چه کسی در زیستگاه گربه پالاس به معدنکاری چراغ سبز نشان داد؟
سازمان محیط زیست و منابع طبیعی صدور مجوز معدن زئولیت را انکار میکنند؛ پس وزارت صمت با استعلام از کدام دستگاه، مجوز معدنکاری در زیستگاه گربه پالاس را صادر کرده است؟
هفت صبح، لیلا مرگن| اهالی روستاهای امامزاده عبدالله و اروانه استان سمنان نسبت به صدور مجوز برای برداشت از معدن زئولیت در منطقه شکار ممنوع خنار معترض بوده و میخواهند بدانند طی چه فرآیندی، این منطقه از شمول حفاظتی سازمان محیط زیست خارج شده و برای معدنکاری جدید مجوز صادر شده است. معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست میگوید که با مخالفت صمت، این منطقه ارتقاء درجه پیدا نکرده و برای معدن جدید هم از سازمان محیط زیست استعلام نشده است و احتمالا منابع طبیعی مجوز فعالیت معدنی را صادر کرده است اما مدیرکل منابع طبیعی سمنان هم میگوید که هیچ استعلامی از آنها درباره معدن جدید دریافت نشده است. بنابراین پرسش اصلی این است که وزارت صمت طی چه فرآیندی برای این معدن مجوز صادر کرده است؟
آغاز فعالیت یک معدن زئولیت در منطقه شکار ممنوع خنار که در 22 کیلومتری شمال غربی شهرستان سمنان و شمال شرقی شهرستان گرمسار واقع شده، با اعتراض اهالی روستاهای مجاور این منطقه روبرو شده است. اهالی روستاهای امامزاده عبدالله و اروانه که زخم معدنکاری بر منابع آب و باغاتشان همچنان باقی است، نگرانند که منطقه خنار هم به سرنوشت سایر نواحی مجاور فعالیتهای معدنی گرفتار شود. به همین دلیل آنها تلاش میکنند به شیوههای مختلف اعتراضشان را به گوش مسئولان برسانند و هفته گذشته هم جلسهای را با فرماندار برگزار کردهاند تا مانع از فعالیت معدنی جدید در منطقه شوند. مهمترین پرسش اهالی این است که چگونه منطقه شکار ممنوع خنار از مناطق بلوکه شده محیط زیست خارج شده و به یک معدنکار واگذار شده است؟
مخالفت صمت با ارتقای درجه حفاظتی خنار
حمید ظهرابی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست در گفتوگو با هفت صبح تاکید میکند که فرایند انتخاب مناطق برای ارتقای سطح، فرایندی چند بعدی بوده و دارای ابعاد فنی و کارشناسی، چهارچوبهای قانونی و هماهنگی بین بخشی است. بر اساس ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست برای ارتقای سطح حفاظتی یک محدوده، ابتدا باید موافقت وزارت صنعت، معدن تجارت و وزارت جهاد کشاورزی اخذ شود. بنابراین عدم موافقت هر یک از این دو دستگاه، طرح موضوع ارتقای سطح حفاظتی یک منطقه را ناممکن میکند.
به گفته معاون محیط زیست طبیعی سازمان محیط زیست، در سنوات گذشته چندین بار موضوع تبدیل منطقه شکار ممنوع خنار به منطقه حفاظت شده درخواست و پیگیری شده اما به دلیل عدم موافقت وزارت صمت، این درخواست متوقف شده است.
احتمال صدور مجوز معدنکاری توسط منابع طبیعی
ظهرابی به این پرسش که آیا معدنکاری در این منطقه نیازمند انجام ارزیابی زیست محیطی نیست؟ اینگونه پاسخ میدهد: بر اساس ماده 24 قانون اصلاح قانون معادن، استعلام از سازمان محیط زیست فقط در مناطق چهارگانه موضوع بند الف ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی انجام میشود و همین ماده قانونی، متاسفانه از ضعفهای اساسی این قانون است که بارها به روشهای مختلف درخواست اصلاح آن به مراجع ذیربط ارایه شده است اما توفیقی به دست نیامده است.
او ادامه میدهد: البته برخی از فعالیتهای معدنی نظیر معادن فلزی مشمول انجام مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی هستند؛ در صورتی که نوع ماده معدنی و ذخیره آن با طرحهای مشمول ارزیابی اثرات محیط زیستی مطابق باشد، انجام مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی الزامی خواهد بود.
از توضیحاتی که ظهرابی ارائه میکند، چنین بر میآید که وزارت صمت برای صدور مجوز معدن، استعلامی از محیط زیست دریافت نکرده است اما آیا منابع طبیعی مجوز فعالیت این معدن را صادر کرده است؟ معاون محیط زیست طبیعی سازمان محیط زیست احتمال میدهد که صدور مجوز فعالیت توسط منابع طبیعی انجام شده باشد.
استعلامی از منابع طبیعی انجام نشده است
طبق قانون، وزارت صمت بدون استعلام از منابع طبیعی یا محیط زیست، به فعالیتهای معدنکاری مجوز نمیدهد؛ بنابراین اگر از محیط زیست استعلامی نشده باشد، قاعدتا باید مسئولان منابع طبیعی در جریان صدور مجوز برای این معدن باشند اما افشین مشیری مدیرکل منابع طبیعی سمنان در گفتوگو با هفت صبح تاکید میکند که در سال گذشته، هیچ استعلامی برای معدن زئولیت از منابع طبیعی انجام نشده و این اداره کل فقط برای برداشت معدن سِلِستین در سال 1390 تا 1395 مجوز فعالیت صادر کرده است. حتی موضوع برداشت از چنین معدنی در شورای تعامل هم مطرح نشده است.
مشیری میگوید که خبر صدور مجوز معدن زئولیت در خنار را دیده و موضوع را از طریق معاونتهایش پیگیری کرده است. قرار است چهارشنبه آینده بازدیدی از معدن انجام شوند تا ببینند که موضوع چیست و چه اتفاقی افتاده است.
او البته توضیح میدهد که گاهی معدنی در اوایل انقلاب و خارج از سامانه، روندها را طی کرده و ممکن است اکنون حضور ذهن درباره آن نداشته باشیم؛ اما قطعا تا هفته آینده تکلیف معدن زئولیت فعال شده در منطقه خنار با بررسیهای فنی مشخص میشود و اگر بدون مجوز منابع طبیعی اقدامی را در منطقه آغاز کرده باشند، قطعا جلوی آن را خواهیم گرفت.
در حالی که هر دو دستگاه متولی حفاظت از عرصههای طبیعی، صدور مجوز معدن زئولیت در خنار را انکار میکنند، معدنکاری در این منطقه آغاز شده است. حالا باید دید وزارت صمت بر اساس کدام استعلام و با چه مجوزی امکان فعالیت معدنی در این محدوده را فراهم کرده و آیا بازدید هفته آینده منابع طبیعی میتواند پرده از ابهامات این پرونده بردارد یا نه.