بغداد و چند مسئله حساس

گروه سیاسی| محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز چهارشنبه به عراق سفر می‌کند؛ سفری که می‌تواند از اهمیت بسیاری برخوردار باشد، زیرا در روزهای اخیر برخی گمانه‌زنی‌ها درباره ادامه روابط ایران و عراق و مناسبات دو کشور در شرایط خاص منطقه مطرح شده است. اکنون باید دید قالیباف در این سفر تا چه اندازه می‌تواند مسائل و احیاناً مشکلات فی‌مابین را برطرف کند.

محمدکاظم آل‌صادق، سفیر جمهوری اسلامی ایران در عراق درباره جزئیات این سفر گفته است: «آقای قالیباف در این سفر با رئیس مجلس، نخست‌وزیر، رئیس‌جمهور، رئیس شورای عالی قضایی و مشاور امنیت ملی عراق دیدار و درباره مسائل دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی رایزنی خواهد کرد. رئیس مجلس شورای اسلامی روز پنجشنبه نیز در مراسم چهلم رهبر شهید انقلاب که با حضور مقامات محلی کربلا، عشایر و طوایف مختلف و جمعی از مردم استان کربلا برگزار می‌شود، شرکت خواهد کرد. این سفر با توجه به تحولات منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است و قطعا رایزنی‌های دو کشور می‌تواند به تحقق ثبات و آرامش هرچه بیشتر در منطقه کمک کند».

 عراق و مسئله تنگه هرمز

علیرضا کمیلی، تحلیلگر مسائل عراق، در پاسخ به این پرسش که سفر قالیباف به عراق از چه جهاتی مهم است، به «هفت‌صبح» گفت: «ما اکنون سه پرونده جدی در روابط ایران و عراق داریم. یکی از این پرونده‌ها، موضوع خلع سلاح نیروهای مقاومت خارج از ارتش عراق است که آمریکا به‌شدت در این موضوع فشار می‌آورد. آنها مطرح کرده‌اند که باید این نیروها را کنار گذاشت و آنها را به یک جریان سیاسی تبدیل کرد.

حذف این نیروها در شرایطی که آمریکا در منطقه حضور دارد، نیروهای مسلح عراق فعال هستند و دغدغه‌های کردی نیز وجود دارد، خطرناک است و می‌تواند زمینه‌ساز جنگ داخلی شود. حمله‌ای که اخیرا عربستان به عراق انجام داد و پاسخی هم دریافت نکرد نیز به دلیل فشار آمریکا بود. مسئله دوم این است که عراقی‌ها می‌گویند به دلیل مسئله تنگه هرمز نمی‌توانیم صادرات داشته باشیم و با مشکلات اقتصادی مواجه هستیم؛ در چنین شرایطی، موجی ضدایرانی نیز راه انداخته‌اند. 

سفر آقای قالیباف از این جهت مهم است که مسئله مالی در روابط دو کشور مطرح است. مقصر این وضعیت نیز عراق است، زیرا عراقی‌ها به آمریکا تعهد داده‌اند که پول خود را از طریق فروش نفت دریافت کنند. این موضوع نیز مسئله دیگری است که باید درباره آن گفت‌وگو شود. ما همواره گفته‌ایم که با عراق مشکلی نداریم و عراق می‌تواند نفت خود را صادر کند. ما هیچ محدودیتی برای عبور نفتکش‌های عراقی نداریم و مسائل داخلی عراق بر مشکل فروش نفتشان اثر گذاشته است».

 تحرکات کردی ضد ایرانی

او درباره تحرکات کردی ضد ایرانی در عراق مطرح کرد: «موضوع دیگر، تحرکات کردی در عراق است. دولت عراق باید در این زمینه تعهد بدهد، زیرا مسائل امنیتی مطرح است و از آسمان عراق دائما به ما حمله می‌شود. اینها تبعات مربوط به جنگ و درگیری با اسرائیل است و در کنار آن، مسائلی مانند موضوع کردی نیز به‌عنوان حاشیه‌های این درگیری‌ها مطرح است. قالیباف باید درباره این مسائل نیز رایزنی کند».

 عراق و پیمان مکه

این تحلیلگر مسائل عراق در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آیا ممکن است عراق نیز به پیمان مکه بپیوندد، بیان کرد: «تحلیل من درباره پیمان مکه این است که این پیمان علیه ایران نیست. وزیر خارجه پاکستان گفت که ما آماده‌ایم ایران هم به این پیمان اضافه شود. پاکستان و ترکیه هیچ انگیزه‌ای برای درگیر شدن با ایران ندارند و می‌دانند اگر علیه ایران اقدامی کنند، وضعیتشان بسیار سخت خواهد شد. از طرف دیگر، تضعیف محور مقاومت به این معناست که اسرائیل در آینده می‌تواند پاکستان و ترکیه را هم هدف قرار دهد.

به نظر من پیمان مکه، ضدایرانی است؛ بلکه این پیمان ناشی از خلأ حضور نظامی آمریکا در منطقه است. آنها می‌گویند که ما قدرت نظامی هستیم و می‌توانیم در برابر اسرائیل بایستیم. این اقدام، به‌جز از سوی وهابی‌ها، بیشتر اقدامی علیه اسرائیل دانسته شده است، نه ایران. چرا روز بعد از پیمان مکه، یمن حمله به عربستان را آغاز کرد؟ چرا این پیمان کار نمی‌کند؟ دلیلش این است که این پیمان کارکردی علیه کشورهای اسلامی و منطقه ندارد. اگر عراق هم به این پیمان اضافه شود، با توجه به نفوذ و پول سعودی‌ها، نگرانی‌هایی ایجاد می‌شود؛ اما عراق اقدامی در حمایت از آنها علیه ما انجام نخواهد داد».

 تشتت سیاسی در عراق

کمیلی در پایان درخصوص تعدد گروه‌های سیاسی در عراق و اینکه آیا این تشتت سیاسی می‌تواند به ضرر ایران تمام شود، گفت: « عراق کشور هفتاد و دو ملت است. این تنوع از ساختار قانون اساسی آن گرفته تا شیعیان، جریان‌های انقلابی و کردها وجود داشته و دارد. تنوع منفی در عراق بوده و هست، اما اینکه این جریان‌ها بتوانند یک جریان جدید علیه ایران ایجاد کنند، این‌طور نیست.

جریان مقاومت در انتخابات اخیر قدرت را به دست گرفت. درست است که با فشار ترامپ مجبور شد نخست‌وزیر را تغییر دهد، اما در مجلس و ساختار حکومت همچنان دست برتر را دارد. بعضی‌ها می‌خواهند این موضوع را بزرگ‌نمایی کنند و بگویند چون فلان فرد انتقادی کرده است، ایران عراق را از دست داده است؛ در حالی که چنین برداشتی درست نیست و یک جریان جدید علیه ایران نمی‌تواند در عراق شکل بگیرد».