نگاهی به وضعیت پیشآمده برای واردکنندگان خودرو در دولت دوازدهم که پس از ابلاغ قانون جدید واردات به یکباره با حجم عظیمی از مشکلات روبهرو شدهاند
گروه خودرو | یک تجارت چطور پا میگیرد؟ تا به حال به این موضوع فکر کردهاید؟ میدانید اگر بخواهید در زمینه واردات، بازرگانی و تجارت فعالیت کنید چه اندازه باید تلاش کنید تا در حضور رقبای بزرگ داخلی، حمایتهای بیشائبه دولت و رتبه فضایی کسبوکار، فعالیت اقتصادی خود را از صفر به جایی درخور توجه برسانید؟ همه این سوالها جالب و قابل تاملاند اما من احساس میکنم یک سوال اساسی پرسیده نشده و آن چرایی ناپایداری کسبوکارهای موجود در بخش خصوصی در ایران است که هرچند هم سریع و قدرتمند شروع شوند، همواره با خطر افول سریع و یکباره مواجهاند. تجارت خودرو از آن دست فعالیتهایی است که آتیه آن هرگز شفاف و مشخص نیست و اگر نتوانید خود را با تغییرات کاملا ناگهانی و یکباره همراهکنید، ممکن است در کمتر از یک سال با سرعتی کمنظیر سقوط کنید. مثال بارز این موضوع را میتوان افول شدید و یکباره خانواده گرامی دانست که گرچه زمانی مالک بیش از ۵۵درصد بازار خودروهای وارداتی و صاحب بیش از ۴۰درصد کل گردش مالی بخش خودرو بود ولی به فاصله یک سال همه آن هیمنه سقوط کرد و امروز از آن گستره فعالیت، میراث چندانی برای یکی از قدرتمندترین تجار حوزه خودرو باقی نمانده است. تجارت خودرو که همچون بسیاری از حوزههای دیگر فعالیت اقتصادی در ایران اغلب خانوادگی و خونی است، در بخش واردات سالهاست که در سیطره چند خانواده بزرگ این حوزه از قبیل حدادزاده، حقیقت، بیریا، گرامی و… است اما به یکباره و با تغییر استراتژی دولت در زمینه تولید خودرو، وضعیت بسیاری از تجار این بخش با مشکل جدی مواجه شده و هماینک چشمانداز روشنی پیش روی این افراد نیست. در واقع اقدامات چندماه گذشته دولت در ایجاد محدودیت و توقف ثبت سفارش، بازار خودروهای وارداتی را به نحوی آشفته کرده است که گرچه به نظر میرسد سود هنگفتی عاید واردکنندگان شده اما عملا این گروه، بازار خود را از دست داده و احتمالا برای همیشه از بازار حذف شدهاند. نگاهی داریم به مهمترین حوادث و اتفاقات اینروزهای بازار خودروهای وارداتی که نشان میدهند سیاست دولت در زمینه واردات خودرو چندان شفاف نیست و حتی گاها با تناقضاتی بسیار همراه است.
ب.ام.و، برند بخت برگشته
از ابتدای انقلاب تا به حال چندین مرتبه دستبهدست شده تا به وضعیت امروز رسیده اما خب با قانون جدید واردات خودرو، نماینده رسمی ب.ام.و در ایران عملا از بازار خودروهای صفرکیلومتر حذف شده و پس از ناامیدی از احتمال حذف واردات خودروهای با قیمت کمتر از ۴۰هزار دلار، فعلا روی دو موضوع واردات محصول نیمهلوکس مینی انگلستان و نیز فروش انواع دستدوم و کارکرده ب.ام.و متمرکز شده است. مشخص نیست با این وضعیت چهکسی پاسخگوی ضررهای گسترده پرشیا خودرو است که پس از تاسیس بیش از ۵۰شعبه فروش و خدمات پس از فروش در کشور، قربانی بزرگ قانون جدید واردات خودرو شده است.
خانواده فردوس
فعلا واردات محصولات فولکسواگن را در دست دارند و دو مدل تیگوان و پاسات را به نمایش عمومی گذاشتهاند منتها به نظر نمیرسد بتوان آینده خوبی برای این گروه موفق صنعتی در حوزه واردات خودرو متصور شد. البته این خانواده طی قراردادی که سال گذشته به صورتی رسمی با مدیران فولکس آلمان به امضا رساندند، تلاش میکند تا به شکلی قدرتمند وارد حوزه واردات شود ولی به نظر نمیرسد در رنج قیمتی ۳۰۰ تا ۴۰۰میلیون تومان خریدار چندانی وجود داشته باشد.
خانواده گرامی
مالک برند جیلی، کیا، هیوندای، آئودی، جگوار لندروور و گک در ایران بود اما حالا به نظر میرسد گرامیها دیگر نماینده هیچکدام از این شرکتها نیستند. حداقل در مقطع فعلی مشکلات برای این خانواده در حوزه خودرو به حدی رسیده که امتیاز برند جیلی را به یکی از شرکتهای اقماری خودروسازی در کرمان واگذار کرده، هیوندای را دو دستی تقدیم کرمانموتور کرده است، کیا را با بسیاری از مشکلات و مصائب به نابودی کشانده و به لطف قانون جدید واردات خودرو، از واردات برندهای لوکسی مثل آئودی و جگوار لندروور بازمانده است. اطلسموتور به عنوان آخرین بازمانده خودرویی خانواده گرامی اخیرا در زمینه خدماتدهی به خریداران با چنان آشفتگی شدیدی مواجه شده که هر دم بیم واگذاری امتیاز واردات این برند محبوب به شرکتهای دیگر از جمله یکی از دو خودروساز بزرگ کشور میرود. جالب است که این گروه اقتصادی بدون توجه به حواشی پیش آمده بر سر مسئله تحویل خودروهای کیا اسپورتیج راه خود را بیهیچ تغییری میرود و پاسخی شفاف به شاکیان خود نمیدهند. مسئله از آنجا نشئت میگیرد که خریداران مدتها برای دریافت خودروهای مدنظر به شکل مشارکتی ثبت نام کرده و مبالغ هنگفتی را به حساب واردکننده واریز کردهاند اما شرکت نه تنها خودروها را سر وقت تحویل نداده که حالا از لزوم پرداخت مابهالتفاوت افزایش قیمت ارز به عنوان یک شرط اصلی تحویل خودروها خبر داده است.
مورد عجیب داتیسخودرو
این شرکت که دارای گواهی رسمی نمایندگی از شرکت آلمانی هیکو اسپورتیو بوده و سابقه زیادی در حوزه تجارت خودرو دارد، از سال گذشته تلاش کرده تا با حذف افراموتور فروشنده غیررسمی خودروهای برند ولوو در ایران، کار واردات رسمی اتومبیلهای مارک ولوو سوئد را که از قضا هم ایمن و هم پرطرفدار هستند از آن خود کند اما گویا تلاش یکی از نیروهای سیاسی که به شرکت افراموتور نزدیک بوده موجب شده تا داتیسخودرو نتواند هرگز تجارت خود را به ثمر برساند.
نتیجه اینکه اوضاع برای واردکنندگان خوب نیست و مصرفکنندگان هم مستقیما از این افول ضربه میخورند. در واقع با گذشت یک ماه از بازگشایی سایت ثبت سفارش نه تنها تغییری در قیمتها ایجاد نشده بلکه بنا به گفته فعالان به دلیل عدم ارائه خودرو توسط نمایندگان رسمی خودرویی به بازار، هر روز شاهد اعلام قیمتهای نجومی هستیم، قیمتهایی که صرفا بر روی کاغذ است و در صورت تقاضا خودرویی برای فروش وجود ندارد.
در عین حال، به نظر میرسد فشار دولتیها به ثمر نشسته و بازار خودروهای وارداتی که تا پیش از این گسترهای ۷۵ تا ۱۰۰ هزار دستگاهی داشت، احتمالا از این پس به شدت کوچک شده و ممکن است حتی مدیریت آن در بسیاری از برندها به شرکتهای خودروساز داخلی واگذار شود. اتفاقی که اگر بیفتد احتمالا به کاهش سطح رقابت در بخش وارداتیها منجر میگردد.
