هفت صبح| چهل یا پنجاه سال پیش وقتی از نوآوری و کسبوکارهای بزرگ صحبت میشد، تصویر غالب برای شرکتهایی بود با ساختمانهای وسیع، ردیفهای طولانی میزها و جمعیت زیادی از کارکنان که هر کدام در بخشی مشخص وظایف خود را انجام میدادند. در آن ساختارها، تصمیمگیریها در مرکزیت مدیریت و سرمایهگذار اصلی متمرکز بود و جریان کار از بالا به پایین هدایت میشد. اما طی سالهای اخیر، این تصویر دستخوش تغییرات عمیق شده است.
اکوسیستم استارتاپی به سمت ساختارهای کوچکتر، انعطافپذیرتر و مبتنی بر همکاریهای شبکهای حرکت کرده است. یکی از نمودهای مهم این تغییر، شکلگیری و گسترش فضاهای کار اشتراکی است؛ فضاهایی که به جوانان امکان میدهد با هزینه کمتر، استقلال کاری بیشتر و ارتباطات حرفهای گستردهتر فعالیت کنند. تحول در شیوههای کار، از ساختارهای سنتی به مدلهای شبکهای و منعطف، تصویری تازه از بازار کار ارائه داده است.
فضاهای کار اشتراکی در این میان، به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای این تغییر، بستری برای رشد نسل جدید کارآفرینان فراهم کردهاند. گفتوگو با شفق احمدی نشان میدهد این فضاها صرفاً محل کار نیستند، بلکه به محیطی برای یادگیری، تعامل و شکلگیری ایدههای نو تبدیل شدهاند؛ محیطی که میتواند مسیر آینده بسیاری از جوانان را تغییر دهد.
برای بررسی ابعاد این تحول، با شفق احمدی، فعال اکوسیستم استارتاپی و مدیر یکی از مراکز کار اشتراکی گفتوگو کردیم. فردی که تجربه مستقیم مدیریت این فضاها و تعامل روزمره با نسل جدید کارآفرینان را دارد.
تغییر الگوی کار در نسل جدید
شفق احمدی در آغاز گفتوگو با هفت صبح، به تغییرات بنیادی در سبک کار اشاره میکند و میگوید: «نسل جدید دیگر علاقهای به ساختارهای اداری سنتی ندارد. بسیاری از جوانها مسیر فریلنسری یا راهاندازی کسبوکار شخصی را انتخاب کردهاند. این تغییر فقط یک انتخاب شغلی نیست، یک تغییر نگرش نسبت به مفهوم کار و زندگی است.» او ادامه میدهد که در فضای کار اشتراکی، افراد با تخصصهای متفاوت در کنار هم قرار میگیرند؛ بدون اینکه الزامی به همکاری مستقیم داشته باشند، اما همین همجواری زمینهساز همکاریهای جدید میشود.به گفته او، برنامهنویسان، طراحان وب، متخصصان سئو، انیماتورها، طراحان بازی و فعالان مالی از جمله گروههایی هستند که در این فضاها حضور پررنگ دارند.
نقش اینترنت و زیرساخت در پایداری کار
یکی از چالشهای جدی ماههای اخیر برای مجموعههای کار اشتراکی، موضوع دسترسی پایدار به اینترنت بوده است. احمدی در این باره توضیح میدهد: «بخش مهمی از فعالیت کاربران ما وابسته به اینترنت پایدار است. زمانی که این دسترسی دچار اختلال شد، روند کار بسیاری از تیمها تحت تأثیر قرار گرفت. برای مجموعههایی که دارای مجوز رسمی هستند، ایجاد زیرساخت پایدار اهمیت زیادی دارد و نیازمند هماهنگیهای دقیق است.»
کار اشتراکی؛ کاهش هزینه و افزایش فرصت
مدیر مرکز کار اشتراکی درباره مزیت اقتصادی این فضاها میگوید: «یکی از مهمترین ویژگیهای این مدل، کاهش هزینههای شروع کسبوکار است. در گذشته برای راهاندازی یک شرکت کوچک نیاز به دفتر مستقل، تجهیزات کامل و هزینههای ثابت بالا وجود داشت. امروز این امکان فراهم شده که افراد با هزینه کمتر وارد مسیر کاری شوند.» او اضافه میکند که این فضاها برای شهرهای کوچکتر اهمیت بیشتری دارند؛ جایی که فرصتهای شغلی محدودتر است و مهاجرت به شهرهای بزرگ برای بسیاری از جوانان یک گزینه پرهزینه محسوب میشود.
از شهرستان تا شبکه ملی کار
در ادامه گفتوگو، شفق احمدی به نقش فضاهای کار اشتراکی در جلوگیری از مهاجرتهای اجباری اشاره میکند: «جوانی که در یک شهر کوچک زندگی میکند، میتواند بدون جابهجایی گسترده فعالیت حرفهای خود را آغاز کند. این موضوع کمک میکند ارتباط او با خانواده و محیط زندگی حفظ شود و در عین حال وارد بازار کار حرفهای شود.» او معتقد است این مدل، نوعی توزیع متوازن فرصتهای شغلی در سطح کشور ایجاد میکند و تمرکز فرصتها در پایتخت را کاهش میدهد.
شکلگیری همکاریهای ناخواسته
یکی از ویژگیهای جالب فضاهای کار اشتراکی، شکلگیری همکاریهای پیشبینینشده است. احمدی در این باره توضیح میدهد: «بارها پیش آمده افرادی که در یک پروژه مشترک نبودند، در اثر گفتوگوهای روزمره به ایدههای جدید رسیدهاند و یک پروژه تازه شکل گرفته است. این اتفاقها بخشی از ارزش واقعی این فضاهاست.»
آموزش غیرمستقیم و انتقال تجربه
به گفته احمدی، یکی از اثرات مهم کار اشتراکی، انتقال تجربه میان نسلهای مختلف است: «در این فضاها، افراد با سطح تجربه متفاوت کنار هم قرار میگیرند. یک دانشجوی سال آخر میتواند در کنار یک فریلنسر حرفهای کار کند و از تجربه او بهره ببرد. این روند باعث رشد سریعتر مهارتها میشود.» او معتقد است این تعاملها حتی در انتخاب مسیر تحصیلی و شغلی نوجوانان نیز اثرگذار است و میتواند تصمیمهای آینده آنها را اصلاح کند.
بحران انتخاب مسیر شغلی
مدیر مرکز کار اشتراکی به چالش انتخاب رشته و مسیر شغلی در سنین پایین اشاره میکند: «بسیاری از جوانان در سنین پایین بر اساس تصویرهای کلیشهای از بازار کار، مسیر تحصیلی خود را انتخاب میکنند. زمانی که وارد دانشگاه میشوند، تازه با واقعیتهای بازار آشنا میشوند.» او تأکید میکند که مشاهده مستقیم فعالیت حرفهای افراد در محیطهای کار اشتراکی، میتواند تصویر دقیقتری از آینده شغلی ایجاد کند.
انعطافپذیری در مدل کار
در ادامه گفتوگو، شفق احمدی به انعطافپذیری این فضاها اشاره میکند: «در یک فضای کار اشتراکی، افراد محدود به یک نوع فعالیت خاص نیستند. ممکن است فردی در حوزه طراحی فعالیت کند و در کنار آن پروژههای آموزشی یا حتی کسبوکار شخصی خود را توسعه دهد.»
آینده فضاهای کار اشتراکی
در بخش پایانی گفتوگو، احمدی به آینده این مدل کاری اشاره میکند: «به نظر میرسد روند حرکت به سمت کارهای مستقل و پروژهمحور ادامه خواهد داشت. فضاهای کار اشتراکی در این میان نقش زیرساختی مهمی ایفا میکنند و میتوانند به رشد اکوسیستم نوآوری کمک کنند.» او معتقد است اگر حمایتهای زیرساختی و سیاستگذاری مناسب در این حوزه ادامه پیدا کند، این فضاها میتوانند به یکی از ستونهای اصلی اقتصاد دانشبنیان تبدیل شوند.
