۲۷۰ همت برای بله جوانان
نکته بسیار جالبی که عبدی در صحبتهایش به آن اشاره کرده، اولویتهای جوانان برای ازدواج است
گروه جامعه | داستان ازدواج در ایران امروز، بیشتر از آنکه به مسائل عاطفی مربوط باشد، به «اعداد و ارقام» گره خورده است. صفهای طولانی وامهای ازدواج، تبدیل به یکی از دغدغههای اصلی جوانان شده است. اخیرا بهمن عبدی، مدیرکل توسعه و برنامهریزی معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان، جزئیات تازهای از وضعیت پرداختها و برنامههای آینده برای سال ۱۴۰۶ ارائه کرده است. اما برای درک کامل این وضعیت، باید نگاهی به آمارها و واقعیتهای موجود داشته باشیم.
وضعیت صفهای وام و وعده سال ۱۴۰۶
یکی از تکاندهندهترین آمارهای ارائه شده توسط عبدی، تعداد متقاضیان است. در حال حاضر بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف دریافت وام ازدواج هستند. این حجم عظیم از متقاضی باعث شده تا فشار روی بانکها زیاد شود و پرداختها با تأخیر مواجه شود. عبدی در این باره توضیح میدهد که در جلساتی با کمیسیون بودجه مجلس، بانک مرکزی و دولت، مقرر شده است که اول اولویت با پرداخت مطالبات سالهای گذشته باشد.
اما خبر مهم برای متقاضیان جدید این است که قرار است از سال جدید، سقف زمانی پرداخت وام ازدواج نهایتاً بیش از سه ماه طول نکشد. این یعنی دولت قصد دارد یک ضربالاجل مشخص برای بانکها تعریف کند تا جوانها دیگر ماهها یا سالها منتظر نمانند. با این حال، وقتی نگاهی به تعداد ۵۰۰ هزار نفری صفها میکنیم، باید پرسید که آیا ظرفیت بانکها برای اجرای این وعده «سه ماهه» کافی است یا خیر؟
بودجهها کجا هستند؟
در مورد منابع مالی، بهمن عبدی اشاره میکند امسال افزایش خوبی در بودجه دیده شده و مبلغ ۲۷۰هزار میلیارد تومان (۲۷۰ همت) به بانکها تکلیف شده تا از محل اعتبارات خود برای وام ازدواج پرداخت کنند. همچنین براساس گزارشهای دولت که در مدت اخیر، بهرغم شرایط سخت اقتصادی و تبعات جنگ تا سال ۱۴۰۵، بیش از ۱۵۰هزار فقره وام ازدواج پرداخت شده است.
این اعداد در نگاه اول امیدوارکننده هستند، اما یک واقعیت اقتصادی وجود دارد که نباید نادیده گرفت:«تورم». موضوعی که خود عبدی هم به آن اعتراف دارد که مبلغ وام با توجه به شرایط اقتصادی فعلی، «راضی و قانع نمیکند». این یعنی یک تضاد بزرگ وجود دارد؛ از یک طرف بودجههای کلانی تعریف میشود، اما از طرف دیگر، به دلیل تورم بالا، این مبالغ در بازار اثرگذاری کمی دارند و نمیتوانند نیاز واقعی یک زوج برای شروع زندگی را پوشش دهند. در واقع، مشکل فقط «کمبود بودجه» نیست، بلکه «کاهش ارزش پول» است.
توجه بیشتر به آموزش پیش از ازدواج
در کنار حمایتهای مالی، وزارت ورزش و جوانان روی بحث «آموزش» نیز متمرکز شده است. طبق گفته مدیرکل توسعه و برنامهریزی معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان، این وزارتخانه مکلف شده تا آموزشهای پیش از ازدواج را ۲۵درصد افزایش دهد. وی عبدی اعلام میکند که سال گذشته ۳۰۰ هزار نفر در این زمینهها آموزش دیدهاند و بیش از ۱۲ هزار کارگاه رایگان در سراسر کشور برگزار شده است.
این اقدامات از نظر تئوری بسیار مفید هستند، چون مهارتهای زندگی و مبانی خانواده را به جوانان یاد میدهند. اما در دنیای واقعی، باید پرسید که آیا آموزش بدون حمایت مالی کافی است؟ وقتی یک جوان در حال گذراندن کارگاه «مهارتهای ارتباطی» است اما همچنان در صف انتظار برای وامی است که نمیداند چه زمانی پرداخت میشود، احتمالاً فشار عصبی او بیشتر میشود.
پازل گمشده؛ آیا مشکل فقط پول است؟
نکته بسیار جالبی که عبدی در صحبتهایش به آن اشاره کرده، اولویتهای جوانان برای ازدواج است. به گفته وی، طبق یک پیمایش گسترده با دامنه ۷ هزار نفر از جوانان در سن ازدواج، نتایج غافلگیرکنندهای به دست آمده، اینکه برخلاف تصور عموم که میگویند فقط مسکن و شغل مانع است، حدود ۳۰ درصد جوانان اعلام کردهاند که اگر «شخص مورد نظر» خود را پیدا کنند، ازدواج میکنند.
در مقابل، سهم شغل حدود ۱۴ درصد و مسکن در این نظرسنجی حدود ۱۱ درصد بوده است. این یعنی یک بخش بزرگ از جوانها، بیش از آنکه دنبال پول باشند، دنبال «آدم مناسب» میگردند. در دنیای مدرنی که ازدواجهای محلهای و فامیلی دیگر جایگاه سابق را ندارند، پیدا کردن همسر ایدهآل سخت شده است. به همین دلیل، عبدی بر اهمیت «مراکز همسانگزینی» تأکید میکند. این مراکز که با نظارت معاونت جوانان و همکاری سازمان تبلیغات اسلامی فعال هستند، قرار است بستری باشند تا جوانان بتوانند گزینههای مورد نظر خود را پیدا کنند. این نشان میدهد که سیاستگذاری در حوزه ازدواج باید از «فقط وام دادن» به «کمک به یافتن همسر» تغییر کند.
تحلیل آمارهای ازدواج و طلاق در سال ۱۴۰۴
عبدی همچنین به آمارهای مرتبط با ازدواج و طلاق در سال 1404 نیز اشاره کرده و گفته که بیشترین تعداد ازدواج در میان خانمها در گروه سنی زیر ۲۰ سال (۱۲۰ هزار مورد) و در آقایان در گروه سنی ۲۰ تا ۲۴ سال اتفاق افتاده است. این آمار نشان میدهد که ازدواج در سنین پایین همچنان یک واقعیت اجتماعی است. اما در مورد طلاق، خبر به این است که تعداد آنها از ۱۹۴ هزار فقره در سال ۱۴۰۳ به ۱۷۹ هزار فقره در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
بهمن عبدی این کاهش را به دو عامل مهم ربط میدهد: اول اینکه ازدواجها با آگاهی بیشتری اتفاق میافتند و طلاقهای سال اول به شدت کم شده است. دوم اینکه شرایط جامعه به گونهای شده که انسانها برای رسیدن به «ثبات روانی و شخصیتی»، سعی میکنند پیوند ازدواج را حفظ کنند و طلاق نگیرند. این تحلیل، زاویه دید جدیدی به ما میدهد؛ یعنی شاید کاهش طلاق همیشه به معنی خوشبختی نباشد، بلکه گاهی به معنای «تحمل کردن» برای رسیدن به یک آرامش نسبی یا ثبات روانی در شرایط سخت باشد.
بلاتکلیف بین «قول» و «واقعیت»
در نهایت، گزارش مدیرکل توسعه و برنامهریزی معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان ترکیبی از «وعدههای امیدوارکننده» و «چالشهای واقعی» است. از یک طرف، بودجه ۲۷۰ همت، پرداخت ۱۵۰ هزار وام و وعده پرداخت سه ماهه برای سال ۱۴۰۶ وجود دارد؛ از طرف دیگر، صف ۵۰۰ هزار نفری و تورم افسارگسیخته دیده میشود. اما نقطه روشن این گزارش این است که دولت متوجه شده که برای تشویق جوانان به ازدواج باید مسیرها نیز تسهیل شوند. شناسایی نیاز جوانان به «همسانگزینی» و تأکید بر «آموزش»، نشان میدهد که ابعاد مختلف این موضوع در حال بررسی است.
واقعیت این است که برای حل مشکل ازدواج، تنها «وام» کافی نیست. جوانان امروز به دنبال ترکیبی از «حمایت مالی واقعی»، «یافتن همسر مناسب» و «ثبات روانی» هستند. وعده سه ماهه برای پرداخت وام، اگر اجرا شود، گامی مثبت است، اما تا زمانی که مبلغ وام با واقعیتهای بازار همخوانی نداشته باشد و مراکز همسانگزینی به طور موثر عمل نکنند، بخشی از مسیر ناتمام میماند .بنابراین فقط میتوان امیدوار بود که این برنامهها از فضای اداری خارج شده و به شکل مستقیم در زندگی واقعی جوانان اثر بگذارد، چون زمان برای نسل جوان، سریعتر از هر بودجهای میگذرد.
