تربیت و خانواده | والدین تا چه سنی در انجام تکالیف به فرزندشان کمک کنند؟
کمک والدین به فرزندان در انجام تکالیف درسی می تواند به یادگیری بهتر و موفقیت تحصیلی آنها کمک کند، اما این کمک نباید به انجام دادن تکالیف به جای کودک تبدیل شود. والدین باید متناسب با سن و توانایی فرزندشان، از راهنمایی مستقیم به سمت نظارت و همراهی کمتر حرکت کنند تا کودک مسئولیت پذیری و استقلال را یاد بگیرد. اگر دانش آموزی به طور مداوم از انجام تکالیف فرار می کند، بهتر است والدین پیش از سرزنش کردن، علت این مسئله را پیدا کنند.
هفت صبح | میزان کمک والدین در طول دوره تحصیل فرزندشان باید با سن، توانایی و نیاز کودک تغییر کند. در سال های ابتدایی مدرسه، کودک ممکن است برای فهمیدن صورت سوال، برنامه ریزی و شروع تکالیف به همراهی بیشتری نیاز داشته باشد. اما با بالاتر رفتن سن، بهتر است این همراهی به تدریج کمتر شود و مسئولیت انجام تکالیف بر عهده خود دانش آموز قرار بگیرد.
هدف از کمک والدین این نیست که تکلیف بدون اشتباه تحویل مدرسه داده شود؛ بلکه کودک باید در جریان انجام تکالیف، یاد بگیرد چگونه مسئله را حل کند، زمانش را مدیریت کند و مسئولیت کار خودش را بپذیرد.
کمک کردن با انجام دادن تکلیف فرق دارد
یکی از مهم ترین نکاتی که والدین باید به آن توجه کنند، تفاوت میان «راهنمایی» و «انجام دادن» است. اگر کودک در حل یک مسئله مشکل دارد، والدین می توانند با پرسیدن سوال های ساده او را به سمت پاسخ هدایت کنند، اما بهتر است پاسخ را مستقیما در اختیارش نگذارند.
برای مثال به جای اینکه جواب یک مسئله ریاضی را بگویند، می توانند بپرسند: «فکر می کنی برای حل این مسئله اول باید چه کاری انجام بدهی؟» این روش به کودک فرصت می دهد خودش فکر کند و از اشتباه کردن هم نترسد.
اگر کودک تکالیفش را انجام نمی دهد، او را تنبل ندانید
بی علاقگی به انجام تکالیف همیشه به معنای تنبلی یا بازیگوشی نیست. بعضی کودکان ممکن است در تمرکز و توجه، یادگیری خواندن، نوشتن یا ریاضی مشکل داشته باشند. برخی دیگر نیز ممکن است به دلایل مختلف انگیزه کافی برای انجام تکالیف نداشته باشند.
بنابراین اگر کودک به شکل مداوم از انجام تکالیف فرار می کند، بهتر است والدین ابتدا علت این رفتار را بررسی کنند. شناخت نقاط قوت و ضعف کودک می تواند کمک کند روش مناسب تری برای همراهی با او انتخاب شود.
تشویق بهتر از کشمکش و سرزنش است
تبدیل کردن زمان انجام تکالیف به یک میدان دعوا می تواند کودک را نسبت به درس و مدرسه بی علاقه تر کند. بهتر است والدین به جای بحث های طولانی، قوانین مشخصی برای زمان انجام تکالیف داشته باشند و تلاش کودک را به موقع تشویق کنند.
تشویق فقط برای گرفتن نمره خوب نیست. حتی وقتی کودک خودش برای حل یک مسئله تلاش کرده، اشتباه خود را پیدا کرده یا بدون کمک والدین تکلیفش را تمام کرده است، می توان از تلاش و مسئولیت پذیری او تعریف کرد.
بهترین روش های کمک به کودک در انجام تکالیف
به جای دادن جواب، سوال بپرسید
اگر کودک در حل یک سوال مشکل دارد، والدین بهتر است به جای گفتن پاسخ، با پرسیدن سوال های ساده او را به سمت جواب هدایت کنند. این کار باعث می شود کودک خودش فکر کند و راه حل را پیدا کند.
برای انجام تکالیف برنامه ریزی کنید
والدین می توانند در ابتدا به کودک کمک کنند زمان مشخصی را برای انجام تکالیف در نظر بگیرد و وسایل مورد نیازش را آماده کند. با بزرگ تر شدن کودک، این برنامه ریزی نیز باید بیشتر به خودش واگذار شود.
هنگام نیاز در دسترس باشید
قرار نیست والدین تمام مدت بالای سر کودک بنشینند. بهتر است کودک بداند اگر در بخشی از تکلیف واقعا مشکل داشت، می تواند از پدر و مادرش کمک بگیرد.
کمک بیش از اندازه چه مشکلاتی برای کودک ایجاد می کند؟
کاهش مسئولیت پذیری
وقتی والدین همیشه تکالیف را کنترل یا حتی بخشی از آنها را انجام می دهند، کودک ممکن است به مرور مسئولیت انجام کارهایش را جدی نگیرد و منتظر کمک دیگران بماند.
کاهش فرصت یادگیری
اشتباه کردن بخشی از فرآیند یادگیری است. اگر والدین بلافاصله جواب درست را در اختیار کودک قرار دهند، او فرصت پیدا نمی کند خودش اشتباهاتش را بررسی و اصلاح کند.
وابستگی به والدین
کمک دائمی می تواند باعث شود کودک برای شروع یا تمام کردن تکالیف همیشه به حضور پدر و مادر نیاز داشته باشد. هدف کمک والدین باید برعکس این باشد؛ یعنی کودک به تدریج بتواند بدون کمک دیگران کارهای درسی خود را انجام دهد.
چطور کودک را به مرور در انجام تکالیف مستقل کنیم؟
ابتدا همراه باشید، بعد فاصله بگیرید
در سال های ابتدایی مدرسه می توان همراهی بیشتری با کودک داشت، اما این همراهی باید به مرور کمتر شود. مثلا ابتدا والدین در برنامه ریزی و فهم صورت سوال کمک کنند و بعدتر فقط در صورت نیاز پاسخگو باشند.
مسئولیت های کوچک را به کودک بسپارید
از کودک بخواهید خودش دفتر و کتاب هایش را آماده کند، تکالیفش را بررسی کند و زمان انجام آنها را تا حدی مدیریت کند. همین مسئولیت های کوچک به تدریج استقلال او را بیشتر می کنند.
اجازه دهید گاهی اشتباه کند
قرار نیست تمام تکالیف کودک بدون هیچ اشتباهی انجام شوند. اگر اشتباهی جدی نیست، بهتر است ابتدا فرصت بدهید خودش آن را پیدا کند و اصلاح کند. این تجربه به او یاد می دهد مسئول نتیجه کار خودش باشد.
تلاش کودک را تشویق کنید
به جای اینکه فقط نمره یا درست بودن پاسخ را مورد توجه قرار دهید، تلاش و پشتکار کودک را هم ببینید. جمله هایی مثل «خودت تونستی راه حلش رو پیدا کنی» می تواند احساس توانمندی و اعتماد به نفس او را تقویت کند.
در نهایت، هدف والدین از کمک به انجام تکالیف نباید فقط تمام شدن سریع و بدون اشتباه آنها باشد، بلکه باید به کودک کمک کند تا به تدریج مسئولیت کارهای درسی خود را بپذیرد. والدین می توانند در سال های ابتدایی همراهی بیشتری داشته باشند و با بزرگ تر شدن کودک، این کمک را کمتر کنند. راهنمایی کردن، پرسیدن سوال، تشویق کردن و در دسترس بودن، بسیار مفیدتر از انجام دادن تکالیف به جای کودک است. کودکی که به تدریج فرصت پیدا کند خودش فکر کند، اشتباه کند و مسئولیت کارش را بپذیرد، برای سال های بعدی تحصیل و زندگی مستقل آماده تر خواهد شد.
