مازندران، سیاهچاله بزرگ پرندگان
علیرضا هاشمی میگوید قاچاق سهره به کشورهای حاشیه خلیج فارس بازار مشخصی ندارد، مسئله مهمتر شکار پرندگان مهاجر است
هفت صبح| استان مازندران به سیاهچالهای بزرگ برای انواع پرندگان تبدیل شده و این روزها برخی از سمنهای محیط زیستی این استان، نسبت به زندهگیری سهره و صدور آن به کشورهای حاشیه خلیج فارس هشدار میدهند. آنها بر این باورند که تمرکز سازمان حفاظت محیط زیست بر موضوع گاوبانگی، باعث شده که سودجویان تورهای خود را برای زندهگیری یکی دیگر از پرندگان ساکن در شمال کشور پهن کنند.
البته علیرضا هاشمی مؤسس انجمن پرندهشناسی و پرندهنگری طرلان بر این باور است که صید این پرنده کوچک در مقابل قتلگاهی که در فریدونکنار برای شکار انواع پرندگان آبزی و کنار آبزی به پا میشود، اصلا قابل مقایسه نیست. سهره آنچنان بازاری ندارد که به کشورهای خلیج فارس قاچاق شود؛ ضمن آنکه در شرایط کنونی که نقل و انتقال مایحتاج ضروری به مشکل خورده، اصلا چنین مسئلهای موضوعیت ندارد و بهتر است که فعالان محیط زیست بر ساماندهی تخلفات رایج در فریدونکنار تمرکز کنند.
فصل پاییز آرام آرام از راه میرسد و باز هم نام استان مازندران به صدر اخبار قتلعام پرندگان در حال بازگشت است. این بار اما برخی کنشگران این استان نسبت به زندهگیری پرندهای کوچک که بیشتر نقش زینتی داشته و راهی قابلمههای غذا نمیشود، هشدار میدهند. بر اساس اطلاعات منتشر شده، همزمان با فصل گاوبانگی و در شرایطی که محیط زیست به دنبال ساماندهی مسائل مرتبط با این فصل است، افراد سودجو در اطراف روستاها مشغول برپایی دامها و تله هستند تا سهرهها که در زبان محلی «زیک» نامیده میشوند را به صورت زنده صید کرده و به آن سوی آبهای جنوبی ایران صادر کنند.
این سمنها میگویند که سال گذشته به بهانه حفظ معیشت شکارچیان، مجوز قانونی صید سهره صادر میشود اما با پیگیریهای انجمن هیرکانی سنگده، مجوزهای صادر شده لغو میشود. آنها از مردم میخواهند که در صورت مشاهده هرگونه دام یا شکارچیان این پرندگان، موضوع را به اطلاع محیط زیست، نیروی انتظامی و سایر مراجع ذیربط برسانند.
آمار صید سهره به مراتب کمتر از پرندگان مهاجر
در مقابل این نگرانیها، علیرضا هاشمی پرنده شناس در گفتوگو با هفتصبح توضیح میدهد که آمار صید سهره در مقایسه با سایر پرندگانی که در گیلان و مازندران شکار میشوند، اصلا قابل مقایسه نیست. هر سال اردکها، غازها و پرندگان آبزی و کنار آبزی از جمله یلوهها در مازندران صید میشوند و تعدادشان آنقدر زیاد است که صید سهره به لحاظ آماری اصلا به چشم نمیآید.
به گفته او، در حال حاضر در آغاز فصل صید و کشتار غیرمجاز پرندگان آبزی و کنار آبزی در استانهای شمالی هستیم. متاسفانه سازمان محیط زیست چندان کنترلی بر این پدیده ندارد و مسئولین مربوطه هم اجازه دخل و تصرف در این شکار غیرقانونی که هر سال انجام میشود را نمیدهند. صدها هزار پرنده مهاجر به ایران، با روشهای غیرقانونی و در ساعات غیرقانونی شکار میشوند.
انتقال سهره به خلیج فارس صحت ندارد
این پرنده شناس درباره انتقال سهرهها به کشورهای حاشیه خلیج فارس و فروش آنها با نرخهای هنگفت هم تاکید میکند که با ناامنی ایجاد شده در خلیج فارس و بروز مشکل برای انتقال مایحتاج ضروری کشور، آیا میتوان چند سهره از شمال کشور به جنوب منتقل کرد و بعد به کشورهای آن سوی خلیج فارس برد؟ او توضیح میدهد که این کریدور، بیشتر برای پرندگان شکاری مخصوصا شاهینها است.
تمایل زیادی برای انتقال فالکونها به کشورهای حاشیه خلیج فارس وجود دارد. این روزها به تدریج صید و زندهگیری غیرقانونی این پرندگان هم شروع میشود و دغدغه سازمان محیط زیست و نهادهای بینالمللی این است که تجارت این گروه از پرندگان در کریدور ایجاد شده را کنترل کنند. احتمال انتقال و تجارت سهره در آن سوی مرزهای ایران، آنقدر پایین است که بهتر است به جای انرژی گذاشتن روی چنین مسائلی، تمرکز اصلی بر مهار صید و شکار در جایی مثل فریدونکنار باشد؛ زیرا هیچ کنترلی روی این بخش وجود نداشته و شکار بیضابطه در این منطقه پیگیری میشود.
صید سهره در ایران قانونی بود
هاشمی بر این باور است که نگرانی کنشگران مازندرانی درباره صید سهرهها بیشتر منطبق بر حدس و گمان است، زیرا صید سهره در کشور ما قانونی بوده و بسیار محدود است. اگر این پرنده به صورت نامحدود صید میشد، باید همه جا در قفس سهره میدیدیم. تمایل برای داشتن این گونه زیاد نیست و سهره در کشورهای دیگر هم مشتری ندارد؛ اما در استانهای شمالی در ارتباط با پرندگان قابل خوردن، مخصوصا اردکها وغازها و صیدشان نگرانی بسیار جدی وجود دارد.
این نگرانی ملی نیست بلکه در سطح بینالمللی هم مطرح است، زیرا در شمال ایران، یک مسیر بینالمللی مهاجرتی را غارت میکنیم. به گفته این پرنده شناس، تعداد افرادی که برای شکار سهره مجوز دریافت میکردند، چند صد نفر بیشتر نبوده و دلیل اصلی که سازمان محیط زیست امسال برای صید سهره مجوز نداده هم این است که تمایل جامعه تغییر کرده است. زمانی خانهها ویلایی بود و همه یک قناری یا پرنده دیگری را در قفس کنار خانهها آویزان میکردند اما اکنون این تمایل وجود ندارد. در قرن 21 هم خیلی عجیب است که برای خوشحالی خودمان، پرندهای را درون قفس زندانی کنیم.
درد اصلی را فراموش نکنید
هاشمی به همه دغدغهمندان و دلسوزان محیط زیست پیشنهاد میکند که درد اصلی را در شمال کشور ببینند. هرچند دلایل صید یک سهره هم باید بررسی شود، زیرا اقدامی غیرقانونی است اما در مقابل تخلفهای بسیار بزرگتری مثل تخلف فریدونکنار و آنچه در گیلان و مازندران درباره صید و شکار پرندگان آبزی و کنار آبزی رخ میدهد، مطرح کردن بحث سهره چندان منطقی نیست.
او توضیح میدهد که صید سهره در خراسان شمالی، مرکزی و جنوبی، کرمان و در استانهای مرکزی هم رایج بوده است اما اکنون آمار دقیقی ندارم که چقدر انجام میشود. بیش از 70 درصد گونههای پرنده ثبت شده در تالابهای فریدونکنار مهاجر هستند و برآوردهای منتشرشده طی سالهای مختلف، میزان صید پرندگان مهاجر در فریدونکنار را از حدود ۵۰۰ هزار تا یک میلیون قطعه در سال نشان میدهد؛ بنابراین به نظر میرسد که اگرچه صید سهره هم میتواند به معضلی برای اکوسیستم شمال کشور تبدیل شود اما ساماندهی بحرانی بزرگتر، یعنی حذف پرندگان مهاجر در اثر شکار بیرویه را نباید به دست فراموشی بسپاریم.
