکی ممکن است اتفاق بیفتد، اما اگر این رفتار بسیار مکرر، طولانی یا شدید شود و روی روابط کودک با خانواده و دوستان تاثیر بگذارد، بهتر است والدین علت آن را جدی تر بررسی کنند.

در چنین شرایطی توجه به فضای خانه، رابطه کودک با والدین، شرایط مدرسه و سایر عوامل تاثیرگذار اهمیت دارد. در صورت ادامه دار بودن مشکل، دریافت کمک از روانشناس کودک می تواند به شناخت علت و پیدا کردن روش مناسب برخورد کمک کند.

 

 

قاطعیت یا محبت؛ کدام یک بهتر است؟

تربیت درست به معنای انتخاب میان محبت و قاطعیت نیست؛ کودک به هر دو نیاز دارد. والدین می توانند هم احساس کودک را بپذیرند و هم برای رفتارهای نامناسب مرز مشخص داشته باشند.

کودک باید بداند که ناراحت شدن، عصبانی شدن و مخالفت کردن طبیعی است، اما قهر کردن برای تحت فشار قرار دادن دیگران روش مناسبی برای حل مشکل نیست.

 

در نهایت، بهترین واکنش والدین هنگام قهر کودک، ترکیبی از آرامش، محبت، قاطعیت و گفت وگو است. نباید برای ساکت کردن کودک تسلیم هر خواسته ای شد و نباید برای اصلاح رفتار او را تحقیر یا طرد کرد. هدف اصلی این است که کودک به مرور یاد بگیرد احساسات خود را بشناسد، درباره آنها صحبت کند و برای حل اختلافات به جای قهر کردن، از گفت وگو کمک بگیرد.