برای خرید فرش دستبافت چقدر باید هزینه کنیم؟

روزنامه هفت صبح، گروه بازار| ‌ یک روزهایی هم بود که فرش دستبافت حرمت داشت. تار و پود لاکی و نارنجی با آبی و سبزها لای بته جقه‌ها و لاله عباسی‌ها یا وسط شکارگاه قم در بهترین قسمت خانه می‌درخشیدند. فرش دستبافت بود و شان و احترامش‌. مهمان عزیز حتما باید روی فرش دستبافت اتاق مهمانخانه می‌نشست، معامله‌ها و سند عقد و ازدواج را روی ابریشم‌های دستبافت امضا می‌کردند. سجاده‌ها روی فرش دستبافت پهن می‌شدند، چون از همه فرش‌ها پاکتر بود. پدربزرگ روی فرش دستبافت می‌نشست و تو گوش نوزاد اذان می‌گفت و نامش را تکرار می‌کرد.

شب‌های یلدا بساط انار دانه شده را می‌چیدند روی لاکی‌های قالی اصفهان و خرمالوها را دانه دانه روی نارنجی هریس تبریز ردیف می‌کردند. ماهی قرمز شب عید با سبزه و سمنو روی رج‌های قالی کرمان بیشتر به چشم می‌آمد و …روزی فرش دستبافت روی سر خانه جا داشت، اما حالا انگار میدان را برای ماشینی‌ها خالی کرده و به جز خانه دو آتشه‌های فرش دستبافت و کسانی که طرفدار تابلو فرش هستند، جای خالی‌اش در بیشتر خانه‌ها با فرش‌های ماشینی و گلیم و گبه و فرش‌های خارجی پر شده و هریس‌ها و سالاری‌ها و گل ابریشم‌ها روی هم تلنبار شده و باد کرده و بالا آمده.

رصد بازار فرش دستبافت تهران هم نتیجه‌ای جز مغازه‌های نیمه باز و کاسب‌های چشم انتظار مشتری ندارد. به قول آقای نریمانی این روزها فرش فروش‌ها بیشتر چای می‌خورند و تنها یا چند نفری روی یک تخته فرش لاکی می‌نشینند و حرف می‌زنند. اما سوالی که مطرح می‌شود این است که چرا دیگر کسی از فرش دستبافت که همیشه چشم و چراغ خانه‌های ایرانی بوده، سراغی نمی‌گیرد؟ اصلا برای خرید فرش دستبافت چقدر باید هزینه کنیم؟

راستی تا به این سوال‌ها جواب می‌دهیم می‌توانیم این موضوع را بررسی کنیم، اگر یادتان باشد همین چند روز پیش عزت‌الله ضرغامی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اعلام کرد به هر ایرانی برای خرید صنایع دستی 10 میلیون تومان وام تعلق می‌گیرد، حالا این سوال مطرح است که با 10 میلیون تومان می‌توان فرش دستبافت خرید؟

‌تبریز، ظریف و با کلاس
آقای نریمانی خودش تبریزی است اما می‌گوید بدون تعصب فرش دستبافت تبریز یکی از بهترین فرش‌های ایران است. فرش‌هایی با تعداد رج‌های بالا و ریز بافت با تار و پودی از ابریشم که روی نقشه‌هایی از طرح ماهی، سالاری و هریس جان می‌گیرد. به گفته نریمانی تنوع رنگی که در فرش‌های دستبافت و سایه روشنی که در دل نقشه‌های این فرش تنیده می‌شود، عمق عجیبی به قالی تبریز می‌دهد تا به همین دلیل منحصر به فرد باشد.

اما فرش تبریز با همه این زیبایی‌ها قیمت بالاتری هم نسبت به دستبافته‌های شهرهای دیگر دارد. مثلا ارزان‌ترین قالی تبریز که یک ذرع و نیم است 15 میلیون تومان به بالا قیمت دارد، قالی مرغوب که از بهترین نخ تهیه شده و رجشمار بالایی دارد. قیمت قالی‌های سه متری تبریز هم از 35 میلیون تومان شروع می‌شود و بسته به طرح، نخ، نقشه و فرد بافنده فرش ممکن است تا 100 میلیون تومان و حتی بالاتر هم برسد. مثلا در مغازه آقای نریمانی فرش دستبافت سه متری با چله حاشیه و نقشه خطیبی با قیمت 80 میلیون تومان به فروش می‌رسد. فرش‌های شش متری تبریز هم از 85 میلیون تومان به بالاست.

مثلا فرش دستباف 6 متری تبریز نقشه علیا 138 میلیون تومان قیمت دارد یا یک فرش 6 متری با نقشه خطیبی با قیمت 192 میلیون تومان به فروش می‌رسد. قیمت یک تخته فرش دستبافت شش متری نقشه گنبد گل ابریشم هم حدود 85 میلیون تومان است. البته بعضی از فرش‌های تبریز هم هستند که رجشمار بالایی ندارند و نخشان هم مرغوب نیست، اما دستبافت هستند. به گفته نریمانی این فرش‌ها از 15 میلیون تومان تا 30 میلیون تومان فروخته می‌شوند.

فرش‌های 9 متری بافت تبریز هم از 100 میلیون تومان به بالا قیمت دارند و بسته به نوع بافت و نخ ممکن است قیمت آنها به 300 یا حتی 400 میلیون تومان هم برسد. این را حاج باقری که نسل سوم از یک خانواده فرش فروش است می‌گوید. فرش‌های 12 متری تبریز هم از 150 میلیون تومان به بالا قیمت دارند. مثلا با 160 میلیون تومان می‌توانید یک تخته فرش 12 متری طرح افشان گل ابریشم بخرید. یا یک جفت فرش دستبافت 12 متری ریزماهی عبداللهی تبریز با قیمت 470 میلیون تومان فروخته می‌شود.

به قول نریمانی بعضی از فرش‌های تبریز آن قدر خاص هستند که نمی‌توان روی آنها قیمت گذاشت، چون دیگر نه مثلش هست و نه نقشه کشی که مثل آن نقشه را بکشد و نه بافنده‌ای که از پس بافتن آن نقشه بربیاید. مثلا در مغازه آقای نریمانی یک قالی تبریز 3متری با طرح چله و گل حدود 700 میلیون تومان قیمت دارد. از این قالیچه‌‎های گران قیمت در بیشتر مغازه‌های فرش دستبافت فروشی پیدا می‌شود، جایشان هم بالای میز صاحب مغازه است، بهترین و امن‌ترین جا.

اصفهان زیبا و اغواگر
فرش اصفهان به گفته نریمانی مثل تبریز طرفداران زیادی دارد و البته یکی از بهترین فرش‌های دستبافت ایران است. طرح‌های قالی اصفهان بیشتر لچک و ترنج و نقوش اسلیمی با گل‌های شاه عباسی زیبا و اغواگر است. مهمترین ویژگی قالی‌های اصفهان قرینه‌سازی است که طرح زیبایی به نقشه فرش‌های این شهر می‌دهد. به قول نریمانی قالی اصفهان از تبریز چیزی کم ندارد به همین دلیل هم فرش‌های دستبافت این شهر مثل تبریز در رده گران قیمت‌ها قرار می‌گیرد.

اگر از آن قالیچه‌های خاص و قدیمی با نقشه‌های تک که بالای 500 میلیون تومان قیمت دارند، بگذریم قالی‌های یک ذرع و نیمی اصفهان از 20 میلیون تومان به بالا قیمت دارند. فرش شش متری اصفهان بسته طرح و نقشه و نخ از 55 میلیون تومان به بالا در بازار فروخته می‌شود. قیمت فرش های 9 متری هم از 120 میلیون تومان به بالاست. فرش‌های 12 متری اصفهان هم از 170 میلیون تومان به بالا قیمت دارند. قیمت این فرش‌ها بسته به نوع نخ از کرک و ابریشم گرفته تا ابریشم و گل ابریشم متفاوت است و ممکن است با 400 یا 500 میلیون تومان هم برسد.

قم، زیبایی دلفریب
فرش قم با شکارگاه‌های معروفش شناخته می‌شود، با لچک و ترنج، درخت، شکارگاه و گلفرنگ‌. ویژگی مهم فرش‌های قم به گفته نریمانی رنگ‌های گرم و تنوع زیاد است. قیمت فرش‌های قم هم اصلا ارزان نیست‌. مثلا یک قالیچه یک ذرع و نیمی 12 تا 14 میلیون قیمت دارد. البته اگر طرح و نقشه‌اش خاص باشد و نخش هم ابریشم ممکن است به 100 میلیون تومان هم برسد حتی شاید بیشتر. نریمانی می‌گوید خاصیت فرش قم این است که به هیچ وجه از نخی غیر از ابریشم مرغوب استفاده نمی‌کند، قالی‌ها هم ریز بافت با رجشمار بالا هستند، همین موضوع باعث می‌شود قیمت‌ها بالا برود.

حتی ممکن است از نخ‌هایی با تار و پود طلا ریس هم در فرش‌ها استفاده شود که قیمت این فرش‌ها را نجومی می‌کند. مثلا یک قالی 3 متری دستبافت قم تمام ابریشم طرح سراسر 155 میلیون تومان قیمت دارد. یا یک قالی سه متری تمام ابریشم طرح لچک با قیمت 270 میلیون تومان فروخته می‌شود. نقشه شکارگاه هم که برای خودش عالمی دارد، مثلا یک قالی یک ذرع و نیمی با قیمت 130 میلیون تومان فروخته می‌شود.

فرش‌های سه متری قم هم اگر تمام ابریشم باشند از 160 میلیون تومان به بالا قیمت دارند، به قول آقای نریمانی اگر نقشه تک باشد و بافنده مشهور داشته باشد ممکن است به 300 میلیون و بالاتر هم برسد. فرش‌های 6 متری دستبافت قم هم جزو فرش‌های گران قیمت بازار فرش هستند. مثلا یک فرش تمام ابریشم طرح لچک با قیمت 350 میلیون تومان به بالا فروخته می‌شود. فرش‌های 9 متری و 12 متری قم هم به گفته نریمانی جزو فرش‌های کمیاب و خاص هستند و اگر بتوانید این فرش‌ها را در بازار پیدا کنید حتما با قیمت بالای آنها شگفت زده می‌شوید. چون یک فرش تمام ابریشم ریز بافت در ابعاد 9 و 12 متر قطعا زیر 300 میلیون تومان پیدا نمی‌شود.

قالی کرمان
«قالی کرمون» جزو معروفترین قالی‌های دنیاست. فرشی که به طور خاص به طبیعت می‌پردازد و پر است از رنگ‌های گرم طبیعت و دار و درخت و گل و طرح‌های معروف سبزیکار، واگیره‌ای، درختی، بته‌ای و قاب قرآنی. فرش کرمان رنگ‌های مشخصی دارد و فرش‌هایش با رنگ‌های آبی، قرمز، عاجی، و زعفرانی طلایی خیلی مشهور است. اگر دنبال یک فرش دستبافت با قیمت متناسب و معقول هستید فرش کرمان جزو بهترین گزینه‌ها‌ست، چون تار و پود این فرش‌ها با پشم و پرز شکل گرفته و کمتر نخ ابریشمی در این قالی‌ها پیدا می‌شود.

با این اوصاف قیمت‌ها آنقدرها هم پایین نیست، ‌فقط از فرش تبریز و اصفهان و قم ارزان‌تر است. مثلا یک قالی کرمان طرح لچک ترنج 42 میلیون تومان قیمت دارد، اما یک فرش 4 متری با نخ پشم را می‌توانید با 20 میلیون تومان بخرید. یک فرش 6 متری طرح هزار گل هم بین 28 تا 30 میلیون تومان قیمت دارد، اما یک فرش شش متری دیگر با طرح دارو درخت 38 میلیون تومان قیمت دارد. هر تخته فرش 9 متری کرمان هم بین 50 تا 60 میلیون تومان قیمت دارد. اگر طرفدار فرش‌های 12 متری دستبافت کرمان هم هستید باید برای هر یک تخته فرش با این ابعاد حدود 70 تا 100 میلیون تومان بپردازید.

کاشان و ترکمن، خوش رنگ و بهاری
فرش دستبافت کاشان از نظر زیبایی و نقشه و قدمت از تبریز و اصفهان کم ندارد، اما به دلیل اینکه درشت بافت است قیمت این فرش از تبریز و اصفهان کمتر است. مثلا فرش دستبافت شش متری نخ پشم از 10 تا 40 میلیون تومان قیمت دارد. قیمت فرش‌های 9 متری کاشان هم از 12 میلیون تا 50 میلیون تومان است البته اگر در بازار بچرخید ممکن است فرشی با رجشمار پایین و قیمت پایین‌تر هم پیدا کنید. قیمت فرش 12 متری کاشان هم حدود 15میلیون تومان به بالاست.

حتی آقای نریمانی مغازه‌ای را در بازار معرفی می‌کند که فرش 12 متری کاشان زیر این قیمت هم دارد.فرش ترکمن هم به دلیل اینکه درشت بافت است مثل کاشان قیمت پایین‌تری نسبت به بقیه فرش‌ها دارد. مثلا یک قالیچه یک در یک و نیم متر ترکمن را می‌توانید با قیمت 3 میلیون و 500 هزار تومان بخرید، یا یک فرش 3 متری بین 6 تا 10 میلیون تومان قیمت دارد. فرش 6 متری ترکمن ریز بافت با چله نخ 17 میلیون تومان قیمت دارد. فرش 12 متری دستبافت ترکمن، ریز بافت با چله پشم هم بین 20 تا 30 میلیون تومان قیمت دارد. همین فرش با چله ابریشم با قیمت 55 میلیون تومان فروخته می‌شود.

اردکان، نایین و مشهد
از دنیای اصفهان، تبریز، کرمان، کاشان، قم و ترکمن که بیرون بیاییم تازه یک دنیای دیگر از فرش‌های دستبافت هست که برای خودشان شناخته شده هستند و طرفداران زیادی هم در بین عاشقان فرش دستبافت دارند. مثلا فرش اردکان یزد، یا نایین، یا فرش دستبافت مشهد. فرش همدان هم برای خودش حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. قیمت این فرش‌ها مثل طرح و نقشه و نخ و چله آنها متفاوت است.

فرش اردکان یزد که شباهت زیادی به نقشه‌های کرمان و کاشان دارد جزو فرش‌های بادوام و قیمت مناسب است. مثلا یک فرش شش متری طرح شبنم اردکان را می‌توانید با قیمت 24 میلیون تومان بخرید. فرش 9 متری طرح زرین هم بین 40 تا 50 میلیون تومان قیمت دارد.

‌فرش نایین جزو فرش‌های نفیس است با نقشه‌هایی از طرح لچک وترنج ، طرح اسلیمی، ختایی، افشان شاه عباسی، گلدانی و شکارگاه. قیمت فرش‌های نایین هم نزدیک فرش‌های اصفهان است. مثلا یک فرش 4 متری نایین را می‌توانید حدود 25 میلیون تا 30 میلیون تومان بخرید. فرش‌های 6 متری نایین هم بالای 40 میلیون تومان قیمت دارند. برای هر تخته فرش 9 متری نایین هم باید بین 50 تا 60 میلیون تومان بسته به نخ و طرح آن بپردازید.

فرش همدان پر از رنگ گرم است. پر از قرمز و نارنجی و قهوه‌ای و زرد که روی بستری از سرمه‌ای یا سبز تنیده شده‌اند. قیمت یک فرش سه متری نقشه لچک ترنج زمینه لاکی حدود 14میلیون تومان است. فرش 6 متری لاکی را می‌توانید با قیمت حدود 20 تا 22 میلیون تومان خریداری کنید. فرش مشهد با طرح‌های گلفرنگ، طرح ربعی سعدی، طرح لچک ترنج و گل‌های درشت شاه عباسی شناخته می‌شود. مهمترین ویژگی فرش مشهد کیفیت نخ و رنگ‌های متنوع آن است. با این اوصاف اصلا فکر نکنید که قیمت فرش مشهد ارزان است. چون یک فرش شش متری مشهد با طرح لچک ترنج حدود 140 میلیون تومان قیمت دارد، یا فرش 12 متری طرح افشان را باید بین 120 تا 160 میلیون تومان خریداری کنید.

مردم چه فرشی می‌خرند؟
پس با این قیمت‌های بالا مردم چه فرش‌هایی می‌خرند. حاج باقری می‌گوید به غیر از آن چند درصدی که روی فرش دستبافت تعصب دارند و فرش نو و با کیفیت می‌خرند، بیشتر کسانی که دلشان فرش دستبافت می‌خواهد، فرش‌های دست دوم و استفاده شده می‌خرند. به گفته حاجی باقری قیمت فرش‌های دست دوم و دست چندم خیلی کمتر از فرش‌های نو است. مثلا یک فرش 6 متری نو تبریز که حدود 80 تا 140 میلیون قیمت دارد،‌ دست دومش را می‌توانید با قیمت 40 تا 50 میلیون تومان بخرید. یا اگر دنبال فرش 9 متری اصفهان هستید می‌توانید آن را با قیمت 60 تا 70 میلیون تومان پیدا کنید.