روزنامه هفت صبح | ۲۳ سال قبل بود که آوازه یک کتاب سیاسی اجتماعی در میان کتابخوانان و دانشجویان پیچید. دوران پس از دوم خرداد بود و در فضایی که جوانان می خواستند برای هر ابهامی پاسخ دقیقی پیدا کنند این کتاب همچون یک مائده آسمانی بود. کتابی که سعی می کرد روحیات ایرانیان را در چند معادله و فرمول و قرارداد، به مفاهیمی قابل تفسیر بدل کند. نویسندهآن کتاب جنجالی در تعطیلات نوروز امسال دنیا را وداع کرد.
علی رضاقلی را بیشتر از هر چیز با کتاب «جامعه شناسی نخبهکشی» میشناختند. رضاقلی سال ۱۳۲۶ در تهران به دنیا آمد. او و خانوادهاش ساکن قلهک تهران بودند. سالهای نوجوانی ابتدا در نجاری کار میکرد، سپس شاگرد بنا شد. بعد روزنامهفروشی میکرد تا اینکه برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه تهران شد. بعد از این زمانی که در دانشگاه تهران علوم سیاسی میخواند چند سالی هم روی تاکسی و کامیون به عنوان راننده کار میکرد.
در همان سالهایی که شریعتی در حسینیه ارشاد رفت و آمد داشت، او هم در سخنرانیهای این مرکز شرکت میکرد. آخر هم با یکی از شاگردان شریعتی (ثریا همت آزاد) ازدواج کرد که خود آثار متعددی در رشتههای قرآن پژوهی و مولانا پژوهی دارد. بعد از اینها رضاقلی به سوربن رفت تا تحصیلاتش را در فرانسه ادامه دهد. همان سالهای انقلاب در حالی که هنوز مدرک دکترایش را نگرفته بود به وطن برگشت و شروع به کارهای مدیریتی کرد.
عضو کمیته انقلاب شد، در دولت بازرگان به فرمانداری پاوه منصوب شد، زمان جنگ به استانداری خوزستان رفت، در شرکت نفت به عضویت هیات مدیره این شرکت درآمد و به عنوان مشاور وزارتخانه پست و تلفن و تلگرام هم انتخاب شد. همه اینها به سابقه دانشگاهی او تجربیات مدیریتی هم اضافه کرد. از او کتاب دیگری هم به جا مانده که شهرت کمتری از آن قبلی ندارد؛ «جامعه شناسی خودکامگی» هم محصول پژوهش دیگر او بوده که دغدغه مشترکی با همان کتاب «جامعهشناسی نخبه کشی» داشته است.
رضاقلی در هر دو کتاب تقریبا با این دید تاریخ ایران را تحلیل میکند که خودکامگی و سرنوشت تیره نخبههای کشور در دوران قاجار و پیش از این، عامل اصلی توسعه نیافتگی ایران بوده. نخبه کشی که سال ۱۳۷۷ چاپ شده امروز به چاپ چهل و سوم رسیده و چاپ بیست و هفتم خودکامگی هم امروز در قفسههای کتابفروشیها موجود است.
