روزنامه هفت صبح، سارا غضنفری| از نقش زن خشن در سینمای ایران یا آن طرف آبها بخواهیم بنویسیم فکر میکنم سرگیجه خواهیم گرفت. یک تناقض عجیب از ترجمه کلمه نقش خشن زن در سینما، بین زنی که در فیلم و نقشاش لگد میزند و میکشد و تکه پاره میکند یا زنی که با خشونتی پنهانی به اصطلاح سر طرف را میبُرد! یعنی تم ماجرا متفاوت است زن اکشن یا زن خشمگین با لایه زیرینی از حرکات روانپریش. به نظر من در میان نقشهای خشن زنان، مورد دوم بیشتر به چشم میخورد و حالا برایتان از این مدل خشم در سینمای ایران و جهان خواهم نوشت که به نظرم ترسناک است.
اول اینکه نقش سمیرا با بازی رعنا آزادیور در سریال زخم کاری بهانه نوشتن از زنان خشن سینما شده است. اما درباره همین نقش باید بگویم که چه ای کاش بزرگی به دنبالش است. شاید برای اولینبار یک زن در سریالها نقشه قتل میچیند، با چهره سنگی پیش میرود و به وقت هیجانِ عصبی، حتی حمله فیزیکی میکند. اما این نقش سوخت. این نقش وقتی سمیرای مقتدر و خشن را تبدیل به یک بیمار شکاک و روانی کرد، سوخت. افول یکباره زنی محکم که به وقت خشم ضربه میزند تبدیل شد به زنی که با رقت قلب در پایان سریال به گربهها غذا میدهد! عملا بدترین پایانبندی برای بهترین نقش خشن زن با تم روانی در سریال ایرانی.
فکر میکنم خشونت زنان در فیلمها و سریالها به همان صورت سنگی، سرد و صامت بازمیگردد که به وقتش انتقام میگیرد و آزار میدهد؛ اما زنی که از درون ضعیف است و بار مشکلات روانی او را به این خشونت کشانده. شاید تنها موردی که کتک میزد، از دیوار راست بالا میرفت، اسلحه میکشید نقش ناتاشا جکسون با بازی رویا نونهالی در سریال خواب و بیدار مهدی فخیم زاده بود که در قالب اکشن جای میگیرد. بقیه نقشهای خشن زنان، سرد و صامت و با تم روانی است. شاید بتوان به جرات گفت فریدون جیرانی از این قبیل نقش زنان خشن با روان نیاسوده در فیلمهایش کم نداشته است.
بیتای خشنِ پارکوی
بازی بیتا فرحی در نقش مادرشوهر رعنا آزادیور در فیلم سینمایی پارک وی ساخته فریدون جیرانی خاطرتان هست؟ زنی که پسرش(نیما شاهرخشاهی) مانند خودش دارای بیماری روانی بود و چگونه عروس را زدند و پدرش را کشتند و شکنجه کردند تا دست آخر نقش رعنا آزادیور هم تبدیل به چنین زنی شود. کسی که میزند، شکنجه میدهد و انتقام میگیرد.
قرمز و کمند امیرسلیمانی
دیگری نقش کمند امیرسلیمانی در فیلم سینمایی قرمز ساخته فریدون جیرانی است. او خواهر محمدرضا فروتن است. فروتن که بیماری شک و شخصیت پارانویید دارد و بالاخره تصمیم میگیرد همسرش هستی مشرقی با بازی هدیه تهرانی را سرجایش نشانده و از طلاق منصرف کند. کمند امیرسلیمانی در این فیلم همدست برادر است و اقدام به شکنجه و آزار هستی مشرقی میکند بدون آنکه یادش باشد خودش هم زن است!
صامت و خشن مثل زندان زنان
فیلم سینمایی زندان زنان ساخته منیژه حکمت و نقش رویا تیموریان به عنوان طاهره یوسفی رئیس جدید زندان زنان در دهه شصت از همان نقشهای خشن، سرد و صامت است که به وقت نیاز ضربه میزند. اگرچه در پایان فیلم بین زندانی و زندانبان رشتهای به وجود آمده است اما در طول فیلم خشم رئیس زندان را میبینیم. سرها را میتراشد، انفرادی میدهد، رحم نمیکند در حالی که حال خودش هم چندان خوش نیست!
ندیمه ربه کا
در فیلمهای آن طرف آبی، شاید نقش این زنان سرد و صامت و خشن بیشتر رواج داشته باشد. آنها که آرام آرام زهر میریزند، انتقام میگیرند و بقیه دیر متوجه میشوند یک زن روانپریش و خطرناک کنارشان بوده است. یکی از این شخصیتها که در سری فیلمهای کلاسیک آمریکا شاهدش بودهایم در فیلم سینمایی «ربهکا» ساخته آلفرد هیچکاک از روی کتاب دافنه دوموریه است. شخصیت ندیمه ربهکا، خانم دانوِرس با بازی جودیت اندرسون که هیچگاه نپذیرفت ربهکا، بانوی اول و زیباروی خانه فوت کرده و آقای خانه ماکسیم دو وینتر با زن دیگری ازدواج کرده است.
این خدمتکار زندگی را برای همسر دوم با نشانههایی که از همسر اول به جا میگذارد زهر میکند. همسر دوم تبدیل به زنی هراسناک میشود که ندیمه خانم اول و سرخدمتکار خانه همیشه با نگاهی سرد، صامت و خشن او را دنبال میکند و دست آخر همین زن(ندیمه ربهکا) با آتش زدن عمارت بزرگ ماندرلی انتقام میگیرد. اگرچه در سال ۲۰۲۰ مجدد ربهکا توسط بن ویتلی ساخته شد اما نقش خشن و سرد خانم دانورس در ربهکای هیچکاک بیشتر به چشم میآید.
دختر گمشده و بازگشتش!
اگر از من بپرسید بین تمام این نقشهای زنانی که نوشتم کدامیک مصداق بارز زنی خشن، روانپریش و ترسناک است میگویم نقش زن در فیلم سینمایی دختر گمشده (Gone Girl). این فیلم سینمایی ساخته دیوید فینچر است و به واقع «رزا مند پایک» نقش اصلی زن سریال (ایمی) به خوبی از پس آن برآمده است. این زن با صورت سنگی و خندههای عجیب که نمیتوانیم حدس بزنیم دقیقا در سرش چه میگذرد و میتواند در اوج عشق، ضربه بزند!
نقشه عجیب ایمی برای انتقام از شوهری که خیانت کرده، پاپوش دوختن برای همسر با گم کردن خود و نشان دادن ماجرا انگار همسرش (بن افلک) نیک دون، او را به قتل رسانده، بریدن گلوی عاشق قدیمی در اوج خونسردی، بازگشت به زندگی با همسرش و اعلام اینکه حامله است و در نهایت داستان که تمام این اقدامات را ایمی در اوج خونسردی انجام میدهد. درباره این فیلم و شخصیت ایمی زن داستان، بارها منتقدان اعلام کردهاند این نقش باعث میشود مغزتان بپاشد! بله زنی سرد، خشن و صامت در اوج دوست داشتن و فریب اطرافیان!
