کلسترول؛ دوست یا دشمنِ قلب ما؟
بدن ما برای فعالیتهای روزانهاش به کلسترول نیاز دارد، اما داستان از جایی خراب میشود که پای زیادهروی در میان باشد! وقتی بیش از حد چربیهای اشباع مصرف میکنیم، سطح “کلسترول بد” یا همان LDL بالا میرود.
فکر کنید LDL مثل مهمان ناخواندهای است که در رگهای شما رسوب میکند و راه را برای خونرسانی سخت میکند. در مقابل، HDL قهرمانِ داستان ماست؛ او کلسترولهای بد را جمع میکند و به کبد میبرد تا دفع شوند.
خبر خوب؟ با تغییر سبک زندگی و انتخابهای غذایی هوشمندانه، میتوانید این ترازو را به نفع خودتان تغییر دهید: LDL را پایین بیاورید و سطح HDL را برای یک قلب سالم بالاتر ببرید.
کدام غذاها کلسترول بالایی دارند؟
اینها را محدود کنید :
- 🍔 فستفود و سرخکردنی
- 🥓 سوسیس و گوشت پرچرب
- 🍰 شیرینی و کیکهای صنعتی
- 🧈 کره و روغن حیوانی
- 🥛 خامه و پنیر پرچرب
✅ اینها را جایگزین کنید (روزانه):
- 🥗 سبزیجات و میوه
- 🫘 حبوبات و غلات
- 🍎 غذاهای کمچرب و پرفیبر
نکته طلایی: مدیریت کلسترول یعنی «تعادل»، نه «محرومیت».
علائم کلسترول بالا چیست؟
پزشکان سطوح ۱۹۰ میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL) یا بالاتر در بزرگسالان و ۱۶۰ میلیگرم در دسیلیتر یا بالاتر در کودکان را کلسترول بالا در نظر میگیرند. اگرچه علائم بهندرت رخ میدهد. اما برخی از افرادی که دارای هیپرکلسترولمی یا کلسترول بالا هستند، ممکن است علائم زیر را تجربهکنند:
- درد قفسه سینه
- برآمدگیهای کوچک بر روی پوست، معمولا بر روی دست، آرنج، زانو یا اطراف چشم
- گزانتوم (رسوب کلسترول مومی در پوست یا تاندونها): هنگامیکه فرد ژنهای جهشیافته را برای هیپرکلسترولمی یا کلسترول بالا از هر دو والدین دریافت میکند، در سن خیلی پایین احتمال ایجاد گزانتوم را دارد. گاهی اوقات آنها حتی در دوران نوزادی نیز گزانتوم دارند.
- رسوب زردرنگ و کوچک کلسترول در زیر چشم و اطراف پلک
| علائم کلسترول بالا |
|---|
| درد قفسه سینه |
| برآمدگیهای پوستی |
| گزانتوم |
| رسوب کلسترول در چشم |
کلسترول بالا و درد پاشنه پا به هم ارتباط دارند؟ (درد مچ پا و کلسترول)
هنگامی که شما به بیماری کلسترول بالا مبتلا باشید، جریان خون در بدن شما مختل میشود. خونی که به پاهای شما میرسد، سرعتش کاهش پیدا میکند و همین مسئله باعث بروز درد پاشنه پا میشود.
درمان کلسترول بالا چیست؟ (قاتل کلسترول بالا)
تغییرات شیوه زندگی مانند ورزش و خوردن یک رژیم غذایی سالم با چربی کم، اولین خط درمان کلسترول بالا است. توصیههای ویژه در این مورد نیز، عبارتند از:
- کاهش میزان چربی اشباع در رژیم غذایی خود، تا کمتر از ۳۰٪ از کالری روزانه.
- مصرف ۱۰ تا ۲۰ گرم فیبر محلول در روز. منابع آن عبارتند از: جو، نخود، لوبیا، سیب، میوههای مرکبات و هویج.
- افزایش فعالیت بدنی
- حفظ وزنی سالم
در هیپرکلسترولمی یا کلسترول بالا خانوادگی، پزشک شما نیز احتمالا توصیه میکند که دارو مصرف کنید تا سطح کلسترول LDL خود را کاهش دهید. مصرف این داروها به عوامل مختلفی از قبیل عوامل خطر، سن شما، سلامت جسمانی و عوارض جانبی آن بستگی دارد.
داروهای رایج برای درمان کلسترول بالا
۱. استاتینها: در میان داروهای رایج تجویزشده برای کاهش کلسترول، این داروها مادهای را که در کبد شما برای ساخت کلسترول مورد نیاز است، بلاک میکند و باعث میشود که کبد کلسترول را از خون شما حذف کند. استاتینها همچنین ممکن است باعث جذب کلسترول ساختهشده در دیواره شریانی شما شوند. به طور بالقوه باعث کاهش بیماریهای قلبی عروقی شوند. این داروهای انتخابی شامل موارد زیر هستند:
- آترواستاتین
- فلوواستاتین
- لوواستاتین
- پیتاوستاتین
- پراوستاتین
- روزواستاتین
- سیمواستاتین
۲. رزینهای اتصالدهنده صفراوی: کبد شما از کلسترول برای ساخت اسیدهای صفراوی، (یک ماده مورد نیاز برای هضم غذا) استفاده میکند. داروهای کلستیرامین، کلسولام و کلستیپول سطح کلسترول را به طور غیرمستقیم با اتصال به اسیدهای صفراوی پایین میآورند و باعث میشود کبد شما از کلسترول اضافی برای ساخت اسیدهای صفراوی بیشتر استفاده کند و سطح کلسترول را در خون کاهش دهد.
۳. مهارکنندههای جذب کلسترول: روده کوچک شما کلسترول را از رژیم غذایی جذب میکند و آن را در جریان خون آزاد میکند. داروی ازتیمایب (Zetia) با محدودکردن جذب کلسترول غذایی، به کاهش کلسترول خون کمکمیکند. Zetia را میتوان در ترکیب با هر یک از داروهای استاتین مورد استفاده قرارداد.
۴. ترکیبی از مهارکننده جذب کلسترول و استاتین: داروهای ترکیبی ازتیمایب – سیمواستاتین (ویتورین)، هر دو جذب کلسترول موجود در رژیم غذایی در روده کوچک و تولید کلسترول در کبد را کاهش میدهند. بااینحال معلوم نیست که آیا ویتورین در کاهش خطر بیماری قلبی، نسبت به مصرف سیمواستاتین به تنهایی، موثرتر است یا نه.
تغییرات شیوه زندگی مانند ورزش و خوردن یک رژیم غذایی سالم با چربی کم، اولین خط درمان کلسترول بالا است.
۵. داروهای تزریقی: دسته جدیدی از داروها نیز وجوددارد که میتواند به کبد برای جذب بیشتر کلسترول LDL کمککرده و باعث کاهش کلسترول در خون شما شود. اداره غذا و دارو اخیرا مصرف داروهایی مانند آلیرکوماب و اوولوکوماب را برای افرادی که به صورت ژنتیکی سطح LDL خونشان بالا است را تایید میکند. این داروها همچنین ممکن است برای افراد مبتلا به حمله قلبی یا سکته مغزی استفاده شوند و همچنین افرادی که نیاز به کاهش LDL اضافی دارند، مفید باشد. این داروهای تزریقی در منزل ۱ یا ۲ بار در ماه استفاده میشوند.
اگر کاهش کلسترول خون با روشهای طبیعی میسر نشد: سخن پایانی
اگر شش ماه تلاش کردید تا با اصلاح سبک زندگی و ایجاد عادتهای سالم میزان کلسترول را کاهش دهید اما تغییری مشاهده نکردید، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک با توجه به شرایط شما علاوه بر توصیههای تخصصی میتواند دارو هم تجویز کند.
خوشبختانه بیماری قلبی قابل پیشگیری است و حتی اگر نتوانید با تغذیه و ورزش آن را محقق کنید، داروهای خوبی در دسترس هستند.
