هفت صبح| حجم تخلفات در عرصههای طبیعی استان گلستان آنقدر بالا هست که هر روز از یک گوشه این استان خبری ناگوار به گوش برسد. فعالان محیط زیست خبر میدهند که به تازگی 15 اصله درخت در جنگل گلریز قرق گرگان قطع شده و با توجه به قلع و قمع تعداد زیادی درخت طی سال گذشته در جنگل قرنآباد، به اداره کل منابع طبیعی استان هشدار میدهند که مبادا اتفاقات سال قبل تکرار شود.
اگرچه مسئولان گلستان خبر میدهند که برای متخلف جدید پرونده قضایی تشکیل شده و کمبود نیرو و اعتبارات را عامل بخشی از نابسامانیهای حفاظتی در استان گلستان معرفی میکنند اما منابع مطلع میگویند که عدم استفاده از نیروهای کارآمد، دخالت سیاسیون در امور منابع طبیعی استان و مسائلی از این دست، سبب شده که نوعی هرج و مرج بر عرصههای طبیعی استان گلستان حاکم شود.
باز هم از گلستان خبر میرسد که گروهی اره به دست، بخشی از درختان شرق جنگلهای هیرکانی را به یغما میبرند تا در سایه غفلت مسئولان منابع طبیعی استان، جیبشان پرپول شود. هر بار در یک گوشه این استان تخلفاتی رخ میدهد و این بار فعالان محیط زیست به هفت صبح خبر میدهند که در جنگل گلریز قرق گرگان، حدود بیست اصله درخت طی سه روز اخیر قطع شدهاند و همه قطعها هم تازه است. این فعالان میگویند که سال قبل هم در جنگل قرن آباد بین 300 تا 400 اصله درخت توسط قاچاقچیان چوب قطع میشود و آنها نگرانند که درختان جنگل گلریز هم به سرنوشت آن جنگل دچار شوند.
این فعالان بر این باورند که هر درخت قطور باید با سه نیسان حمل شود و گروههایی که اقدام به قطع درخت میکنند، باید با هزار نیسان 400 اصله درخت را جابهجا کنند. همه این ماشینها هم باید از جاده اصلی منطقه عبور کنند که کنترل آن کار دشواری نیست اما در جریان تخلفات سال گذشته حتی یک نیسان هم بازداشت نمیشود. آنها میپرسند که چرا هیچ حفاظتی از جادهها انجام نمیشود و چرا مسئولان منابع طبیعی جنگل را به امان خدا رها کردهاند؟ البته فعالان محیط زیست شائبه وجود منافعی را هم مطرح میکنند و خواستار پاسخ مسئولان هستند.
متهم دستگیر شد
علی اصغر نکویی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان در گفتوگو با هفت صبح، قطع 15 اصله درخت در جنگلهای گلریز را تایید میکند اما بر این باور است که کل درختان قطع شده در جنگل قرن آباد (تخلف سال گذشته)، 35 تا 40 اصله درخت بوده است. نکویی خبر میدهد که متخلف قطع درخت در جنگلهای گلریز دستگیر شده و برایش از سوی منابع طبیعی، پرونده تخلف تشکیل شده است.
گویا ماجرا از این قرار بوده که فرد متخلف، قطعه زمینی داشته و با هدف ایجاد مسیر دسترسی به این زمین، درختان منطقه قطع میشود تا راه برای او ایجاد شود. مدیر کل منابع طبیعی گلستان در پاسخ به این پرسش که منابع طبیعی در زمان قطع 15 اصله درخت قطور کجا بوده، تاکید میکند که ما نمیتوانیم روی تک تک درختان مامور بگذاریم، زیرا 100 هزار هکتار عرصه را مدیریت میکنیم. درختان جنگل نصفه شب قطع شده و سریع فرد متخلف شناسایی شده است. با توجه به اینکه برای قطع درختان، شاهد داشتیم، به سرعت پرونده تشکیل شد و بقیه مراحل هم در مراجع قضایی پیگیری میشود.
نکویی کمبود نیرو، تجهیزات و لوازم را در گروه مشکلاتی میداند که سبب بروز تخلف در استان میشود. او از کمبود 300 نیروی حفاظتی در سطح استان خبر میدهد و بر این باور است که خودروهای در اختیار منابع طبیعی مستهلک شده و مشکلات اعتباری عدیدهای گریبان استان را گرفته است. استان گلستان از آن مناطقی بود که پس از توقف بهرهبرداری از جنگلهای شمال، مجریان طرحهای جنگلداری با طرح دعوا در دادگاه، دولت را محکوم به پرداخت غرامت کردند و اکنون این مسئله هم به مشکلات استان گلستان اضافه شده است. مدیر کل منابع طبیعی این استان میگوید که هنوز هیچ جریمهای به شاکیان پرداخت نشده و فعلا جلوی اجرای حکم را گرفتهایم تا ببینیم دادگاه چه حکمی صادر خواهد کرد.
عدم بهکارگیری نیروهای کارآمد، مهمترین مشکل استان
اگرچه نکویی کمبود نیرو را یکی از مهمترین مشکلات استان گلستان معرفی میکند و خبر میدهد که 300 نیرو برای حفاظت از عرصههای طبیعی کمبود دارد اما یک منبع مطلع در گفتوگو با هفت صبح، تعداد نیروهای موجود در استان گلستان را مشابه سایر استانهای شمالی میداند و بر این باور است که این تعداد کمبود نیرو در گلستان وجود ندارد و آنچه باعث بروز هرج و مرج در استان شده، دخالت نیروهای سیاسی شامل استاندار، فرماندار و نمایندگان مجلس در انتصابهاست.
این منبع مطلع توضیح میدهد که پستها در این استان به درستی توزیع نمیشوند. از نیروهای کارآمد استفاده نمیشود و در عوض بر اساس توصیه مقامات سیاسی، نیروهایی در سمت روسای ادارات شهرستان بهکار گرفته میشوند که یا جنگل را نمیشناسند و یا اینکه سوابقی در پروندههایشان ثبت شده که صلاحیت بهکارگیری در این پستها را ندارند.
به گفته این کارشناس، کمبود اعتبارات در همه جا هست و از قبل هم بوده است اما وقتی نیروهای ناکارآمد بهکار گرفته میشوند، مشکلات به شکل جدی بروز پیدا میکند، هرج و مرج حاکم میشود و با تخلفات به شکل جدی برخورد نمیشود.
کوچک شدن سفره مردم و فشار بر جنگل
این منبع مطلع درباره اینکه چرا در استان گلستان میزان قاچاق چوب مشهودتر از سایر استانهای شمالی است، توضیح میدهد که سفره مردم کوچک شده و گلستان که یک استان صنعتی نیست، ارتزاق مردمش بیش از گذشته به جنگل گره خورده است. به این ترتیب فشار بر جنگلهای استان هم افزایش یافته است. او میگوید: فشار معیشتی باعث شده که درختان انجیلی در منطقهای که فقر جنگل داشته و مخروبه است، قطع شود.
در حالی که این درخت به مصرف بخش صنعت نمیرسد و مصرف هیزمی دارد. چوب آن بسیار گران است و خریدار دارد. درختان توسکا و بلوط هم برای تامین نیازهای بخش صنعت قطع میشوند و به این ترتیب شرق هیرکانی از بندر گز تا مراوه تپه محل جولان قاچاقچیان شده است. این کارشناس همچنین خبر میدهد که صنایع چوب مستقر در استان به راحتی چوب قاچاق را جذب میکنند و حتی نصب ایستگاه ایست و بازرسی در این واحدها هم به صورت گزینشی انجام شده است و برخی واحدهای صنایع چوب، ایستگاه ایست بازرسی ندارند. همانهایی هم که ایستگاه دارند، ممکن است در سایه هرج و مرج حاکم در استان، مشمول زد و بندهای غیرقانونی شوند.
بازرسی برای 400 درخت قرن آباد پرونده تشکیل داد. این منبع مطلع در واکنش به صحبتهای نکویی درباره قطع 35 تا 40 اصله درخت در قرن آباد تاکید میکند که سازمان منابع طبیعی بعد از اعتراض فعالان محیط زیست در منطقه حضور مییابد و برای 400 درخت قطع شده، پرونده تشکیل میدهد اما مدیران استانی توجیه میکنند که بخشی از این درختان قبلا قطع شده و برایشان پرونده قضایی تشکیل شده است.
سیاسیون به دنبال تصرف هفت هکتار زمین جنگلی
این کارشناس، توجه بیش از حد مدیران سیاسی به توسعه استان را یکی از مهمترین عوامل تخریب در گلستان اعلام میکند که سبب شده مدیر منصوب آنها، مرتب در حال واگذاری زمین با توجیه توسعه استان باشد و حفاظت به دست فراموشی سپرده شود. او میگوید که عدهای به دنبال گرفتن یک تکه زمین جنگلی در نزدیکی یادواره شهدای گمنام کردکوی هستند. این زمین در مسیر پارک واقع شده و هفت هکتار وسعت دارد. تاکنون هم برای واگذاری آن مقاومت شده است. اطراف این قطعه زمین جنگل است و داخل این پهنه هم تک و توک درخت جنگلی وجود دارد.
فرماندار و استاندار فشار میآورند که این قطعه زمین را بگیرند. اصرار دارند که موضوع درکمیته فنی سازمان منابع طبیعی مطرح شود تا زمین برای توسعه استان تغییر کاربری داده شود. استان گلستان، تنها استانی در کشور است که جنگل و بیابان را در کنار هم دارد. کمبود منابع آب یکی از مهمترین مشکلات استان گلستان است و نقش جنگل در تشکیل چشمهها بر کسی پوشیده نیست. حذف این اکوسیستم از استان گلستان به مفهوم گسترش سریع بیابان و کوچ اجباری جمعیتی است که با تداوم خشکسالی در سیستان و بلوچستان، به شمال شرق کشور پناه آوردهاند. در چنین شرایطی آیا مسئولان منابع طبیعی به فکر استفاده از مدیران کارآمد و تقویت حفاظت از جنگل هستند؟
