سکته قلبی در کمین مردان زیر ۳۰ سال

هفت صبح| شاید تا چند سال پیش وقتی صحبت از سکته قلبی می‌شد، ذهن ما به سراغ افراد مسن، سالخورده یا کسانی می‌رفت که سال‌ها با بیماری‌های زمینه‌ای دست‌وپنجه نرم کرده‌اند. اما واقعیت‌های جدید پزشکی، زنگ خطری را به صدا درآورده است که هر کسی، به‌ویژه آقایانی که در دهه سوم و چهارم زندگی خود هستند، باید آن را جدی بگیرند.‌

دکتر محمدرضا افتخاری، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و معاون آموزشی مجتمع بیمارستانی امام خمینی، با ارائه گزارشی هشدار می‌دهد: سن ابتلا به سکته قلبی در ایران به شدت کاهش یافته و حالا دیگر شاهد موارد ابتلا در محدوده ۳۰ تا ۴۰ سال هستیم. این یعنی مرگ زودرس، دیگر غریبه نیست و درست در زمانی که یک مرد جوان در اوج بازدهی شغلی و خانوادگی است، ممکن است با یک بحران قلبی شدید روبه‌رو شود.

  رگ‌هایی که زیر بار استرس له می‌شوند

یکی از نخستین و مهم‌ترین عواملی که افتخاری به آن اشاره می‌کند، استرس‌های گوناگون است. اما نکته اینجاست که استرس‌ها را نباید یک‌باره دید. برخی از فشارها در زندگی اجتناب‌ناپذیرند، اما متأسفانه بسیاری از ما غرق در استرس‌هایی شده‌ایم که کاملاً قابل پیشگیری بودند.

در دنیای امروز، رقابت‌های شغلی، فشارهای اجتماعی و اضطراب‌های مربوط به آینده، قلبی که باید آرام بتپد را به شدت تحت فشار می‌گذارد. وقتی استرس به یک عادت روزمره تبدیل شود، رگ‌های قلب تحت تأثیر قرار می‌گیرند و زمین برای یک سکته ناگهانی آماده می‌شود. افتخاری تأکید می‌کند که غفلت از پرهیز از شرایط استرس‌زای قابل اجتناب، یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات جوانان امروز است.

از تحرک ناخودآگاه تا زندان‌های اداری

در گذشته چندان نیازی نبود که حتماً به باشگاه‌های ورزشی برویم تا سالم بمانیم؛ چون زندگی خودش ورزش بود. مشاغل یدی، پیاده‌روی‌های طولانی برای خرید و کارهای خانگی، باعث می‌شد بدن به‌طور طبیعی تحرک داشته باشد. اما امروز، ما در عصر «بی‌تحرکی مطلق» هستیم. تغییر ماهیت مشاغل، ضربه بزرگی به سلامت قلب جوانان زده است.

بخش بزرگی از کارهای ما اکنون در محیط‌های اداری و پشت میزها می‌گذرد. حتی خریدهای ما که زمانی باعث تحرک می‌شد، حالا با یک کلیک و به صورت آنلاین انجام می‌شود. افتخاری می‌گوید جامعه ما به‌شدت بی‌تحرک شده و این بی‌تحرکی، در کنار مشغله‌های کاری زیاد، فرصت فعالیت بدنی را از ما گرفته است. در واقع، ما در حال تبدیل شدن به نسلی هستیم که تنها فعالیتش جابه‌جایی از تخت‌خواب به صندلی میز کار است!

فریب فست‌فودهایی که قلب را تخریب می‌کند

یکی از تلخ‌ترین بخش‌های این گزارش، تغییر الگوی غذایی جامعه است. ما از سفره‌های سنتی، سبزیجات تازه و غذاهای سالم فاصله گرفته‌ایم و به سمت الگوهای غربی حرکت کرده‌ایم. جوانان امروز، بیش از هر زمان دیگری به مواد غذایی فرآوری‌شده روی آورده‌اند.فست‌فودها، سوسیس‌ها و کالباس‌هایی که در هر گوشه شهر به فروش می‌رسند شاید خوشمزه باشند، اما حاوی مقادیر مرگباری از نمک، روغن‌های اشباع‌شده و مواد افزودنی شیمیایی هستند. این مواد نه تنها باعث چاقی می‌شوند، بلکه مستقیماً رگ‌های قلب را تخریب کرده و کلسترول خون را به شدت بالا می‌برند. دکتر افتخاری هشدار می‌دهد که این گرایش به غذاهای آماده، به‌ویژه در میان جوانان، یکی از موتورهای محرک کاهش سن سکته قلبی است.

ژنتیک و سبک زندگی

برخی شاید بگویند: «من ورزش می‌کنم یا ژنتیک سالمی دارم، پس جای نگرانی نیست.» اما افتخاری در این زمینه معتقد است؛ ژنتیک همیشه بوده است، اما سبک زندگی امروز، مانند یک کلید عمل می‌کند که استعدادهای ژنتیکی را فعال می‌کند.  به عبارت ساده‌تر، اگر شما ژن بیماری قلبی را از والدین خود به ارث برده باشید، در گذشته شاید این بیماری هرگز بروز نمی‌کرد چون فشار کم بود، اما امروز ترکیب استرس، بی‌تحرکی و تغذیه غلط، باعث می‌شود آن استعداد ژنتیکی بیدار شود و در سن ۳۰ سالگی به شکل یک سکته قلبی شدید ظاهر گردد.

  وقتی جیب خالی، قلب را می‌فشارد

نمی‌توان از سکته قلبی در ایران صحبت کرد و به وضعیت اقتصادی اشاره نکرد. افتخاری به صراحت می‌گوید که این روند تنها مختص ایران نیست و در کشورهای غربی نیز به دلیل سرعت بالای زندگی و فشار کاری دیده می‌شود. اما در ایران، کاهش ارزش پول و فشارهای اقتصادی، لایه‌ای جدید از خطر را اضافه کرده است.

بسیاری از مردان جوان مجبورند برای تأمین مخارج زندگی، ساعات طولانی‌تری کار کنند. این فشار کاری باعث می‌شود زمان بازگشت به خانه و صرف یک غذای سالم و خانگی حذف شود. در نتیجه، آن‌ها به غذاهای آماده و سریع روی می‌آورند تا زمان بیشتری کار کنند. این یک چرخه مرگبار است: فشار اقتصادی‌،کار بیشتر‌، استرس شدید، غذای ناسالم و سکته قلبی.

امیدی در درمان

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید می‌کند که تجهیزات و روش‌های درمان سکته قلبی در ایران کاملاً با استانداردهای جهانی هم‌پا است و پزشکان ما توانایی بالایی در نجات بیماران دارند. اما سوال اصلی اینجاست: آیا می‌خواهیم منتظر بمانیم تا سکته کنیم و سپس به دنبال درمان باشیم؟

کاهش سال به سال سن ابتلا به سکته قلبی، یک هشدار جدی است. ما نباید توهم سلامتی داشته باشیم. هر مردی که بالای ۳۰ سال است و در محیط‌های استرس‌زا کار می‌کند، باید بداند که قلب او در معرض خطر است. راه نجات ساده است اما سخت: کاهش استرس‌های غیرضروری، بازگشت به تحرک بدنی و جایگزین کردن فست‌فودها با غذاهای سالم.

در نهایت، باید پذیرفت که قلب ما، موتور زندگی ماست و اگر این موتور را با سوخت نامناسب (غذای بد) و فشار بیش از حد (استرس) به کار بیندازیم، انتظار داشته باشیم که در سنین جوانی از کار بیفتد.