شهرها برای خفاش‌ها جذاب‌تر شده‌اند
یک کارشناس بوم‌شناسی تاکید می‌کند که خفاش‌ها به انسان حمله نمی‌کنند و اگر تقابلی بین انسان و این موجود زنده رخ داده
هفت صبح| آتش‌نشانی در کلیپی آموزشی گزارش می‌دهد که حضور خفاش‌ها در منازل مردم افزایش یافته و برخی نکات ایمنی برای مقابله با این حضور را گوشزد می‌کند. به گفته ماموران این ارگان، خفاش‌ها به چشم آسیب می‌زنند و ناقل بیماری هاری هستند؛ در نتیجه باید نسبت به گزش توسط این جاندار، حساسیت لازم را داشت و اگر یک خفاش به خانه راه پیدا کرد، حتما از 125 کمک گرفت.
یک بوم‌شناس مهمترین دلیل افزایش حضور خفاش در محیط‌های شهری را تحت تاثیر جستجو برای یافتن منابع غذا و وجود پناه برای این حیوان معرفی می‌کند و تاکید می‌کند که اگرچه خفاش‌ها می‌توانند ناقل بیماری هاری باشند، اما گزارش‌های زیادی از انتقال این عامل بیماری‌زا به انسان از طریق خفاش‌ها وجود ندارد. ضمن آنکه خفاش‌ها به انسان حمله نمی‌کنند و اگر رویدادی اتفاق افتاده، ناشی از ترس حیوان در رویارویی با انسان بوده است.
موجودی که همیشه با فاصله از زیستگاه انسان‌ها گزارش می‌شد، حالا به شهرها راه یافته است. این را کلیپ ساخته شده توسط آتش‌نشانی گواهی می‌دهد. یک آتش‌نشان در شهری که معلوم نیست کدام نقطه از ایران است، دو خفاش در دست دارد و آنها را پرندگان گوگولی خطاب می‌کند که باید مراقبشان بود زیرا اینها به چشم آسیب وارد می‌کنند و وقتی وارد خانه می‌شوند، دستگیر کردنشان کار ساده‌ای نیست.
خفاش‌ها تنها گونه‌ای از پستانداران هستند که توانایی پرواز دارند. آنها به بچه‌های خود شیر می‌دهند و از نظر تنوع گونه‌ای، یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های پستانداران محسوب می‌شوند. از آنجا که زندگی خفاش‌ها در فرهنگ عامه با تاریکی، غار، شب و ناشناخته‌ها پیوند می‌خورد، در دنیای انیمیشن‌ها هم از این تصویر برای ساختن شخصیت‌های ترسناک یا مرموز استفاده می‌کنند اما خفاش‌ها، آن‌قدرها که در ذهن‌ها تصویرسازی شده، ترسناک نیستند.
افزایش حضور خفاش‌ها در شهر
در کلیپ آتش‌نشانی اعلام می‌شود که گزارش ورود خفاش‌ها به منازل افزایش یافته و یک آتش‌نشان هشدار می‌دهد که برای مصون ماندن از خطر ورود خفاش به منازل، باید پنجره‌ها مجهز به توری شوند و درها بازگذاشته نشوند. او توضیح می‌دهد که اگر بچه‌ای در منزل دارید، باید بیشتر دقت کنید زیرا خفاش‌ها عموما به چشم حمله می‌کنند.
ضمن اینکه این جاندار می‌تواند ناقل باکتری‌ها، ویروس‌ها یا قارچ‌های مضر برای انسان باشند. اگر کسی توسط خفاش مورد گزش قرار گرفت، به دلیل احتمال انتقال هاری توسط این حیوان، باید حتما در مراکز درمانی واکسن دریافت کند؛ بنابراین اگر این موجود را در فضای بسته مشاهده کردید، حتما باید با 125 تماس بگیرید.
حضور در شهر، به دلایل مختلف
جلیل ایمانی بوم‌شناس و استاد تنوع زیستی در گفت‌وگو با هفت‌صبح توضیح می‌دهد که حضور خفاش‌ها در مناطق شهری، می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. یکی از مهمترین دلایل آن، ورود حیوان به زیستگاه جایگزین است. دلیلی مثل نیاز به غذا یا پناهگاه، باعث می‌شود که خفاش‌ها به مناطق شهری بیایند. به گفته او، اکثر خفاش‌هایی که در ایران داریم از نوع حشره‌خوار هستند.
منبع اصلی تغذیه این حیوان حشره بوده و گاهی وفور منابع غذایی در برخی مناطق شهری یا روستایی -یعنی مناطق انسان‌نشین- منجر به این می‌شود که کانون‌هایی از حضور حشرات شکل بگیرد. مثلا در اطراف لندفیل‌ها، مکان‌های دفن زباله یا مناطق این‌چنینی کانون حشرات شکل می‌گیرد و این کانون‌ها زمینه جذب خفاش‌ها را فراهم می‌کند. حتی آبگیر یا استخرهایی که فرآیند تصفیه کامل در آنها انجام نمی‌شود هم به محل تخم‌ریزی حشرات و سپس جذب خفاش‌ها، تبدیل می‌شوند.
وجود پناهگاه عامل جذب خفاش‌ها
به اعتقاد این بوم‌شناس، بحث پناهگاه هم یکی از عوامل جذاب برای خفاش‌ها به شمار می‌رود. ساختمان‌ها، شکاف دیوارها و شیروانی‌ها به‌ویژه در شمال کشور یا حتی پل‌ها و تونل‌ها در مناطق شهری، می‌توانند مکان‌های مناسبی برای پناه گرفتن خفاش‌ها باشند. گاهی هم تغییرات دمایی باعث می‌شود که خفاش‌ها به شهرها پناه بیاورند.
در برخی فصول سرد، ساختمان‌ها و محیط‌های شهری گرم‌تر از عرصه‌های طبیعی هستند و در تابستان‌ها هم این نقاط با سایه‌ای که ایجاد می‌کنند، خنک‌تر بوده و با تعدیل دما، مکان مناسبی را برای خفاش‌ها فراهم می‌کنند؛ زیرا این موجودات در مناطقی از این دست، با انرژی کمتری می‌توانند دمای مناسب بدنشان را حفظ کنند. به گفته ایمانی، نبود شکارچیان طبیعی، عامل جذاب دیگری برای حضور خفاش‌ها در مناطق مسکونی به شمار می‌رود.
در محیط‌های شهری، شکارچیان طبیعی خفاش‌ها شامل جغدها، مارها و پرندگان شکاری طبیعتا کمتر هستند. او دلیل دیگری هم که برای حضور خفاش‌ها در شهر اعلام می‌کند و آن این است که با گسترش شهرها، در واقع ما وارد زیستگاه‌های طبیعی حیوانات شده‌ایم و این می‌تواند در مناطق حاشیه‌ای، یک دلیل مشاهده خفاش‌ها در مناطق مسکونی باشد.
خفاش‌ها انسان را هدف قرار نمی‌دهند
این بوم‌شناس می‌گوید که معمولا خفاش‌ها انسان را هدف قرار نمی‌دهند و آسیب مستقیمی به انسان نمی‌زنند. اتفاقاتی که در مواجهه با این موجود رخ می‌دهد، بیشتر ناشی از ترس حیوان از مواجهه با انسان است. اگرچه برخی گونه‌های خفاش، می‌توانند ناقل ویروس هاری باشند اما در ایران خیلی گزارشی از هاری ناشی از گزش خفاش وجود ندارد یا حداقل او این گزارش‌ها را ندیده است.
حضور 50 گونه خفاش در ایران
به گفته این استاد تنوع زیستی، در دنیا بیش از هزار و 300 گونه شناخته شده خفاش داریم؛ اما در ایران نزدیک به پنجاه گونه از هشت خانواده معرفی شده است که یکی از آنها از زیرراسته کلان خفاش‌هاست و بقیه در زیر راسته خرد خفاش‌ها رده‌بندی می‌شوند. خفاش‌هایی مثل دم موشی، بینی برگه‌ای، نعل اسبی، خفاش‌های دم آزاد و بال خمیده در ایران زندگی می‌کنند.
تنوع خفاش‌ها در کشورمان خیلی زیاد بوده و تقریبا می‌توان گفت تنوع این گونه در ایران، به اندازه قاره اروپا است. او توضیح می‌دهد که رده‌بندی کنونی صرفا بر اساس مشاهدات مورفولوژیک است و اگر بر اساس بررسی‌های ژنتیکی، مطالعات انجام شود، ممکن است تغییراتی در گونه‌ها داشته باشیم؛ اما نقشه‌های پراکندگی این گونه‌ها در بیشتر گزارش‌ها، مربوط به شمال و غرب کشور در امتداد رشته کوه البرز و زاگرس است.
به گفته ایمانی، بیشترین تنوع خفاش‌ها در استان فارس گزارش شده و بعد در خراسان رضوی و اردبیل هم تنوع زیادی داریم. لرستان و کردستان هم از زیستگاه‌های این گونه به حساب می‌آیند. در مناطق مختلف ایران به صورت پراکنده حضور خفاش گزارش شده و حتی در استان تهران هم گزارش‌هایی از وجود این گونه به ثبت رسیده است.
اگرچه در دنیا خفاش‌های خون آشام وجود دارند که به انسان یا حیوانات حمل می‌کنند اما به گفته این بوم‌شناس، ما در ایران چنین گونه‌ای را نداریم. خفاش‌های ایرانی بیشتر حشره‌خوار بوده و انواع میوه‌خوار آن، در جنوب ایران زندگی می‌کنند.او غارها را زیستگاه اصلی خفاش‌ها معرفی می‌کند و از حضور این گونه در غار خفاش دهلران ایلام، غارهای کردستان و لرستان خبر می‌دهد.
ایمانی تاکید می‌کند که خفاش‌ها موجودات مفیدی در اکوسیستم‌ها به‌شمار می‌روند و خیلی نقش‌های مثبتی دارند. نقش‌های کارکردی و عملکردی این گونه بسیار موثر بوده و نباید صرفا به‌خاطر ترسی که ایجاد می‌شود، دیدگاه بدی نسبت به این حیوان داشته باشیم.
ایمن ماندن از شر خفاش‌ها، کار چندان دشواری نیست. کافی است پنجره‌ها مجهز به توری شوند یا اینکه در مناطقی که احتمال حضور خفاش وجود دارد، لامپ روشن نگه داشته شود؛ زیرا اکثر خفاش‌های حشره‌خوار از نور گریزان هستند. اگر هم خفاشی در خانه یافت شد، حتما با آتش‌نشانی تماس بگیرید تا مانع از ورود آسیب به خود یا موجود زنده‌ای شود که جرمش، جستجو برای غذا در مکان نامناسب است.
