سهم صفر ایران از ۳۷۵ سخنران اجلاس اقلیمی آنتالیا
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از هزینه سفر مدیران تا دستاوردهای کاپ 31 را به مردم صورتحساب بدهد
گروه محیط زیست| در حالی که صدها متخصص، سیاستگذار، مقام دولتی و نماینده سازمانهای بینالمللی در کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل متحد (COP31) در آنتالیا به ارائه دیدگاهها، معرفی ابتکارهای اقلیمی و مشارکت در نشستهای تخصصی مشغولاند، یک پرسش جدی درباره کیفیت و اثربخشی حضور هیئت ایرانی مطرح است: با این تعداد مدیر اعزامی و هزینههای ارزی، سهم ایران از تریبونهای تخصصی و دستاوردهای عملی اجلاس چیست؟ بررسیها نشان میدهد سهم هیئت اعزامی ایران از 375 سخنران اجلاس اقلیمی آنتالیا صفر بوده است. کاش رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از هزینه سفر مدیران تا دستاوردهای کاپ 31 به مردم صورتحساب بدهد.
بر اساس فهرست منتشرشده در وبسایت اجلاس، 375 سخنران، سخنران اصلی و مدیر نشست در برنامه بررسیشده برای کاپ 31 معرفی شدهاند؛ افرادی از کشورهای مختلف جهان که در نشستهای مناطق سبز و آبی اجلاس درباره موضوعاتی نظیر کاهش انتشار گازهای گلخانهای، اقتصاد چرخشی، مدیریت پسماند، کاهش انتشار متان، تامین مالی اقلیمی و توسعه پایدار گفتوگو میکنند.
در میان این افراد، نمایندگانی از کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه حضور دارند؛ حتی کشورهایی مانند لیبی، زیمبابوه، بورکینافاسو و گینهبیسائو توانستهاند در این برنامه جایگاهی برای ارائه دیدگاهها و تجربیات خود داشته باشند. اما در فهرست 375 نفره یادشده، نامی از سخنرانان ایرانی به چشم نمیخورد.
375 نفر بر تریبون؛ هیئت ایرانی با چه ماموریت و دستاوردی؟
بر اساس اطلاعاتی که درباره ترکیب هیئت ایرانی مطرح شده، حدود 80 نفر از ایران در اجلاس شرکت کردهاند که گفته میشود نزدیک به 50 نفر آنان از مدیران و کارکنان سازمان حفاظت محیط زیست هستند. اگر این اطلاعات تأیید شود، سازمان حفاظت محیط زیست باید توضیح دهد ضرورت اعزام چنین هیئت پرجمعیتی چه بوده است. آیا برای هر یک از این افراد مأموریت مشخصی تعریف شده بود؟ آیا اعضای هیئت مسئول پیگیری بندهای معینی از دستورکار مذاکرات بودهاند؟ چند پیشنهاد فنی از طرف ایران مطرح شده است؟ چه همکاریهایی به مرحله توافق رسیده و چه میزان منابع مالی یا پشتیبانی فنی برای طرحهای محیطزیستی کشور پیگیری شده است؟
حق مأموریت روزانه؛ هزینهای که نباید پشت عنوان «سفر کاری» پنهان بماند
بنا بر اطلاعات ثبتنام این اجلاس، هزینه حضور هر نفر بین 1700 تا 2200 یورو بسته به انتخاب سطح امکانات هتل محل اسکان متفاوت است. پرسش درباره هزینههای حضور در آنتالیا، تنها به بلیت هواپیما و اقامت در هتلهای معروف آنتالیا محدود نیست. فوقالعاده ماموریت خارجی موضوعی است که نباید از آن گذشت.
طبق مصوبه هیئت وزیران ایران، ارقام زیر برای حق مأموریت روزانه عنوان شده است: رئیس سازمان حفاظت محیط زیست: 130 یورو در روز، معاونان سازمان: 90 یورو در روز، مدیران کل سازمان ۶۵ یورو در روز و کارشناسان سازمان 50 یورو در روز حق ماموریت دریافت میکنند. آیا سازمان حفاظت محیط زیست حاضر است احکام مأموریت، مدت اقامت، مبالغ حق مأموریت و ریز هزینههای ارزی و ریالی اعضای هیئت را منتشر کند؟
هزینه 50 میلیارد تومانی؛ واقعیت یا برآورد؟
برآورد 50 میلیارد تومانی برای هزینه حضور هیئت ایرانی مطرح شده است؛ رقمی که اگر مستند باشد، مستلزم پاسخگویی جدی است. اما تا زمانی که اسناد مالی و ترکیب دقیق هیئت منتشر نشده، نمیتوان آن را هزینه قطعی سازمان دانست. اتفاقا همین نبود اطلاعات شفاف، ضرورت انتشار گزارش مالی سفر کاپ 31 را دوچندان میکند. سازمان حفاظت محیط زیست باید توضیح دهد مجموع هزینه حضور مدیران و کارشناسان آن در کاپ 31 چقدر بوده، کدام دستگاهها هزینهها را پرداخت کردهاند و چه بخشی از مخارج به حق ماموریت، هتل، حملونقل و برگزاری برنامههای جانبی اختصاص یافته است. در شرایطی که کشور با پیامدهای سنگین جنگ، فشارهای اقتصادی و محدودیت منابع عمومی مواجه است، نمیتوان از شهروندان انتظار صرفهجویی داشت، اما درباره ضرورت و هزینه سفرهای خارجی مدیران توضیح نداد. ریاضت اقتصادی و محدودیت منابع، اگر قرار است مبنای تصمیمگیری عمومی باشد، باید در مدیریت هزینههای دولت نیز دیده شود.
آیا ایران از فرصت کاپ 31 استفاده کرده است؟
ایران با بحرانهایی نظیر کاهش منابع آب، فرونشست زمین، گسترش گردوغبار، آسیبپذیری تالابها، آلودگی هوا و خسارتهای محیطزیستی ناشی از جنگ روبهروست. حضور در کاپ میتواند فرصتی ارزشمند برای طرح این مسائل، تقویت دیپلماسی محیط زیست، پیگیری همکاریهای منطقهای، انتقال فناوری و تامین مالی طرحهای سازگاری با تغییر اقلیم باشد. ازاینرو، اصل مشارکت ایران در اجلاس موضوع انتقاد نیست.
آنچه باید نقد شود، احتمال عدم تناسب میان حجم و هزینه هیئت اعزامی با خروجیهای مشخص آن است. برای مثال، سازمان حفاظت محیط زیست باید توضیح دهد: چه تعداد از پیشنهادهای ایران در مذاکرات رسمی یا اسناد مرتبط با کاپ 31 منعکس شده است؟ چه توافقها یا برنامههای همکاری مشخصی با سایر کشورها و نهادهای بینالمللی به دست آمده است؟ چند طرح آماده سرمایهگذاری برای جذب منابع مالی اقلیمی معرفی شده است؟ مستندات خسارتهای محیطزیستی جنگ در چه نشستهایی ارائه شده و چه سازوکار پیگیری بینالمللی برای آن تعریف شده است؟ سهم و نقش دقیق هر یک از اعضای هیئت اعزامی در تحقق این اهداف چه بوده است؟
گزارش دستاورد بدهید، نه گزارش سفر
مردم حق دارند بدانند منابع عمومی چگونه هزینه شده است. انتشار خبر دیدار با مقامهای خارجی، حضور در نشستها یا افتتاح پاویون، هرچند میتواند بخشی از فعالیت دیپلماتیک باشد، بهتنهایی اثباتکننده موفقیت ماموریت نیست. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست باید پس از پایان اجلاس، گزارشی عمومی و مستند شامل فهرست اعضای هیئت، ضرورت اعزام هر فرد، هزینههای پرداختشده، موضوعات پیگیریشده و نتایج قابلاندازهگیری منتشر کند.
پرسش اصلی درباره 375 سخنران و حضور پرشمار هیئت ایرانی، فقط این نیست که چه کسی پشت تریبون قرار گرفته است؛ پرسش مهمتر این است که ایران با چه دستاوردی از آنتالیا بازمیگردد. اگر دستاوردهای مهمی حاصل شده، انتشار اسناد بهترین دفاع از عملکرد سازمان خواهد بود. اگر چنین دستاوردهایی وجود ندارد، باید توضیح داده شود که چرا این حجم از منابع و نیروی مدیریتی به ماموریتی اختصاص یافته که نتیجه آن روشن نیست. مردم نه با تعداد عکسهای آنتالیا، بلکه با صورتحساب هزینهها و کارنامه دستاوردها درباره عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست قضاوت خواهند کرد.