بی توجهی به مطالعات اجتماعی میدان نفتی سهراب

گروه محیط زیست| پس از کش و قوس‌های فراوان بر سر لغو مجوز سهراب، سرانجام سازمان محیط زیست خواستار بازنگری در مطالعات اجتماعی این طرح شد. این در حالی است که یک عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی بر این باور است که مطالعات جامع اجتماعی با در نظر گرفتن اثرات تجمعی برای شرکت متن انجام شده و در بهمن ماه سال گذشته  به کارفرما تحویل داده شد اما نتایج این مطالعات هنوز در تصمیم‌گیری‌ها  لحاظ نشده است.

پروژه نفتی سهراب که در تنها پهنه زنده هورالعظیم واقع شده، در شرایطی مجوز ارزیابی زیست محیطی از سازمان حفاظت محیط زیست دریافت کرد که هورالعظیم دیگر توان فشارهای جدید را نداشته و هر اقدامی می‌تواند برای همیشه این پهنه آبی را از روی زمین محو کند. اعتراض جامعه محلی به این اقدام سازمان محیط زیست، منجر به آن شد که این نهاد ناظر، موضوع بازنگری مطالعات اجتماعی پروژه سهراب را مطرح کند اما آیا این پروژه در زمان صدور مجوز، مطالعات اجتماعی نداشته است؟

انجام مطالعات اجتماعی با اثرات تجمعی برای نخستین بار

حسین محمودی عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی در گفت‌وگو با هفت صبح توضیح می‌دهد که برای نخستین بار در ایران، ارزیابی اثرات اجتماعی تجمعی در پنج میدان نفتی غرب کارون انجام شده است. این مطالعات در بهمن سال گذشته و قبل از جنگ به پایان می‌رسد و به کارفرمای پروژه یعنی شرکت متن تحویل داده می‌شود.

خود این مطالعه دستاورد خوبی است اگر مبنای تصمیم‌گیری در مورد طرح‌های توسعه در تالاب هورالعظیم شود. او تاکید می‌کند که این مطالعه بدون هیچ حذف و اضافه‌ای از سوی  کارفرما پایان یافت و کاملا بر اساس واقعیت تدوین شد. محمودی با وجود اختلالات ناشی از جنگ، حدود دو سال در فصول مختلف به خوزستان سفر می‌کند. با جوامع بومی، مدیران شهرستانی، دهیاران، بخشداران و استاندار و ... حتی مستندسازهای حوزه هورالعظیم صحبت می‌کند تا مطالعه‌اش را کامل کند اما متاسفانه در تصمیم‌سازی‌ها از نتایج این مطالعه استفاده نمی‌شود.

 مطالعات شرکت دانا انرژی از جنس مسئولیت اجتماعی

به گفته محمودی، آنچه او انجام داده مطالعات جامعی است که برای پنج میدان غرب کارون انجام شده است اما بر اساس تمام پروتکل‌های دنیا هر پیمانکار میدان نفتی باید برای توسعه کار خود مطالعات اجتماعی جداگانه‌ای انجام دهد تا بر اساس آن برنامه‌ریزی کند. اطلاع کافی ندارم که انجمن دامون این مطالعات اجتماعی را برای شرکت دانا انرژی در پروژه سهراب انجام داده است یا خیر اما در شرکت دانا انرژی، مطالعلت اجتماعی از جنس برنامه‌ریزی مسئولیت اجتماعی انجام شده است. برخی از کارهای انجام شده مطالعات خوبی است اما این مطالعات هم سهمی در تصمیم‌گیری‌ها نداشته‌اند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی می‌گوید که همه مطالعات اجتماعی مربوط به پروژه‌های نفتی خوزستان را خوانده است اما هیچ یک از این مطالعات از جنس ارزیابی اثرات نیست و به ما نمی‌گوید که پروژه‌ای مثل سهراب ادامه پیدا کند یا نه؛ این مطالعات صرفا سیمای اجتماعی-اقتصادی منطقه را به ما نشان می‌دهند و یا از جنس برنامه‌ریزی مسئولیت اجتماعی هستند که در جای خود مهم هستند.

 انجام دو مطالعه اجتماعی برای غرب کارون

محمودی می‌گوید که قبل از مطالعه انجام شده توسط او، دو مطالعه اجتماعی دیگر هم برای منطقه غرب کارون انجام شده است. یکی از این پروژه‌ها به اسم طرح جامع مطالعات اجتماعی غرب کارون توسط دانشگاه تهران و تربیت مدرس در سه فاز انجام می‌شود. فاز سوم که دانشگاه تربیت مدرس مجری آن است، با مشاوره دکتر پاپلی یزدی انجام شده است و مطالعه بسیار خوبی است.

او توضیح می‌دهد که در مطالعه‌اش نیازسنجی هم انجام شده و مشخص است که هر بخش چه کاری باید انجام دهد که امیدوار است به مرحله اجرا برسد. محمودی معتقد است: یکی از مهمترین مسئولیت اجتماعی دانشگاه‌ها آن است که پژوهشگرها راوی جامعه خود باشند و جنس پژوهش آنها نیاز روز جامعه باشد.