زوال بلوط در جنگل‌های غرب کشور تا حد زیادی کنترل شد
به گفته مدیر کل مرکز جنگل‌های خارج از شمال، دیروز پیش‌نویس آیین‌نامه ساختار مدیریت جنگل‌های زاگرس طراحی و به دولت ارسال شده است تا پس از تصویب در کمیسیون‌های مربوطه، اجرایی شود
هفت صبح| جنگل‌های بلوط غرب سال‌ها تحت تاثیر بهره‌برداری دام و انسان قرار داشته و دیگر فشارهای وارده، از آستانه تحمل این اکوسیستم عبور کرده است. چند سالی است که نام این جنگل‌ها با بیماری زغالی بلوط و طغیان آفات دیگر گره خورده و از آنجا که جنگل‌های بلوط غرب سرمنشا 40 درصد آب کشور معرفی می‌شوند، سازمان برنامه و بودجه هم آستین‌هایش را بالا زده تا برای نجات جان این اکوسیستم، کاری انجام دهد.
با وجود اقدامات انجام شده، هادی کیادلیری معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در همایش منطقه‌ای پرچمداری آموزش محیط زیست عشایر با هشدار درباره وضعیت جنگل‌های زاگرس خبر می‌دهد که از مجموع حدود 6 میلیون هکتار جنگل‌های زاگرس، حدود 2 میلیون هکتار به بیماری زغالی و انواع بیماری‌ها و پدیده زوال جنگل مبتلا شده‌اند؛
وضعیتی که در صورت بی‌توجهی می‌تواند روند بیابان‌زایی را تشدید کند و زندگی و معیشت جوامع وابسته به این اکوسیستم را تحت تاثیر قرار دهد. اما آیا آمارهای ارائه شده توسط این مقام مسئول درست است؟ آیا سازمان منابع طبیعی به‌عنوان متولی رسمی مدیریت این اکوسیستم، آمار ارائه شده را تایید می‌کند؟
تکذیب زوال بلوط در دو میلیون هکتار
امین رحیمی‌پور سی سخت مدیرکل مرکز جنگل‌های خارج از شمال سازمان منابع طبیعی در گفت‌وگو با هفت‌صبح توضیح می‌دهد که این آمار خیلی قدیمی بوده و یک دهه قبل که بحث زوال بلوط‌های زاگرس مطرح شد، چنین آماری ارائه شد اما همان موقع هم کسی دقیق بررسی نکرده است که آیا دقیقا همین سطح درگیر بیماری زوال است یا نه. به گفته او، این روزها با اقدامات انجام شده در سطح جنگل‌های زاگرس و بارندگی‌هایی که رخ داده، شرایط این اکوسیستم تغییر کرده است.
اکنون این‌گونه نیست که خشکیدگی بلوط نداشته باشیم اما قطعا این عارضه نسبت به زمانی که بحث زوال خیلی چشمگیر بود و حتی افراد غیرمتخصص هم با چشم معضلات جنگل را می‌دیدند، شرایط بهبود یافته است. بنابراین به نظر می‌رسد که آمار دو میلیون هکتار درست نباشد.
مدیرکل مرکز جنگل‌های خارج از شمال سازمان منابع طبیعی می‌گوید که طی یک دهه اخیر، سازمان منابع طبیعی بیکار ننشسته و برای نجات جنگل‌های بلوط اقدامات احیایی، حفاظت و ... انجام داده است و اقداماتی از این دست همچنان در دست پیگیری است. او توضیح می‌دهد که بحث خشکیدگی در جنگل‌های زاگرس صرفا منحصر به بیماری زغالی نبوده بلکه گاهی درختان از نظر دیرزیستی عمرشان به پایان رسیده و در روال طبیعی به این درجه می‌رسند. گاهی هم خشکیدگی در برخی سرشاخه‌های آنها مشاهده می‌شود.
طراحی ساختار برای نجات زاگرس
دو سال پیش سازمان برنامه و بودجه نماینده ویژه‌ای برای نجات جنگل‌های زاگرس منصوب کرد و از آن تاریخ تاکنون همکاری‌های فرادستگاهی برای نجات این اکوسیستم آغاز شده است. رحیمی‌پور در این رابطه توضیح می‌دهد که همکاری‌های دوجانبه با سازمان برنامه با جدیت پیگیری می‌شود و سازمان منابع طبیعی به دنبال اجرای طرح مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرس و جنگلداری اجتماعی در این اکوسیستم است. به گفته او، گام‌های زیادی در طرح مدیریت جنگل‌های زاگرس پیش‌بینی شده است. باید ساختارهایی در این رابطه شکل بگیرد و برای شکل‌گیری این ساختارها، منتظر ابلاغ دولت هستیم.
مدیرکل مرکز جنگل‌های خارج از شمال سازمان منابع طبیعی خبر می‌دهد که دیروز پیش‌نویس آیین‌نامه ساختار مدیریت جنگل‌های زاگرس را تنظیم کرده و برای تصویب در کمیسیون‌های دولت، به قوه مجریه ارسال شده است. پس از ابلاغ این آیین نامه، مدیریت جنگل‌های زاگرس دارای ساختاری می‌شود که تاکنون وجود نداشته است. او ادامه می‌دهد که در این ساختار از ظرفیت‌های موجود در شهرستان‌ها، استان‌ها و بخش‌ها استفاده می‌کنیم. یک ستادی هم در سطح ملی، راهبری طرح‌های تدوین شده در این رابطه را انجام می‌هد.
آغاز اجرای آزمایشی طرح‌های جنگلداری اجتماعی
رحیمی‌پور از آغاز اجرای طرح‌های جنگلداری اجتماعی در چهار استان چهار محال و بختیاری، کرمانشاه، کردستان و فارس به صورت پایلوت (آزمایشی) خبر می‌دهد تا نتایج آن، به همه استان‌های زاگرسی تسری یابد. قرار است تا یکی دو سال در همه این پایلوت‌ها اقداماتی که توسط کارشناسان پیشنهاد یا مطالعه شده، پیاده شود.
برخی مشاوران، مطالعاتی را در زاگرس انجام داده و بر اساس این مطالعات، این مقام مسئول امیدوار است که در زاگرس به نتایج خوبی برسیم و این نتایج را در کل 6 میلیون هکتار جنگل‌های زاگرس، تسری بدهیم. به گفته مدیرکل مرکز جنگل‌های خارج از شمال سازمان منابع طبیعی، امسال در هفت استان دیگر زاگرسی قرارداد اجرای پروژه‌های آزمایشی بسته می‌شود و قصد داریم برنامه‌های جنگلداری اجتماعی که با نگاه همه جانبه به مسائل اجتماعی و اکولوژیکی تدوین شده، در این استان‌ها اجرا کنیم. در این برنامه‌ها، همه مسائل شامل بیماری، خشکیدگی و ... دیده شده و همه دستگاه‌ها بالاخص سازمان برنامه و بودجه در اجرای آن مشارکت می‌کنند؛ زیرا سازمان منابع طبیعی شاید به تنهایی نتواند همه مشکلات را حل کند.
او نقطه پررنگ طرح جنگلداری اجتماعی را مشارکت سازمان برنامه و بودجه می‌داند زیرا این سازمان پیگیر اجرای طرح در جنگل‌های زاگرس است و سایر دستگاه‌ها که به نوعی فعالیت‌هایشان با جنگل مرتبط است هم در این برنامه مشارکت می‌کنند. رحیمی‌پور می‌گوید که در طرح تدوین شده، برنامه‌ریزی برای مدیریت جنگل با نظر جامعه محلی تدوین می‌شود و دیگر مثل گذشته نیست که در یک اتاق بسته برای جنگل برنامه‌ریزی کنیم تا در مرحله اجرا با مخالفت مردم روبه‌رو شویم.
این بار همه تصمیمات با همفکری مردم گرفته می‌شود. او به این پرسش که اگر خواسته مردم با شرایط اکولوژیک منطقه همخوان نبود چه می‌کنیم؟ این گونه پاسخ می‌دهد: هر خواسته‌ای قابل قبول نیست و مطمئنا یک وجه مشترکی با جامعه محلی پیدا می‌شود. ما روی این وجوه مشترک فعالیت می‌کنیم.
شاید خیلی خواسته‌ها از سوی جامعه محلی مطرح شود که از نظر فنی، اکولوژیکی و کارشناسی قابل پذیرش نباشد و منجر به انهدام عرصه شود. این خواسته‌ها کنار می‌رود، ولی قطعا مطالباتی که مشترک است، مورد توجه قرار می‌گیرد؛ زیرا ما نهایتا همکاری مردم را برای اجرای برنامه‌هایمان نیاز داریم و این خواسته‌ها در طرح دیده می‌شود.
تخصیص بودجه یک همتی
مدیرکل مرکز جنگل‌های خارج از شمال سازمان منابع طبیعی درباره بودجه تخصیص یافته به جنگل‌های زاگرس هم می‌گوید: در موافقتنامه‌ای که امسال ابلاغ شده و قرار است در سال 1405 انجام شود، بالغ بر یک همت اعتبار برای جنگل‌های زاگرس در نظر گرفته شده است. در پایلوت‌های طراحی شده، باید فعالیت‌های متعددی انجام شود. سازمان برنامه و بودجه تاکنون پیگیری و حمایت خوبی داشته است و ما هم به شدت برای نجات زاگرس کار می‌کنیم.
