تربیت و خانواده | نشانه هایی که می گویند کودک شما از نظر عاطفی به توجه بیشتری نیاز دارد

به گزارش هفت صبح، توجه به کودک فقط خرید اسباب بازی، انجام دادن خواسته های او یا وقت گذراندن طولانی مدت با او نیست. کودک بیش از هر چیز به این احساس نیاز دارد که برای والدینش مهم است و حرف ها، احساسات و تجربه های او دیده می شود.

گاهی والدین به دلیل کار، خستگی و مشغله های روزمره زمان زیادی را در کنار فرزندشان هستند، اما فرصت کافی برای گفت و گو و ارتباط واقعی با او ندارند. ممکن است پدر یا مادر در خانه حضور داشته باشد، اما بیشتر وقت خود را با تلفن همراه، کارهای خانه یا مسائل شخصی بگذراند.

در چنین شرایطی ممکن است کودک برای جلب توجه، رفتارهایی از خود نشان دهد که در نگاه اول لجبازی یا شیطنت به نظر می رسند. شناخت این رفتارها می تواند به والدین کمک کند قبل از تنبیه یا سرزنش کودک، علت رفتار او را بهتر بررسی کنند.

این نشانه‌های رفتاری کودک یعنی به توجه شما نیاز دارد

پریدن وسط حرف والدین

یکی از رفتارهایی که ممکن است نشان دهنده نیاز کودک به توجه باشد، پریدن مداوم وسط صحبت دیگران است. برای مثال، ممکن است والد در حال صحبت با دوست یا یکی از اعضای خانواده باشد و کودک بارها صحبت او را قطع کند و بخواهد چیزی بگوید.

البته کودک باید به مرور یاد بگیرد که هنگام صحبت دیگران صبر کند، اما اگر این رفتار به شکل مداوم تکرار شود، بهتر است والدین فقط به دنبال ساکت کردن او نباشند. گاهی کودک احساس می کند برای شنیده شدن باید بیشتر تلاش کند.

والدین می توانند زمانی مشخص را برای صحبت کردن با کودک در نظر بگیرند و به او نشان دهند که حرف هایش شنیده می شود. این کار به کودک کمک می کند برای دریافت توجه، کمتر به رفتارهای مزاحم متوسل شود.

 

گریه و بهانه گیری های مکرر

گریه یکی از طبیعی ترین راه های بیان احساسات در کودکان است و به خودی خود نشانه مشکل یا جلب توجه نیست. کودک ممکن است به دلیل خستگی، گرسنگی، ترس، ناراحتی یا ناتوانی در بیان احساسات خود گریه کند.

با این حال، اگر کودک برای مسائل بسیار کوچک به شکل مداوم گریه می کند و این رفتار بیشتر زمانی اتفاق می افتد که والدین مشغول کار هستند، بهتر است نیاز عاطفی او نیز مورد توجه قرار بگیرد.

گاهی کودک متوجه می شود که تنها راهی که می تواند والدین را از کارهایشان جدا کند، گریه و بهانه گیری است. در این شرایط، توجه کردن به احساس کودک و صحبت آرام با او می تواند موثرتر از سرزنش کردن یا گفتن جمله هایی مانند بس کن و گریه نکن باشد.

وابستگی بیش از حد به والدین

وابستگی در سنین کودکی تا حد زیادی طبیعی است، اما اگر کودک به شکل غیر معمولی مدام دنبال والدین باشد، بدون آنها احساس آرامش نکند یا برای انجام ساده ترین کارها به حضور آنها نیاز داشته باشد، بهتر است شرایط عاطفی او بررسی شود.

گاهی کودک زمانی که احساس می کند توجه کافی دریافت نمی کند، تلاش می کند بیشتر به والدین نزدیک شود. ممکن است مدام آنها را صدا بزند، دنبالشان راه بیفتد یا برای جدا شدن از آنها مقاومت کند.

در چنین شرایطی، برخورد تند و ناگهانی معمولا راه حل مناسبی نیست. کودک باید به تدریج احساس امنیت و اطمینان بیشتری پیدا کند و بداند که حتی زمانی که والدین مشغول کار هستند، همچنان برای آنها مهم است.

 

مقاومت در برابر خواب

بعضی کودکان هنگام خواب بهانه می آورند، مدام از جای خود بلند می شوند یا از والدین می خواهند مدت بیشتری کنارشان بمانند. مقاومت در برابر خواب می تواند دلایل زیادی داشته باشد، اما گاهی کودک از این زمان به عنوان فرصتی برای دریافت توجه بیشتر استفاده می کند.

برای کودکی که در طول روز فرصت زیادی برای ارتباط با والدین نداشته، زمان خواب ممکن است تنها موقعیتی باشد که پدر یا مادر برای مدتی در کنار او می نشیند و با او صحبت می کند.

به همین دلیل بهتر است والدین فقط روی خواباندن سریع کودک تمرکز نکنند. داشتن یک برنامه آرام و ثابت پیش از خواب، مانند صحبت کردن کوتاه، خواندن داستان یا پرسیدن درباره اتفاقات روز، می تواند نیاز کودک به ارتباط عاطفی را نیز تا حدی پاسخ دهد.

بدخلقی در جمع و مهمانی

گاهی کودک در خانه رفتار آرامی دارد، اما وقتی وارد جمع می شود ناگهان شروع به لجبازی، گریه، داد زدن یا انجام رفتارهای غیر معمول می کند. این تغییر رفتار می تواند دلایل مختلفی داشته باشد، اما در بعضی موارد کودک تلاش می کند توجه والدین را که در جمع مشغول صحبت با دیگران هستند، دوباره به سمت خود برگرداند.

به جای اینکه والدین بلافاصله کودک را در مقابل دیگران سرزنش کنند، بهتر است ابتدا بررسی کنند که قبل از شروع این رفتار چه اتفاقی افتاده است. آیا والدین برای مدت طولانی با دیگران صحبت کرده اند؟ آیا کودک احساس کرده کسی به حرف هایش گوش نمی دهد؟

توجه کوتاه اما واقعی به کودک می تواند در بسیاری از موقعیت ها بهتر از تهدید، خجالت زده کردن یا تنبیه او باشد.

 

تظاهر به فراموش کردن کارها

گاهی کودک کاری را که بارها انجام داده است، ناگهان فراموش می کند. مثلا وسیله ای را که همیشه در جای مشخصی می گذارد رها می کند یا انجام کاری ساده را به والدین یادآوری می کند.

البته فراموشکاری در کودکان طبیعی است و نباید هر بار آن را به نیاز به توجه نسبت داد. اما اگر این رفتار بیشتر زمانی دیده شود که والدین سرگرم کار دیگری هستند و کودک بعد از یادآوری شدن توسط والدین وارد گفت و گو با آنها می شود، ممکن است بخشی از این رفتار با نیاز او به ارتباط مرتبط باشد.

در چنین شرایطی بهتر است والدین علاوه بر آموزش مسئولیت پذیری، زمانی را نیز برای ارتباط مستقیم با کودک اختصاص دهند.

 

انجام آهسته کارهای روزمره

برخی کودکان هنگام آماده شدن برای مدرسه، لباس پوشیدن یا جمع کردن وسایل، کارها را بسیار کند انجام می دهند. این رفتار همیشه به معنای تنبلی نیست.

گاهی کودک متوجه می شود که وقتی کاری را آهسته انجام می دهد، والدین بیشتر به او توجه می کنند، کنارش می نشینند، به او کمک می کنند یا مرتب درباره کارهایش با او صحبت می کنند.

به همین دلیل بهتر است والدین در کنار آموزش نظم و مسئولیت پذیری، بررسی کنند که آیا کودک در طول روز فرصت کافی برای دریافت توجه مثبت داشته است یا خیر.

 

چرا نباید هر رفتار کودک را به کمبود توجه نسبت داد؟

مهم است که والدین با دیدن یک یا دو مورد از این رفتارها، فورا نتیجه نگیرند که کودک دچار کمبود توجه عاطفی شده است. گریه، لجبازی، وابستگی، بدخوابی و حتی پرخاشگری می توانند دلایل متعددی داشته باشند.

سن کودک، شرایط خانوادگی، تغییرات محیطی، خستگی، مشکلات مدرسه، ترس ها و حتی نیازهای جسمی می توانند روی رفتار او تاثیر بگذارند. بنابراین آنچه اهمیت دارد، مشاهده الگوی رفتاری کودک در طول زمان است.

اگر یک رفتار به شکل شدید و مداوم ادامه دارد یا در زندگی روزمره کودک اختلال ایجاد کرده است، صحبت با روانشناس کودک می تواند به والدین کمک کند علت اصلی رفتار را بهتر پیدا کنند.

کم توجهی فقط کنار کودک نبودن نیست

یکی از اشتباهات رایج این است که والدین تصور می کنند چون بیشتر ساعات روز در کنار فرزندشان هستند، پس کودک نمی تواند احساس کمبود توجه داشته باشد. در حالی که حضور فیزیکی با ارتباط عاطفی یکسان نیست.

کودک ممکن است ساعت ها در خانه کنار والدین باشد اما احساس کند کسی به حرف هایش گوش نمی دهد. چند دقیقه گفت و گوی واقعی، بازی کردن، پرسیدن درباره احساسات کودک و گوش دادن بدون عجله گاهی ارزش بیشتری از ساعت ها حضور بدون ارتباط دارد.

 

کمبود توجه عاطفی چه تاثیری بر کودک می گذارد؟

کودک برای رشد سالم فقط به غذا، لباس، آموزش و مراقبت های جسمی نیاز ندارد. احساس امنیت، دوست داشته شدن و مورد توجه قرار گرفتن نیز بخش مهمی از نیازهای اوست. وقتی کودک برای مدت طولانی احساس کند حرف هایش شنیده نمی شود یا والدین علاقه ای به دنیای او ندارند، ممکن است این احساس در رفتار و روابط او دیده شود.

البته کمبود توجه در هر کودکی به شکل متفاوتی ظاهر می شود. یک کودک ممکن است پرخاشگر و لجباز شود و کودک دیگری ممکن است بیشتر گوشه گیر و ساکت شود. به همین دلیل والدین باید تغییرات رفتاری فرزندشان را در کنار شرایط زندگی او بررسی کنند.

 

کاهش اعتماد به نفس کودک

کودکی که بارها تلاش می کند با والدین خود ارتباط برقرار کند اما پاسخ مناسبی دریافت نمی کند، ممکن است به مرور تصور کند که حرف ها و احساساتش اهمیت چندانی ندارد.

این مسئله می تواند روی اعتماد به نفس او نیز تاثیر بگذارد. کودک ممکن است در بیان خواسته های خود تردید کند یا برای گرفتن تایید دیگران بیش از حد به واکنش آنها وابسته شود.

در مقابل، زمانی که والدین به صحبت های کودک گوش می دهند و احساسات او را جدی می گیرند، به او پیام مهمی منتقل می کنند. اینکه احساسات تو برای من مهم است و می توانی درباره آنها با من صحبت کنی.

 

افزایش رفتارهای جلب توجه

وقتی کودک از روش های معمول نمی تواند توجه والدین را دریافت کند، ممکن است به سراغ رفتارهایی برود که واکنش بیشتری ایجاد می کنند.

داد زدن، گریه کردن، خرابکاری، قطع کردن صحبت دیگران، لجبازی یا حتی انجام کاری که والدین قبلا از آن منعش کرده اند، می تواند در چنین شرایطی بیشتر دیده شود.

این رفتارها لزوما به معنای بد بودن کودک نیستند. گاهی کودک فقط راه مناسبی برای بیان نیاز خود به توجه بلد نیست و با رفتارش تلاش می کند والدین را متوجه این نیاز کند.

 

پرخاشگری و عصبانیت

برخی کودکان احساسات خود را به شکل خشم نشان می دهند. کودکی که نمی تواند بگوید دلم می خواهد بیشتر با من وقت بگذرانی، ممکن است به جای آن عصبانی شود، داد بزند یا با دیگران درگیر شود.

والدین در چنین شرایطی باید بین پذیرش احساس کودک و پذیرش رفتار نامناسب او تفاوت بگذارند. یعنی می توان به کودک گفت که عصبانی بودن اشکالی ندارد، اما آسیب زدن به دیگران یا خراب کردن وسایل قابل قبول نیست.

این روش به کودک کمک می کند به مرور یاد بگیرد احساسات خود را با کلمات بیان کند.

 

مشکلات ارتباطی با دیگران

تجربه کودک در خانواده می تواند روی نحوه ارتباط او با دیگران نیز اثر بگذارد. کودکی که احساس می کند برای دیده شدن باید دائما توجه دیگران را به خودش جلب کند، ممکن است همین الگو را در مدرسه یا جمع دوستان نیز تکرار کند.

از طرف دیگر، بعضی کودکان ممکن است به دلیل تجربه کم توجهی، برقراری ارتباط را دشوارتر بدانند و کمتر درباره احساسات خود صحبت کنند.

به همین دلیل توجه عاطفی والدین فقط برای آرامش امروز کودک اهمیت ندارد، بلکه می تواند در شکل گیری مهارت های ارتباطی او نیز نقش داشته باشد.

 

والدین چطور توجه بیشتری به کودک نشان دهند؟

توجه کردن به کودک الزاما به معنای اختصاص دادن چند ساعت در روز به او نیست. حتی زمان های کوتاه اما با کیفیت می توانند برای کودک ارزشمند باشند.

برای مثال، والدین می توانند هر روز مدت کوتاهی را بدون تلفن همراه و سایر عوامل حواس پرتی در کنار کودک بگذرانند. در این زمان بهتر است کودک انتخاب کند که درباره چه چیزی صحبت کند یا چه بازی انجام شود.

مهم این است که کودک احساس کند در آن لحظه، توجه والدین واقعا به او اختصاص دارد.

 

هنگام صحبت کردن با کودک تلفن همراه را کنار بگذارید

یکی از ساده ترین راه ها برای افزایش ارتباط عاطفی با کودک، کاهش حواس پرتی هنگام صحبت کردن با اوست.

اگر کودک در حال تعریف کردن اتفاقی از مدرسه یا بازی خود است، نگاه کردن مداوم به تلفن همراه می تواند این پیام را منتقل کند که موضوع دیگری برای والدین مهم تر است.

لازم نیست والدین همیشه تلفن همراه را کنار بگذارند، اما اختصاص دادن زمان هایی مشخص برای گفت و گوی بدون حواس پرتی می تواند تفاوت زیادی در کیفیت رابطه ایجاد کند.

 

هر روز درباره احساسات کودک سوال کنید

گاهی والدین درباره غذا، مدرسه، تکالیف و نمره های کودک سوال می کنند اما کمتر درباره احساسات او می پرسند.

سوال هایی مانند امروز چه چیزی خوشحالت کرد؟ چه چیزی ناراحتت کرد؟ یا امروز اتفاق جالبی برایت افتاد؟ می توانند شروع خوبی برای گفت و گو باشند.

اگر کودک تمایلی به صحبت کردن نداشت، نباید او را مجبور کرد. مهم این است که بداند هر زمان آماده صحبت کردن باشد، والدین برای شنیدن حرف هایش حضور دارند.

 

فقط هنگام رفتار بد به کودک توجه نکنید

یکی از اشتباهات رایج این است که والدین زمانی که کودک آرام است، سرگرم کار خود هستند اما وقتی کودک شروع به گریه، لجبازی یا شیطنت می کند، بلافاصله به او توجه نشان می دهند.

در چنین شرایطی ممکن است کودک به مرور یاد بگیرد که رفتارهای منفی سریع ترین راه برای دریافت توجه هستند.

بهتر است والدین رفتارهای مثبت کودک را نیز ببینند و به آنها واکنش نشان دهند. برای مثال، وقتی کودک بدون یادآوری وسایلش را جمع می کند یا با خواهر و برادر خود رفتار خوبی دارد، توجه و تشویق والدین می تواند به تقویت این رفتارها کمک کند.

 

به کودک اجازه دهید احساساتش را بیان کند

قرار نیست کودک همیشه شاد، آرام و خوش اخلاق باشد. ناراحتی، ترس، خشم و ناامیدی نیز بخشی از احساسات طبیعی انسان هستند.

وقتی کودک ناراحت است، جملاتی مانند ناراحت نباش، گریه نکن یا چیزی نشده است ممکن است باعث شوند احساس کند احساساتش جدی گرفته نمی شوند.

به جای آن، والدین می توانند ابتدا احساس کودک را بپذیرند و بعد درباره علت آن صحبت کنند. برای مثال، می توان گفت می فهمم از این اتفاق ناراحت شدی، بیا درباره اش صحبت کنیم.

 

توجه کردن با برآورده کردن همه خواسته ها فرق دارد

توجه عاطفی به این معنا نیست که والدین باید هر خواسته کودک را قبول کنند. کودک می تواند احساس کند دوست داشته می شود و در عین حال با بعضی قوانین و محدودیت ها روبرو باشد.

والدین می توانند در برابر یک خواسته غیر منطقی کودک نه بگویند، اما همچنان با آرامش با او صحبت کنند. محبت و توجه زمانی ارزشمندتر است که همراه با مرزهای مشخص باشد.

 

زمان های کوتاه خانوادگی را جدی بگیرید

قرار نیست برای ایجاد رابطه بهتر با کودک همیشه برنامه های بزرگ و پرهزینه داشته باشید. غذا خوردن کنار یکدیگر، پیاده روی کوتاه، بازی ساده، کتاب خواندن یا حتی صحبت کردن درباره اتفاقات روز می تواند فرصتی برای ایجاد ارتباط باشد.

آنچه اهمیت دارد، تداوم این لحظات است. کودک از طریق همین تجربه های ساده متوجه می شود که خانواده برای شنیدن حرف های او و وقت گذراندن با او اهمیت قائل است.

 

چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟

اگر تغییرات رفتاری کودک شدید و مداوم شده است، در مدرسه یا روابط او مشکل ایجاد کرده یا برای مدت طولانی ادامه دارد، بهتر است والدین موضوع را جدی تر بررسی کنند.

همچنین اگر کودک به شکل قابل توجهی گوشه گیر شده، رفتارهای پرخاشگرانه شدید دارد، تغییرات واضحی در خواب یا اشتهای او ایجاد شده یا ارتباطش با خانواده و دوستان به شکل محسوسی تغییر کرده است، مشورت با روانشناس کودک می تواند مفید باشد.

مهم است که والدین به جای برچسب زدن به کودک، ابتدا علت رفتار او را پیدا کنند. رفتار کودک معمولا پیامی در خود دارد و پیدا کردن این پیام می تواند اولین قدم برای حل مشکل باشد.

 

توجه عاطفی را به یک عادت روزانه تبدیل کنید

توجه به کودک نباید فقط زمانی اتفاق بیفتد که او گریه می کند، عصبانی است یا رفتار نامناسبی انجام داده است. کودک باید در روزهای عادی نیز محبت، توجه و علاقه والدین را تجربه کند.

چند دقیقه گفت و گوی بدون تلفن همراه، گوش دادن به حرف های کودک، پرسیدن درباره احساساتش، بازی کردن و تشویق رفتارهای مثبت، کارهایی ساده اما موثر هستند.

در نهایت، هدف این نیست که والدین تمام وقت خود را در اختیار کودک قرار دهند. هدف این است که کودک بداند در میان تمام مشغله های زندگی، هنوز جایی برای او، حرف هایش و احساساتش وجود دارد.