روزنامه هفت صبح، بهنام مظاهری| یکی دو روز پیش انتشار توئیتی از بهمن بابازاده (خبرنگار موسیقی) جامعه موسیقی را در شوک فرو برد. پست بابازاده این بود: «همه کنسرتها در ایران لغو شده و به گفته حراست ارشاد، هیچ خوانندهای قبل از حذف آثارش از رادیو جوان و ملوبات اجازه برگزاری کنسرت در سال ۱۴۰۱ را نخواهد داشت. بسیاری از تهیهکنندهها با ضرر سنگین مالی روبهرو شدهاند تا برخی پلتفرمهای شخصی، با حذف رقبا، بهزودی بهقدرت برسند!»
خبر به سرعت پیچید و روی صفحه اول بسیاری از سایتهای خبری قرار گرفت. اما درست یک روز بعد این خبر توسط معاون امور هنری وزارت ارشاد تکذیب شد. محمود سالاری در گفتوگو با ایرنا اعلام کرد: «مطابق رسم و سنت همهساله کنسرتهای موسیقی از نیمه ماه مبارک رمضان بهسبب قرار گرفتن در ایام پرفیض شبهای قدر تا عید سعید فطر هیچ زمانی شاهد برگزاری کنسرتی نبودیم.» سالاری ادامه داد: «مسلم است که بهمناسبت عید سعید فطر و ایام بعد از آن، بار دیگر روند اجرای کنسرتهای موسیقی مطابق مجوزهای صادر شده ادامه خواهد داشت.»
معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به اجرای کنسرت گروه ماکان بند طی چند شب گذشته (شنبه ۲۷ فروردینماه) بر کذب بودن ادعای مطرحشده در فضای مجازی تاکید کرد. بابازاده هم بعد از خبر تکذیب مجددا پستی در این رابطه گذاشت و نوشت: «تنها چند ساعت بعد از توئیت من، هر دو مدیر رسمی موسیقی مجبور به پاسخگویی شدند و لغو کنسرتها را تکذیب کردند. برنامهگذارانی که هفتههاست پشت در حراست دفتر موسیقی گیر کردهاند، با نشان دادن این دو اسکرینشات، نامههای مجوز خود برای کنسرتهای بعد از ماه مبارک را دریافت نمایند!»
با این اوصاف بهنظر میرسد که لغو کنسرتها اگر هم مطرح شده باشد، ماجرای چندان جدیای نیست اما از اینها که بگذریم ماجرای پلتفرمهای دانلود و پخش موسیقی در ایران سالهاست یک چالش جدی است. حجم تولید موسیقی و مسیرهای انتشار آن آنقدر زیاد است که تا امروز هیچ سایتی نتوانسته انحصار پخش کل حجم تولید شده را داشته باشد. داستان رادیو جوان و ممنوعیت پخش آثار هنرمندان مجاز چند سال پیش مطرح شده بود و در جلسهای که ارشاد با خوانندههای پاپ گذاشت، قرار بر این شد که آثارشان از این پلتفرم منتشر نشود.
بعد از آنهم واقعا برای مدتی خوانندههای مجاز آثارشان را به این پلتفرم ندادند. هنوز هم با گذشت چند سال از این ماجرا، شاید اندک خوانندههایی باشند که همچنان کارهایشان روی این سایت قرار میگیرد اما واقعیت این است که فوکوس این پلتفرم از روی خوانندههای داخلی برداشته شد و روی خوانندههای غیررسمی سرمایهگذاری کرد. متاسفانه در این سالها هیچ پلتفرم داخلی نبوده که بتوان بهعنوان منتشرکننده آثار رسمی، آن را مرجع دانست.
بعید هم بهنظر میرسد حداقل تا چندین سال آینده کسی بتواند انحصار پخش آثار رسمی را برعهده بگیرد. ساخت چنین بستری اگرچه میتواند از خیلی جهات تاثیر مثبتی داشته باشد اما با این گستردگی و حجم تولید بالای موسیقی در ایران فعلا هیچ سایتی نمیتواند همه آن را گردن بگیرد. برای مثال شما اگر بخواهید همه آثار منتشر شده در ۱۰ سال اخیر موسیقی ایران را جمعآوری کنید قطعا بسیاری از آنها از دستتان در میرود.
دلیلش هم این است که عملا اطلاعاتی از اینکه در سال گذشته چه آثاری منتشر شدند و تعدادشان چندتا بوده وجود ندارد. مسئولیتی که برعهده دفتر موسیقی است. در سایت دفتر موسیقی تنها اطلاعات مجوزدار سال ۹۶ وجود دارد و دیگر هیچ. نکته دوم این است که آثار تولید شده رسمی تنها بخشی از موسیقی ایران است و خوانندههای غیررسمی چه در ایران و چه در خارج از کشور هم بخش زیادی از موسیقی روز را تولید میکنند.
بنابراین بهنظر نمیرسد مرجعی بتواند کلیت پخش آثار را همچون آثار سینمایی برعهده بگیرد و هر پلتفرمی تنها میتواند پاسخگوی بخشی از موسیقی ایران باشد. غیرمجاز شدن رادیو جوان هم اگرچه باعث پاک شدن بخشی از آرشیو این سایت از آثار مجاز شد اما همین ویپیانها دلیلی شد تا این سایت بتواند تبلیغات خارجی بگیرد و عملا به نفعش باشد.
ماجرای سایتها و اپلیکیشنهای دانلود و پخشی که هر روز مثل قارچ سر بر میآورند هم همچنان باقی است و بهنظر نمیرسد به این زودیها و تا زمانیکه قوانین محکمی برای کپیرایت وجود نداشته باشد، فیصله پیدا کند. نه پلتفرمهای داخلی و نه خارجی هم فعلا نمیتوانند ادعا کنند که همه موسیقی ایران را ساپورت میکنند.
