چرا تقویت خلاقیت در کودکان اهمیت دارد؟
خلاقیت یکی از مهم ترین مهارت هایی است که می تواند به کودکان کمک کند تا در آینده بهتر با چالش های مختلف روبه رو شوند. کودک خلاق فقط به دنبال پیدا کردن یک پاسخ مشخص نیست، بلکه یاد می گیرد برای حل مشکلات، ایده های جدید پیدا کند و از زاویه های متفاوت به مسائل نگاه کند.
تقویت خلاقیت در سال های کودکی باعث رشد مهارت هایی مانند تصمیم گیری، قدرت حل مسئله، اعتماد به نفس و استقلال فکری می شود. کودکانی که فرصت تجربه کردن، بازی کردن و کشف کردن دارند، معمولا توانایی بیشتری برای بیان احساسات و پیدا کردن راه حل های تازه در موقعیت های مختلف پیدا می کنند.
بازی ها، فعالیت های هنری و تجربه های روزمره می توانند نقش مهمی در پرورش خلاقیت کودکان داشته باشند. والدین با فراهم کردن محیطی امن و تشویق کودک به فکر کردن و امتحان کردن ایده های جدید، می توانند زمینه رشد ذهنی و شکوفایی استعدادهای او را فراهم کنند.
معرفی بازی هایی برای افزایش خلاقیت کودکان
نقاشی کشیدن
نقاشی کشیدن یکی از بهترین فعالیتهایی است که کودکان میتوانند انجام دهند تا تمام تواناییهای خود را با کمک آن آزاد کنند. معمولاً کودکان عاشق نقاشی کشیدن هستند؛ زیرا کاغذ خالی فضایی مناسب برای بیان ایدههای آنهاست. در واقع با دیدن کاغذ خالی احساس آزادی کامل به آنها دست میدهد. کودک در حین نقاشی کشیدن دائماً در حال تصمیمگیری است و ایدههای انتزاعی خود را به واقعیت تبدیل میکند. نقاشی میتواند محرکی برای بروز تواناییهای خلاقانه او باشد.
حال شما میتوانید به شیوههای مختلف کودک خود را به انجام این کار تشویق کنید. کودکان دوست دارند در حین بازی کردن از احساسات مختلف خود استفاده کنند. به همین دلیل پیشنهاد میکنیم برای آنها رنگهای مخصوص استفاده با دست تهیه کنید. سپس به آنها کاغذهایی خالی بدهید. اجازه دهید کودک با دستان خود نقاشی بکشد. در ابتدا بگذارید هرچه که دوست دارد بکشد. به تدریج از او بخواهید تا چیزهای مختلفی همچون پرنده، گیاهان و… را نقاشی کند. ببینید برای انجام این کار سوژهای را انتخاب میکند و چگونه خلاقیت خود را به کار میبرد. حتی میتوانید از کودکان بزرگتر بخواهید که داستانی را با نقاشی کشیدن برای شما تعریف کنند.
بازی با کلمات
برای افزایش خلاقیت در کودکان میتوانید این بازی را اجرا کنید. زبان یکی از مهمترین منابع خلاقانه است. در واقع استفاده روزمره زبان فعالیتی است که مستلزم تلاش خلاقانه مداوم است. در نتیجه بازی با کلمات میتواند تقویتکننده ظرفیت خلاقیت کودکان باشد. شما میتوانید بازیهای مختلفی را در این زمینه اجرا کنید.
قصهگویی
خلق داستان همانند نقاشی فرصتی برای بیان ایدههای انتزاعی در قالب کلمات است. برای تقویت خلاقیت کودکان میتوانید به شیوههای مختلف این بازی را اجرا کنید. در واقع بزرگترها هم میتوانند در این زمینه خلاق باشند بازیهای جدیدی را بسازند. میتوانید در این زمینه از عروسک نیز استفاده کنید و شخصیتهای خیالی بسازید. کودک بخواهید کتابی انتخاب کند. سپس به تصاویر آن نگاه کند و به جای خواندن کتاب داستان را با کمک عروسکها بازسازی کند. حتی میتواند داستان را تغییر دهد یا خودش قصهای را تعریف کند.
پازل
کودکان برای حل پازل نیاز به استراتژیهای خلاقانه دارند. درست است که با توجه به شکل قطعات میتوان کنار هم قرار گرفتن آنها را حدس زد؛ اما ترکیب کردن پازلها محرکی برای تخیل و خلاقیت آنها است؛ زیرا کودک قرار است به طور مداوم تصمیم بگیرد و این قطعات را کنار هم قرار دهد.
گوش دادن به موسیقی
مطالعات زیادی در زمینه تأثیر موسیقی بر کودکان انجام شده است میتوان گفت اکثر آنها رابطهای میان موسیقی و خلاقیت پیدا کردهاند. هدف از گوش دادن موسیقی تبدیل کودک به یک نوازنده متبحر نیست. در واقع فقط نوازندگان از مزایای موسیقی بهرهمند نمیشوند؛ بلکه شما میتوانید با گوش دادن به آن نیز برخی تواناییهای خود را تحریک کنید. وقتی کودک به طور منظم انواع آهنگها را گوش کند، تواناییهای او در زمینههای مختلف به ویژه خلاقیت داشتن او ارتقا پیدا میکند.
بازیهای ویدئویی
اکثر افراد با دید منفی به بازیهای ویدئویی نگاه میکنند اما میتوان از آنها در جهت مثبت استفاده کرد؛ زیرا راهی عالی برای رشد خلاقیت کودکان هستند. شما میتوانید بازیهایی را در اختیار کودکان قرار دهید که با هدف رشد خلاقیت ساخته شدهاند. اکثر بازیها چالشی هستند و میتوان مأموریتهای آنها را به روشهای مختلف حل کرد. همین امر باعث میشود تا کودک مجبور شود خلاقیت به خرج دهد و بهترین روش را برای حل معماها و چالشهای بازی انتخاب کند.
بازی با خوراکیها و ماسه
روش دیگر این است که مقداری ماکارونی پخته شده در اختیار کودک بگذارید. سپس اجازه دهید کودک با آنها اشکال مختلفی را در سینی یا روی میز ایجاد کند. از آنجایی که ماکارونی خوراکی است و برای کودک خطری ندارد، نیازی نیست نگران این باشید که کودک آنان را در دهان خود بگذارد. در کنار این دو میتوانید مقداری ماسه نیز در اختیار کودک قرار دهید. میتوانید از ماسهها به صورت خشک یا مخلوط شده با آب استفاده کنید. امکان خریداری ماسههای بازی نیز وجود دارد. چند ظرف به کودک بدهید و اجازه دهید از قدرت تخیل خود استفاده کند و با به کارگیری خلاقیت چیزهای مختلف بسازد و بازی کند.
نقش بازی کردن
برای ارتقای خلاقیت در کودکان میتوانید داستانی را انتخاب کنید و سپس به صورت گروهی نقشهای مختلف قصه را بازی کنید. به کودک اجازه دهید با لوازم ساده که در هر خانهای وجود دارند، محیط نمایش را ایجاد کند. مثلاً از صندلی به عنوان درخت استفاده کند. از بالشها برای ساخت خانه بهره ببرد. حتی میتوانید مقداری پارچه یا لباسهای قدیمی را در اختیار او بگذارید تا با کمک آنها لباس جدید مناسب نقش خود را درست کند.
بازی با لگو
مقداری لگو در اختیار فرزند خود قرار دهید. سپس اجازه دهید با کمک آنها چیزهای مختلفی درست کند. سعی کنید به او ایده خاصی ندهید تا خودش آنچه را که دوست دارد بسازد.
ساخت کاردستی
با لوازم مختلفی میتوان کاردستی درست کرد. حتی میتوانید از لوازم دورریختنی برای ساخت کاردستی استفاده کنید. در انتخاب لوازم دقت کنید تا برای کودک خطرناک نباشند. میتوانید از قیچی مخصوص کودکان، چسب نواری، چسب مایع، مقوا، کاغذ رنگی، بطری آب، تکههای چوب، چوب بستنی، نی و… استفاده کنید. سپس از او بخواهید چیزی را درست کند. همچنین میتوانید خودتان هم به او ایده بدهید و کودک را همراهی کنید. در نهایت هم میتوانید با استفاده از کاردستیها قصه بسازید و با همبازی کنید.
رنگآمیزی
برای این بازی که میتواند خلاقیت کودکان را تحریک کند، به مداد رنگی یا آبرنگ کتاب رنگآمیزی نیاز دارید. حتی میتوانید خودتان تصاویر مخصوص رنگآمیزی را از اینترنت دانلود کنید و سپس پرینت بگیرید. تصاویر را در اختیار کودک بگذارید و اجازه دهید آن را به شکل دلخواه رنگ کند. برای تشویق کودک به انجام این کار میتوانید خودتان هم تصویری را بردارید و به همراه او رنگآمیزی کنید.
پخت و پز
یکی دیگر از چیزهایی که باعث افزایش خلاقیت در کودکان میشود، پخت و پز است. معمولاً انجام این کار برای کودکان بسیار سرگرمکننده است. البته حواستان باشد که پخت و پز با کودک میتواند کمی کثیفکاری داشته باشد. علاوه بر این باید به خوبی مراقب کودک باشید و اشیای تیز و داغ را از او دور کنید. به عنوان مثال میتوانید مراحل اولیه پخت کیک یا کلوچه را با او انجام دهید. پس از پخت نیز مقداری خامه رنگی و ترافلهای مختلف را در اختیار کودک بگذارید و اجازه دهید کیک یا کلوچه را به شیوه دلخواه تزیین کنند.
آیا استفاده از موبایل و تبلت روی خلاقیت کودکان تاثیر می گذارد؟
موبایل و تبلت به بخشی از زندگی روزمره کودکان تبدیل شده اند و نمی توان تاثیر آنها را به طور کامل نادیده گرفت. استفاده درست و کنترل شده از فناوری می تواند به یادگیری، آشنایی با مفاهیم جدید و حتی تقویت برخی مهارت های ذهنی کودکان کمک کند. با این حال، زمانی که استفاده از این وسایل جای بازی های واقعی، فعالیت های خلاقانه و ارتباط با محیط اطراف را بگیرد، ممکن است فرصت رشد برخی توانایی های مهم کودک کاهش پیدا کند.
بازی های سنتی، ساخت کاردستی، نقاشی، بازی های گروهی و فعالیت هایی که کودک در آنها خودش تصمیم می گیرد و چیزی را خلق می کند، نقش مهمی در پرورش تخیل و خلاقیت دارند. در مقابل، استفاده طولانی مدت از موبایل و تبلت ممکن است کودک را بیشتر به مصرف کننده محتوا تبدیل کند و فرصت کمتری برای تجربه کردن، کشف کردن و ایده پردازی داشته باشد.
البته حذف کامل فناوری از زندگی کودکان راهکار مناسبی نیست. والدین می توانند با تعیین زمان مشخص برای استفاده از موبایل و انتخاب برنامه ها و بازی های مناسب، از مزایای فناوری استفاده کنند و در کنار آن، فرصت کافی برای بازی های خلاقانه و فعالیت های فکری را در اختیار کودک قرار دهند. تعادل میان دنیای دیجیتال و تجربه های واقعی، یکی از مهم ترین عوامل در رشد ذهنی و خلاقیت کودکان است.
