هفت صبح| استان اردبیل خوشبختانه یکی از آن استانهایی است که در جریان جنگ رمضان فقط یک مورد حمله، آن هم در شمال استان، تجربه کرده است. مسئولان محیط زیست این استان آمادهاند تا در شرایط جنگی محیط زیست انسانی و طبیعی اردبیل را بهطور کامل رصد کرده و در صورت بروز هرگونه آلودگی، همکاری لازم با دستگاههای مرتبط را داشته باشند. از سوی دیگر در این استان برنامههایی نیز برای شرایط پس از جنگ و رفع آلودگیهای احتمالی ناشی از حمله ناجوانمردانه دشمن طراحی شده است.
ایران دو هفتهای هست که درگیر جنگی ناجوانمردانه شده و تبعات این حمله، تمامی ابعاد زندگی مرد کشورمان را تحت تاثیر قرار داده است. در این میان محیط زیست قربانی خاموشی است که در شرایط جنگی، به دلیل وجود اولویتهای متنوع از جمله حفظ جان انسانها و تامین نیازهای اولیه برای ادامه حیات، هرگز مورد توجه قرار نمیگیرد. با این وجود گروههایی هستند که حتی در شرایط جنگی هم اوضاع محیط زیست را رصد میکنند تا تداوم حیات برای نسلهای آینده را تضمین کنند. در جنگ رمضان، حمله دشمن در تمام استانهای کشور یکسان نبود و خوشبختانه استان اردبیل یکی از آن استانهایی است که کمتر تحت تاثیر حملات هوایی دشمن قرار گرفته است.
حمله به یک نقطه در استان اردبیل
کیومرث سفیدی مدیر کل محیط زیست استان اردبیل در گفتوگو با هفت صبح توضیح میدهد که فقط یک نقطه در شمال استان که جزو مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان محیط زیست هم قرار ندارد، در جریان جنگ مورد حمله دشمن قرار گرفته و همین نقطه در جنگ 12 روزه هم مورد تعرض قرار گرفته بود. به گفته او، با توجه به اینکه استان اردبیل کمتر مورد تجاوز قرار گرفته، زیستگاههای این استان به محل امنی برای حیات وحش تبدیل شده است و موجودات دیگر مناطق به زیستگاههای این استان مهاجرت کردهاند. شاید به همین خاطر است که 15 اسفند ماه، کارشناسان محیط زیست اردبیل موفق شدهاند که از دو قلاده پلنگ در یکی از زیستگاههای استان عکس و فیلم تهیه کنند.
البته سفیدی دور از ذهن نمیبیند که هر لحظه دشمن به استان اردبیل حمله کند و وضعیت پایدار فعلی طولانی نباشد. به همین دلیل یکسری اقدامات در راستای اجرای پدافند غیرعامل مشابه همه دستگاهها در اداره کل محیط زیست استان اردبیل هم تعریف شده است تا ایمنی افراد و ساختمانها در این ایام تامین شود. در کنار این موارد، پایش محیطهای انسانی و طبیعی هم در سطح استان تشدید شده است، زیرا ممکن است در این شرایط خیلی اتفاقات رخ دهد. محیط زیست استان اردبیل روی صنایع و واحدهای آلاینده نظارت خیلی دقیقی انجام میدهد و در این ایام تلاش میکند تا واحدهای آلاینده را بیش از گذشته کنترل کند تا خدای نکرده این واحدها به سمت عدم رعایت پروتکلها حرکت نکنند.
آمادگی کارشناسان محیط زیست انسانی
مدیر کل محیط زیست اردبیل خبر میدهد که همکارانش در محیط زیست انسانی آماده هستند تا اگر حمله هوایی به استان اتفاق افتاد، میزان آلایندگی محیط را بسنجند و اگر منطقهای دچار آلودگی هوا، منابع آب و ... شد، سریعا شرایط را رصد کرده و با مراجع مرتبط همراه شوند تا بتوانند آلایندهها را ساماندهی کنند. سفیدی که در این ایام مرتب در پاسگاههای محیط بانی حضور مییابد، از همکارانش خواسته تا با دقت و وسواس بیشتری نسبت به پایش زیستگاهها، کنترل شکار و ... عمل کنند زیرا برخی تخلفات مثل شکار ممکن است در این ایام بیشتر رخ دهد بنابراین باید با جدیت بیشتری پیگیری انجام شود. مدیر کل محیط زیست اردبیل همچنین بر رصد دائمی برخی آلایندهها حتی در شرایط جنگی تاکید میکند و میگوید که رهاسازی فاضلاب خام در رودخانهها یکی از مواردی است که در شرایط غیرجنگی هم رصد میشد اما در این ایام با جدیت بیشتری چنین تخلفاتی را پیگیری میکنیم تا زمینه تخریب زیستگاهها فراهم نشود.
آمادگی برای مخاطرات زمان جنگ
به گفته سفیدی کارشناسان اداره کل محیط زیست اردبیل آمادگی دارند تا اگر به سدها حمله شود یا در جنگل آتشسوزی رخ دهد، اقدامات حفاظتی انجام دهند. زیرا حمله به چنین تاسیساتی در آینده روی تشکیل کانونهای ریزگرد و تغییرات اقلیمی تاثیر خواهند داشت. اگر به پالایشگاهها حمله شود، احتمال نشت مواد نفتی وجود دارد یا اگر برای نیروگاهها اتفاقی بیفتد، مخاطراتی برای محیط زیست به همراه خواهد داشت؛ به همین خاطر کارشناسان اداره کل محیط زیست اردبیل این آمادگی را دارند که هم شرایط را رصد کنند و هم از دستگاههای دیگر بخواهند که نسبت مهار تبعات ناشی از این حوادث، سریعا واکنش نشان دهند.
سفیدی میگوید که سعی کرده در حوزه خود، مناطق حساس را شناسایی کند و سناریوهایی را برای بحرانهای محیط زیستی ناشی از جنگ تدوین کند زیرا مثلا اگر نشت گاز یا اتفاقی مشابه تهران در یک منطقه رخ دهد، باید یک دستورالعملی وجود داشته باشد که محیط زیست بتواند واکنش سریع نشان دهد. او و همکارانش اقداماتی را هم برای حفاظت از زیستگاههایی که تحت تاثیر حضور شهروندان پناه برده به روستاها هستند، تدارک دیدهاند و سعی میکنند علاوه بر اینکه با مردم همراه میشوند، شرایط زیستگاههای تحت فشار را هم رصد کنند.
برنامههایی برای بازسازی پس از جنگ
برنامههای اداره کل محیط زیست اردبیل فقط به رصد و پایش در شرایط جنگی خلاصه نمیشود و آنطور که سفیدی میگوید این مجموعه برای پس از جنگ با رویکرد بازسازی و ترمیم محیطهای آسیب دیده، برنامههایی را تدوین کرده است. زیرا پس از جنگ ممکن است اکوسیستمهایی باقی بمانند که به هر دلیلی آلوده شدهاند. مثلا رودخانهها با مواد شیمیایی یا فلزات سنگین آغشته شده باشند یا مناطق دارای ارزش زیستی بالا، درگیر آلودگی خاک شده باشند.
در نتیجه برای رفع این آلودگیها و احیای اکوسیستم در قالب برنامههای کوتاه مدت و میان مدت باید برنامهریزی لازم انجام شود.سفیدی میگوید که در استان اردبیل جنگلهای کرانهای حاشیه ارس وجود دارد که بسیار حساس هستند؛ خوشبختانه در آن ناحیه اتفاقی نیفتاده است اما اگر اتفاق رخ دهد و زمینه آلودگی این جنگلها فراهم شود، در قالب اقدامات پس از جنگ برای پاکسازی آب و خاک این منطقه برنامههایی تدوین شده است.
