هفت صبح | هر سال، وقتی عقربههای ساعت و ورقههای تقویم روی عددهای رند ثابت میشوند، گویی تمام جامعه در انتظار یک اتفاق عجیب است. منتظریم تا آمارهایی شگفتانگیز از متولدین این روزها بشنویم؛ روزهایی که در آن اعداد با هم رقص میکنند و برای بسیاری، تبدیل به یک فرصت برای «تمایز» شده است.
امسال هم در تاریخ «۵-۵-۵» منتظر بودیم تا با موجی از مادرانی روبهرو شویم که فرزندانشان را در این لحظه خاص به دنیا آوردهاند تا شناسنامه آنها با سه عدد پنج مزین شود و این تاریخ، به یک یادگار ابدی و خاص در زندگی کودک تبدیل گردد. اما امسال، ورق برگشت. برخلاف سالهای گذشته، گویا مردم دیگر این رسم عجیب و غریب را چندان دنبال نکردند و کمکم در حال ترک این رویه هستند. واقعیتی که نشان میدهد گویا جامعه در حال حرکت به سمت عقلانیت است. کمااینکه آمارها نشان میدهند متولدین تاریخهای رند، بهویژه در تاریخهای خاص مثل ۵-۵-۵، به مراتب کمتر از سالهای گذشته است.
از افتخار کاذب تا آگاهی پزشکی
این تغییر رفتار جامعه، اتفاقی نیست. اگر به ریشهها نگاه کنیم، تولدهای تقویمی زمانی اوج گرفت که شبکههای اجتماعی در جامعه رونق یافتند. در آن دوران، فاکتورهایی چون «ناآگاهی از مسائل علمی» و میل به تجربه یک «شادی» یا «افتخار» زودگذر، باعث شد تا تولد در تاریخهای رند، یک اقدام ارزشمند قلمداد شود. اما امروز، آگاهی عمومی جایگزین این موجهای زودگذر شده است.
دکتر سید حسین حاجیمیرزایی، رئیس مرکز نظارت و اعتباربخشی امور درمان وزارت بهداشت، در تحلیل این روند اشاره میکند که بررسیها نشان میدهد تاریخهای رند دیگر آن جذابیت سابق را ندارند و تفاوت معناداری با سایر روزهای سال ندارند. او برای مثال به تاریخ چهارم تیر ماه سال گذشته اشاره میکند که یک تاریخ رند بود، اما میزان تولدها در آن روز، حدود ۲۰ درصد نسبت به روزهای قبل و بعد از آن کاهش یافت. این یعنی مردم دیگر ترجیح نمیدهند سلامت فرزندشان را به خاطر یک عدد در شناسنامه به خطر بیندازند.
مخاطرات پنهان در جابهجایی تاریخ زایمان
بسیاری از خانوادهها تصور میکنند جابهجایی تاریخ تولد برای دو یا سه روز، آسیبی به نوزاد نمیزند. اما واقعیت پزشکی بسیار تکاندهنده است. دکتر حاجیمیرزایی هشدار میدهد که حتی تأخیر یا تعجیل اندک در تاریخ تولد میتواند منجر به آسیبهای جدی شود. احتمال بستری نوزاد در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان (NICU) و بروز مشکلات تنفسی، از جدیترین پیامدهای تولدهای زودهنگام یا دیرهنگام است.
در واقع، هیچ مادری نمیخواهد فرزندش در اولین لحظات زندگی، با مشکلات تنفسی یا نیاز به دستگاههای مراقبت ویژه روبهرو شود. این آگاهی است که باعث شده والدین به جای دنبال کردن روندهای شبکههای اجتماعی، به صدای عقل و علم گوش دهند. این تغییر نگرش، نشان میدهد که غریزه مادری و دغدغه سلامت نوزاد، بر هرگونه جذابیت عددی غلبه کرده است.
سد نظارتی وزارت بهداشت؛پایان سزارینهای انتخابی
علاوه بر آگاهی مردم، سختگیریهای نظارتی وزارت بهداشت نیز نقش مهمی در این کاهش داشته است. از سال ۹۹، نظارتهای میدانی شدیدی بر بیمارستانها و پزشکان اعمال شده است. اکنون دیگر پزشک نمیتواند صرفاً به درخواست خانواده، تاریخ زایمان را تغییر دهد.
طبق اظهارات حاجیمیرزایی، پزشکان باید در برابر کمیتههای تخصصی دانشگاهی، دلیل علمی یا همان «اندیکاسیون» سزارین و تاریخ انتخاب شده را اثبات کنند.
آنها باید پاسخ دهند که چرا سزارین انجام دادهاند و ثابت کنند که رشد جنین در آن تاریخ کامل بوده است. این فشار نظارتی باعث شده تا پزشکان با دقت بیشتری عمل کنند و از انجام عملهای غیرضروری که ممکن است منجر به عذاب وجدان یا آسیب به نوزاد شود، پرهیز کنند. در واقع، سیستم نظارتی اکنون به گونهای است که بیمارستانها و پزشکان را مجبور میکند سلامت نوزاد را اولویت مطلق قرار دهند.
گام اول به سوی جامعهای عاقلتر
وقتی به این روند نگاه میکنیم، متوجه میشویم که جامعه در حال عبور از یک «خرافه مدرن» است. تولدهای تقویمی در واقع نوعی خرافات جدید بود که در آن تصور میشد اعداد خاص، خوشبختی یا اعتبار میآورند. اما امروز، بازگشت به واقعیت و پذیرش این نکته که «بهترین زمان تولد، زمان طبیعیترین رشد جنین است»، یک پیروزی برای فرهنگ سلامت در کشور است.
اینکه مردم از این چشم و همچشمیها و جذابیتهای کاذب دور شدهاند و به عالم واقعیت بازگشتهاند، نویدبخش آیندهای است که در آن تصمیمات مربوط به فرزندآوری بر اساس «عقل» و «سلامت» گرفته شود، نه بر اساس «روندها» و «تأییدهای مجازی».
نویدبخش رشد پایدار جمعیت و کیفیت زندگی
این تغییر نگرش میتواند اثرات مثبتی بر سیاستهای جمعیتی کشور داشته باشد. وقتی جامعه از فشار «مثبتنمایی در شبکههای اجتماعی» رها شود و فرزندآوری را به عنوان یک مسئولیت عمیق و انسانی بپذیرد، کیفیت رشد جمعیت نیز ارتقاء مییابد.
اینکه مردم به سمت عقلانیت حرکت کردهاند، نویدبخش این است که در آینده، فرزندآوری نه به عنوان یک بازی با اعداد و تاریخها، بلکه به عنوان یک تجربه شیرین و طبیعی پذیرفته شود. کاهش تولدهای تاریخ رند، در واقع نشانهای از بلوغ اجتماعی است. این بلوغ باعث میشود که والدین با آرامش بیشتری به استقبال فرزندانشان بروند و به جای جستجوی اعداد خاص، به دنبال کیفیت زندگی و سلامت فرزندانشان باشند.
عبور از این خرافات مدرن، راه را برای رشد پایدار مولدین هموار میکند؛ چرا که وقتی ترس از خطرات پزشکی جایگزین جذابیتهای توخالی شود، فرزندآوری به یک تصمیم آگاهانه و ایمن تبدیل میشود. این مسیر، مسیری است که در آن سلامت نوزاد، آرامش مادر و عقلانیت جامعه، ستونهای اصلی تشکیل خانوادههای جدید خواهد بود.
