تحصیل در مدرسههای پیر | از مدرسه البرز تا مناطق محروم
تهران در رتبهبندی سرانه آموزشی از رتبه ۲۸ به ۱۹ رسیده است
هفت صبح| هیچ نظام آموزشی بدون توجه به مدرسه نمیتواند ادعای تحول داشته باشد. همانجایی که دانشآموز، معلم و مدیر در کنار هم قرار میگیرند و آموزش واقعی شکل میگیرد، قلب تپنده هر تغییر است. این نکته، محور اصلی سخنان مجید پارسا، مدیرکل آموزش و پرورش شهر تهران، در گردهمایی مدیران مدارس بود.
نگاهی به زیرساختهای آموزشی
بخش قابل توجهی از سخنان مدیرکل آموزش و پرورش تهران به فضاهای آموزشی اختصاص داشت. مسئلهای که سالهاست گریبانگیر بسیاری از مدارس کشور است و پایتخت نیز از آن مستثنا نیست. پارسا با اشاره به نهضت مدرسهسازی و محرومیتزدایی از فضاهای آموزشی، از بهبود سرانه آموزشی استان خبر داد. به گفته او، تهران در پی اقدامات انجامشده با حضور استاندار، از رتبه ۲۸ کشور به رتبه ۱۹ ارتقا یافته است. این جهش، اگرچه گامی مثبت به شمار میرود، اما پایانی بر مشکلات نیست.
واقعیت میدانی، اما تلختر از این آمار است. پارسا به صراحت اعلام میکند که تهران همچنان با محرومیت در حوزه فضاهای آموزشی دست به گریبان است. او از وجود ۸۰۴ مدرسه فرسوده در پایتخت خبر میدهد که نیازمند تخریب و بازسازی هستند. نکته قابل تأمل، وضعیت مدارسی است که مقاومسازی شدهاند. این مدارس، هرچند از نظر اسکلت و استخوانبندی شرایط مناسبی دارند، اما از نظر کاربردی و متناسب با نیازهای روز دانشآموزان، شرایط مطلوبی ندارند. این نشان میدهد که مقاومسازی فیزیکی، بهتنهایی پاسخگوی نیازهای آموزشی نیست و باید به کیفیت فضا نیز توجه شود.
در این میان، حل این معضل بدون همراهی نهادهای دیگر ممکن نیست. پارسا با اشاره به مشارکت دستگاههای مختلف در نهضت مدرسهسازی، از همراهی سپاه محمد رسولالله و شهرداری تهران سخن گفت؛ همراهیای که نشان میدهد بهبود فضای آموزشی، تنها وظیفه آموزش و پرورش نیست و همه نهادها باید پای کار بیایند.
تحول واقعی در یاددهی و یادگیری
اگر زیرساخت، بدنه آموزش و پرورش است، فرایند یاددهی و یادگیری روح آن است. پارسا تحول در این بخش را اصلیترین بخش تحول در آموزش و پرورش میداند. نکتهای که همواره مورد تأکید رئیسجمهور و وزیر آموزش و پرورش بوده است. او از همقسمی معلمان تهران برای تحقق این شعار سخن میگوید؛ معلمانی که قرار است در حد توان و بضاعت خود، با توجه به شرایط موجود، این مسیر را پیش ببرند.
در همین راستا، مدیرکل آموزش و پرورش تهران رئیسجمهور را فرصتی طلایی برای نظام آموزش و پرورش توصیف میکند. به گفته او، زمانی که رئیسجمهور وقت قابل توجهی برای آموزش و پرورش میگذارد و تحول در این حوزه را در سرلوحه کار خود قرار میدهد، فرصتی ارزشمند برای نظام تعلیم و تربیت فراهم میشود که نباید از دست برود.
سرمایه انسانی، ستون اصلی پایتخت
نمیتوان از آموزش و پرورش سخن گفت و از معلمان یادی نکرد. مدیرکل آموزش و پرورش تهران تعداد معلمان شاغل در مدارس پایتخت را ۵۸ هزار نفر اعلام کرد. او این مجموعه را سرمایه اصلی آموزش و پرورش دانست و تأکید کرد که هر موفقیت و آرامشی که در مدارس تهران حاکم است، حاصل زحمات همین معلمان است. این نگاه، یادآور این واقعیت است که هیچ برنامه و سیاستی بدون معلم توانمند به نتیجه نمیرسد.
حل مسئله به جای صدور بخشنامه
یکی از نکات قابل توجه سخنان پارسا، رویکرد او نسبت به مدیریت بود. او با بیان اینکه حل مسائل آموزش و پرورش صرفاً با دستورالعمل و بخشنامه امکانپذیر نیست، تأکید می کند که در آموزش و پرورش، بخشنامه و دستور، ابزار مناسب مدیریتی نیست؛ بلکه باید بر سر مسائل به توافق و تفاهم برسیم. این رویکرد، نشان از نگاهی دارد که به جای تحمیل تصمیمها از بالا، به دنبال همفکری و مشارکت است. او همچنین از همراهی نمایندگان مجلس با آموزش و پرورش تهران سخن میگوید و آنها را پای ثابت برنامههای این اداره کل توصیف میکند. این همراهی، به گفته او، میتواند در رفع مشکلات مدارس مؤثر باشد.
تجهیز مدارس؛ توجه به نمادهای ملی
در حوزه تجهیزات مدارس نیز اقداماتی انجام شده است. پارسا گفت که در ارسال تجهیزات به مدارس، علاوه بر تجهیزات مورد نیاز، پرچم جمهوری اسلامی ایران نیز در اختیار همه مدارس قرار گرفته است. همچنین سال گذشته نقشه ایران به تعداد مدارس چاپ و در اختیار مدارس قرار گرفت. این اقدام، در کنار توجه به کیفیت و عدالت، به تقویت هویت نیز اشاره دارد؛ سه عنصری که شعار وزارت آموزش و پرورش نیز بر آن استوار است.
گزارش مدیرکل آموزش و پرورش تهران، تصویری از مسیری را ترسیم میکند که هنوز در آغاز آن هستیم. از یک سو، بهبود رتبه سرانه آموزشی و همراهی نهادهای مختلف، نشانههایی امیدوارکنندهاند و از سوی دیگر، وجود ۸۰۴ مدرسه فرسوده و ضعف کاربردی برخی مدارس، یادآور دشواری مسیر پیش روست. آنچه در این میان اهمیت دارد، این است که تحول در آموزش و پرورش، تنها با صرف اعتبار یا ساخت ساختمان ممکن نیست؛
بلکه نیازمند نگاه تحولی به فرایند یاددهی و یادگیری، توجه به سرمایه انسانی و رویکرد مشارکتی است. جملهای که پارسا در پایان گفت، شاید بهترین جمعبندی این گزارش باشد: تلاش خواهیم کرد به اندازه توان خود در مسیر توسعه عدالت آموزشی، ارتقای کیفیت آموزشی و تقویت هویت گام برداریم. این سه، باید در کنار هم قرار گیرند تا تغییر واقعی شکل بگیرد.
راهبری که نقش تعیینکننده دارد
در نگاه پارسا، مدیر مدرسه صرفاً مجری بخشنامه نیست، بلکه راهبر آموزشی است. او نقش مدیر مدرسه را در تحقق اهداف نظام تعلیم و تربیت مؤثر دانسته و میگوید: اگر شعار وزارت آموزش و پرورش عدالت، کیفیت و هویت است، هر فردی به اندازه خودش، از مدرسه و کلاس درس گرفته تا اداره کل، باید برای تحقق این شعار نقشآفرینی کند. این جمله، مسئولیت را در همه سطوح پخش میکند و نشان میدهد که تحول، کار یک فرد یا یک نهاد نیست.
از مدرسه البرز تا مناطق محروم
در بخش دیگری از سخنان، این مقام مسئول به اجرای پویش جهاد علمی در مدرسه البرز اشاره کرد. این پویش، نمونهای از همراهی مدارس توانمند با مدارس مناطق محروم است. به گفته او، در قالب این پویش، برخی مدارس توانمند به عنوان بخشی از مسئولیت اجتماعی خود، مدارس مناطق محروم را از نظر علمی همراهی و پشتیبانی میکنند. این حرکت، گامی مهم در جهت کاهش فاصلههای آموزشی و تحقق عدالت آموزشی است.
کیفیت فقط با توانمندسازی معلمان و مدیران
پارسا در ادامه سخنان خود، بر اهمیت ارتقای کیفیت آموزشی تأکید کرده، با بیان اینکه همه به توسعه فردی و توانمندسازی معلمان و مدیران باور داریم میگوید که باید ما هم در همین مسیر حرکت کنیم. این جمله، ارتقای کیفیت را به توانمندسازی نیروی انسانی گره میزند؛ تأکیدی بر این حقیقت که تجهیزات و زیرساختها بدون معلم توانمند، نتیجه مطلوبی نخواهند داشت.
