روزنامه هفت صبح | محمد درویش یکی از مدیران سابق سازمان حفاظت محیط زیست که حالا او را بیشتر بهعنوان یک فعال و متخصص در این زمینه میشناسیم، ویدئویی منتشر کرده که ما را یاد فیلمهای آخرالزمانی میاندازد. در این فیلم که معلوم است توسط سرنشین یک خودرو گرفته شده، صحنه رعبانگیزی از ریزش کوه را میبینیم. درویش در توضیح این ویدئو نوشته که آن را برای افرادی منتشر کرده که هنوز تاراج البرز را باور نکردهاند.
او نوشته: «برای آنها که هنوز تاراج البرز، مهمترین منبع تولید آب شیرین در شمال و مرکز کشور را به بهانه خامفروشی، معدنخواری و احداث جادههای بیضابطه و متراکم باور نکردهاند! این حادثه عصر دیروز در محور جاده هراز ناشی از فروپاشی معدن بلده رخ داده است.» البته او تنها کسی نیست که به ماجرا واکنش نشان داده و ویدئوهای مختلف از حادثه، توانسته توجهها را به خود جلب کند. معاون سازمان راهداری اعلام کرده که این گردوخاک عظیم ناشی از فعالیت در معدنی در حوالی منطقه بوده که تلفات جانی هم نداشته است.
گویا این معدن در منطقه بلده شهرستان آمل بوده و به بخش خصوصی تعلق داشته و با توجه به اینکه در حریم جاده نبوده راهداری مسئولیتی در قبال آن نداشته. معاون راهداری سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای در پاسخ به سوال ایسنا مبنی بر اینکه آیا اجرای عملیات کارگاهی در معدن مورد نظر قانونی بوده و شکایتی از این بخش خصوصی بابت ایجاد مزاحمت برای مردم و این محور ندارید؟ گفته که چون حادثه باعث از بین رفتن دید رانندهها شده و ساعتها آنها را گیر انداخته، موضوع را پیگیری خواهند کرد.
اما این وزارت صنعت، معدن و تجارت است که باید توضیح دهد ماجرا از چه قرار بوده؟ آیا همانطور که فعالان محیط زیست میگویند پای تخریب کوه و کوهخواری در میان بوده یا انفجار غیراستاندارد چنین اتفاقی را رقم زده؟ حسینقلی قوانلو رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت مازندران کسی است که در این مورد توضیح داده و گفته که حادثه هیچ تلفاتی اعم از جانی و مالی نداشت و صرفا به ریزش سنگ و خاک در محدوده معدنی محدود شده و توده عظیم و ترسناکی که ایجاد شده هم ناشی از بلند شدن خاک و ریزگردهای سبک موجود در این محدوده بوده.
او بروز انفجار را هم رد کرده و گفته که اصلا این معدن از ۲۵ اسفند تعطیل بوده، بنابراین نه کسی در آن حضور داشته و نه فعالیت معدنی میشده، بلکه یک ریزش معدن بوده که اتفاق چندان غریبی هم نیست. به گفته او حادثه آنقدر سبک بوده که به تجهیزات خود معدن مثل سنگشکنها و ماشینآلات هم خسارت وارد نشده چه برسد به اهالی و سازههایی که در پایین دست قرار داشتند. اینطور که او توضیح داده گویا نهتنها اهمال زیست محیطی در این مورد رخ نداده بلکه اصلا سختگیریهای سازمان منابع طبیعی باعث میشود که در معادنی از این دست شاهد اتفاقات مشابه باشیم.
او گفته: «ریزش کوه بهویژه در محدودههای معدنی عوامل متعددی دارد. ممکن است یک زلزله خفیف باعث رانش شود یا به دلیل فعالیت معدنی ریزش اتفاق بیفتد، اما در این مورد محدودیتهای مربوط به برداشت از معادن یکی از دلایل اصلی ریزش محسوب میشود. به دلیل محدودیتی که منابع طبیعی در صدور مجوز برداشت به بهرهبرداران میدهد، معمولا در این معادن امکان برداشت اصولی از بالا به پایین وجود ندارد و بهرهبرداران ناچار هستند که از قسمت پایینی برداشت را انجام دهند.
پروانه اکتشاف بهرهبرداران ۴۰ تا ۵۰ هکتار صادر میشود. وقتی قرار باشد برداشت در محدوده ۵۰ هکتاری انجام شود طبق اصول معدنی و علمی برای برداشت برنامهریزی میشود و پلهها را اجرا میکنند، اما معمولا منابع طبیعی با وجود اینکه بهرهبردار برای ۵۰ هکتار پروانه اکتشاف دارد، برای یک مساحت محدود مثلا پنج هکتاری مجوز برداشت صادر میکند.
در چنین شرایطی بهرهبردار ناچار است که از قسمتهای پایینی برداشت را آغاز کند و طبیعتا چنین حوادثی نیز در این صورت رخ میدهد. در تمام معادن بهویژه معادن محور هراز مشکل محدودههای کمواگذار شده توسط منابع طبیعی را داریم. خوشبختانه معدنی که این حادثه در آن رخ داد تعطیل بود و هیچ تلفات و خسارتی ثبت نشد، اما اگر این روند حل نشود باز هم شاهد بروز چنین حوادثی بهویژه در معادن محور هراز خواهیم بود. این اتفاق بارها افتاده و باز هم میافتد.»
