طبیعت، تاوان پسماندهای معدنی را می‌دهد
علی سلاجقه، رئیس سابق سازمان محیط زیست می‌گوید که پسماندهای معدنی می‌توانند در محیط باقی بمانند تا گیاهان روی آنها مستقر شوند
هفت صبح| سازمان محیط‌زیست به درخواست استاندار کرمان در دی ماه گذشته، مصوبه‌ای در شورایعالی محیط زیست به تصویب می‌رساند که بر اساس آن با هدف ساماندهی پسماندهای معدنی موجود در پارک ملی خبر، 90 هکتار از اراضی این منطقه به بخش معدنی واگذار می‌شود. تصمیمی که مسئولان سازمان محیط زیست درباره دلیل آن توضیحی به هفت‌صبح ارائه نمی‌دهند اما از نگاه رئیس سابق سازمان محیط زیست، چندان ضروری به نظر نمی‌رسد و در دوره‌های قبل هم چنین درخواستی از سوی مسئولان استان وجود نداشته است. سلاجقه می‌گوید که در گذشته جامعه محلی صرفا درخواست برداشت مصالح داشته و این نیازها را می‌توانستیم از مناطقی خارج از پارک ملی تامین کنیم و اگر قرار بود اجازه بازگشت بخش معدن صادر شود، از ابتدا نباید محدوده معدنی به نقشه پارک ملی و حفاظتی راه می‌یافت.
پارک ملی خبر یکی از ارزشمندترین مناطق حفاظت شده ایران که در حدود 60 کیلومتری جنوب و جنوب شرقی شهر بافت قرار دارد، این روزها در حال واگذاری به معدن‌کاوان است. در حالی که این پارک تنها پارک ملی جنوب شرق کشور و یازدهمین پارک ملی کشور به شمار می‌رود و همراه با پناهگاه روچون 178 هزار هکتار وسعت دارد، سازمان محیط زیست در اقدامی عجیب، 90 هکتار از این منطقه ارزشمند را به بهانه ساماندهی پسماندهای معدنی به بخش معدن واگذار می‌کند.
دریافت مصوبه از شورایعالی محیط زیست
آن‌طور که در متن مصوبات جلسه 6 دی ماه 1404 شورایعالی محیط زیست آمده است، بخشی از این پارک برای ساماندهی پسماندهای معدنی دپو شده در پارک ملی خبر به معدن‌کاوان واگذار می‌شود. بر اساس این مصوبه به درخواست استانداری کرمان با جمع‌آوری، پاکسازی و انتقال پسماندهای دپو شده در محدوده پارک ملی خبر و روچون با مساحت حداکثر 90 هکتار در سه نقطه مشروط به رعایت تمام قوانین و مقررات جاری کشور و نظارت عالیه سازمان حفاظت محیط زیست در تمام فرآیندهای برنامه‌ای، اجرایی و پایشی موافقت می‌کند.براساس این مصوبه شرایط و ضوابط زیست محیطی مربوط به انجام فعالیت، نحوه اجرا و زمان‌بندی طرح، توسط سازمان حفاظت محیط زیست و معاونت حقوقی رئیس‌جمهور تهیه می‌شود و قبل از هرگونه عملیات اجرایی، آگهی روزنامه رسمی اعلام می‌شود.
مخالفت نماینده رابر با فعالیت معدنکاوی
شگفت‌آور اینکه این بار در یک موضوع محیط زیستی، به جای اینکه سازمان محیط زیست حافظ این عرصه طبیعی ارزشمند باشد، نماینده مجلس در نامه به یونسکو خواستار حفاظت از آن به‌عنوان میراث ارزشمند طبیعی و گردشگری می‌شود. بر اساس اعلام روابط عمومی یاسر سلیمانی، نماینده مردم بافت، رابر و ارزوئیه، این نماینده مجلس در نامه‌ای به دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، تاکید می‌کند که پارک ملی خبر یکی از ارزشمندترین میراث‌های طبیعی کشور و ثبت یونسکو است و مخالفت خود را نسبت به واگذاری بخشی از این پارک به بخش معدن اعلام می‌کند. او در این نامه پارک ملی خبر را یک سرمایه ملی و با اهمیت زیست محیطی و گردشگری اعلام می‌کند که حفاظت از آن مسئولیتی قانونی، ملی و بین نسلی به شمار می‌رود. این نماینده مجلس تاکید می‌کند که هرگونه تصمیم درباره عرصه‌های این منطقه ارزشمند باید با رعایت دقیق قوانین، ملاحظات زیست محیطی شفافیت کامل و در نظر گرفتن منافع عمومی اتخاذ شود.
سکوت محیط زیست درباره فعالیت معدنی در خبر
خبرنگار هفت‌صبح برای اینکه بداند چرا سازمان محیط زیست به دنبال واگذاری تنها پارک ملی جنوب شرق کشور است، با وحید خیرآبادی مدیر کل دفتر زیستگاه‌ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست، تماس می‌گیرد. خیرآبادی اعلام می‌کند که مایل است درباره دلایل واگذاری پارک ملی خبر گفت‌وگو کند اما این‌گونه موارد نیاز به هماهنگی با روابط عمومی دارد. پیگیری‌های خبرنگار هفت‌صبح از طریق روابط عمومی هم به نتیجه نمی‌رسد. حمید ظهرابی معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست مسئول دیگری است که هفت‌صبح با او تماس می‌گیرد اما این مقام مسئول هم تماس‌های دریافتی را بی‌پاسخ می‌گذارد.
عدم نیاز به ساماندهی باطله بخش معدن
در میان سکوت مسئولان فعلی سازمان محیط زیست، به سراغ مسئولان قبلی می‌رویم تا بدانیم که آیا درخواست ساماندهی باطله‌های معدنی در گذشته هم وجود داشته است؟ علی سلاجقه رئیس سابق سازمان محیط زیست در گفت‌وگو با هفت‌صبح توضیح می‌دهد که پارک ملی خبر از نظر فون و فلور بسیار غنی بوده و در دوره ریاست معصومه ابتکار در دولت روحانی، قراردادی با شرکت ماهان برای توسعه گردشگری در منطقه بسته می‌شود. این شرکت هم در این زمینه خیلی خوب کار می‌کند. یک طرح طبیعت‌گردی تدوین می‌کند تا با اجرای آن، درآمدی هم به‌دست آورده و این منابع را صرف حفاظت از پارک ملی خبر کند.
به گفته سلاجقه، شرکت ماهان حقوق 16 تا 17 محیط بان پارک ملی خبر را پرداخت می‌کرده و حدود 40 کیلومتر فنس‌کشی انجام می‌دهد تا ورود و خروج گردشگران به منطقه کاملا مدیریت شده باشد. او می‌گوید که در آن مقطع از عملکرد شرکت ماهان احساس رضایت می‌کردیم اما سرمایه‌گذاری این شرکت به درآمدزایی نرسید.
رئیس سابق سازمان محیط زیست توضیح می‌دهد که در دوره او، هیچ درخواستی درباره فعالیت‌های معدنی مطرح نمی‌شود و فقط با توجه به اینکه در منطقه رودخانه‌های فصلی وجود داشته، بار رسوبی خوبی به پایین دست منتقل می‌شده است و جامعه محلی خواستار بهره‌برداری از این رسوبات و منابع قرضه بوده است. جنس سنگ‌های بالادست هم به‌نحوی بوده که رسوبات آبرفتی مناسبی داشته است. اما از آنجا که جامعه محلی می‌توانست از محدوده‌های دیگری برداشت انجام دهد تا اصلا به سمت پارک نیاید؛ زیرا در حواشی پارک ملی خبر به اندازه کافی منابع قرضه دیگری وجود داشت که می‌توانست جایگزین شود، با این درخواست‌ها موافقت نمی‌شود.
به اعتقاد رئیس سابق سازمان محیط زیست، پارک ملی خبر واقعا ارزشمند بوده و حیف است که در آن فعالیت معدنی انجام شود. اگر باطله معادن در آنجا وجود دارد و در گذشته معدنکاوی انجام شده، باید اجازه بدهیم که طبیعت خود را تثبیت کند یا معدنکاو طبق قانون مکلف است یکسری کارهای تثبیتی انجام دهد تا بخش برداشت شده سست نشود و به محل برداشت رسوب تبدیل نشود.
به تدریج گیاهان منطقه هم محدوده معدنی را تثبیت می‌کنند و جلوی جابه‌جایی رسوبات را می‌گیرند. سلاجقه تاکید می‌کند که پارک ملی خبر حساسیت بسیار بالایی دارد. با توجه به اینکه در یک استان خشک و نیمه خشکی مثل کرمان یک اکوتون زیبا و غنی از منابع زیستی گیاهی و جانوری ایجاد شده، اگر قرار بود 90 هکتار از این عرصه به بخش معدن واگذار کنیم، باید این محوطه را جدا کرده و مرز منطقه حفاظت شده را بعد از آن در نظر می‌گرفتیم. لزومی نداشت که این بخش جزو منطقه حفاظت شده بیاید.
تنوع پارک ملی خبر بسیار بالاست. این تنوع معادل حدود 15 درصد پستانداران و 20 درصد پرندگان کشور بوده و حدود 700 گونه گیاهی که 80 گونه آن بومی ایران است، در این پارک شناسایی شده‌اند. معلوم نیست در محیطی با این درجه از تنوع، چرا محیط زیست مجوز بازگشت معدن‌کاوان را صادر کرده است. حضور مجدد انسان در این عرصه، حتی اگر با هدف ساماندهی پسماندهای معدنی باشد، آرامش محیط را بر هم زده و تعادل ایجاد شده را از بین می‌برد.
