روزنامه هفت صبح | فروش نمک بستهبندی شده در ایران سابقه چندانی ندارد و شاید بتوان گفت وقتی خیلی رواج پیدا کرد و بستهبندی درست و استاندارد برای نمک در نظر گرفته شد که دولت در دهه ۶۰ تصمیم گرفت طی یک طرح ملی به مبارزه با بیماری گواتر بپردازد به این شکل که به نمک مصرفی خانواده ایرانی ید اضافه کند. به این ترتیب عبارت «نمک یددار» روی بستهبندی نمکها پیدا شد.
کمی بعد شرکتهای تولید کننده نمک که چندان هم روی برندینگشان کار نمیکنند به فکر ایجاد تغییر در بستهبندی افتادند و نمک آشپزخانه با شکل و شمایل جدید وارد بازار شد که دیگر نیاز به انتقال به ظرف نمک نداشت و به عنوان نمکدان بزرگ کنار اجاق گازها جا خوش کرد. این رویه چند سالی برقرار بود تا اینکه کم کم سر و کله انواع دیگر نمک در بازار پیدا شد که دو دلیل داشت، یکی پررنگ شدن توصیههای طب سنتی و طب شرقی و… در زمینه مصرف انواع خاصی از نمک و دیگری وارد شدن نمکهای متفاوت خارجی به بازار که با شکل و شمایل مختلف به خریداران چشمک میزدند.
برای اینکه هرکدام از این نمکها را بهتر بشناسید بعضی از آنها را با هم بررسی میکنیم. البته این را هم بگوییم که همزمان با باب شدن استفاده از انواع متفاوت نمک از طرف ایرانیها، هشدارهایی از سوی مسئولان نظام سلامت به گوش میرسید که میگفتند خیلی از این نمکها که به صورت سنتی و بیضابطه به بازار عرضه میشوند میتوانند انواع آلودگیها را همراه داشته باشند، همچنین ممکن است رواج استفاده از آنها تلاش سیستم بهداشت و درمان برای بالا بردن میزان ید مصرفی ایرانیها و مقابله با بیماری شایع سال های دور را نقش برآب کند.
*** نمک دریا
این نوع نمک از جمله همان دستهای است که اهالی و طرفداران طب سنتی خیلی به استفاده از آن تشویق میشوند. نمک دریایی از تبخیر آب دریا به دست میآید و مثل نمک تصفیه شده بخش بیشتر ترکیب آن را کلرید سدیم تشکیل می دهد اما با توجه به مکانی که از آن به دست آمده و نوع تصفیه، معمولا مواد معدنی دیگری مثل پتاسیم، آهن و روی هم دارد.
میگویند هرچقدر نمک دریا تیرهتر باشد، میزان ناخالصی و مواد معدنی آن بیشتر است اما همین باور باعث شده که خیلی ها نگران انواع آلودگیهایی باشند که ممکن است در این نوع نمک وجود داشته باشد حتی گفته می شود که با توجه به آلودگی اقیانوسها و دریاها، ممکن است نمک دریایی فلزات سنگین مثل سرب هم داشته باشد.
علاوه بر این عدهای میگویند نمک دریا حاوی میکروپلاستیک (ذرات میکروسکوپی ضایعات پلاستیکی) است. پیامدهای وجود میکروپلاستیکها در غذای انسان هنوز کاملا شفاف نشده است اما برخی محققان معتقدند که احتمال خطرناک بودن آن پایین است. با این وجود شاید استفاده دائمی از چنین نمکی چندان منطقی به نظر نرسد. برخلاف نمک تصفیه شده معمولی، نمک دریا دانه درشت است و معمولا کمتر آسیاب میشود.
وقتی نمک دریا را بعد از پخت روی غذا میریزید احساس متفاوتی در دهانتان خواهید داشت و طعم قویتری با ترکیدن هردانه نمک احساس خواهید کرد. مواد معدنی و ناخالصیهایی که در نمک دریایی وجود دارد هم روی مزه آن هم تاثیر میگذارد. بنابراین ممکن است مزه نمک دریایی برندهای مختلف تفاوت زیادی با هم داشته باشد. قیمت انواع برندهای نمک دریایی هم چندان بالا نیست تا جایی که معمولا بستههای یک و نیم تا دو کیلویی آن را زیر ده هزار تومان میتوانید تهیه کنید.
*** نمک صورتی هیمالیا
خب شاید خیلیها حتی ندانند هیمالیا کجاست اما اسم نمک هیمالیا را زیاد شنیده باشند، نمک صورتی رنگی که بلورهای درشتی دارد و معمولا در بسته بندی که آن را برایتان آسیاب میکند، عرضه میشود. نمک صورتی هیمالیا از معدن کیهوره پاکستان، دومین معدن بزرگ نمک در جهان به دست میآید. نمک هیمالیا معمولا حاوی مقداری اکسید آهن (زنگ آهن) است و به همین دلیل رنگ آن صورتی است.
این نمک رنگی همچنین حاوی مقادیر کمی کلسیم، آهن، پتاسیم و منیزیم است و در نتیجه کمتر از نمک تصفیه شده سدیم دارد. خیلیها طعم نمک هیمالیا را به دیگر انواع نمک ترجیح میهند. اما در واقع تفاوت اصلی نمک صورتی هیمالیا با دیگر انواع نمک در رنگ آن است که میتواند جذابیت ویژهای به بشقاب غذا و بعضی از خوراکیها مثل ماست بدهد.
*** نمک کوشر
کوشر یعنی حلال و قاعدتا حلال بودن نمک برای ما در ایران نباید خیلی موضوعیت داشته باشد اما در واقع اسم این نمک به این دلیل «کوشر» است که بخش مهمی از آداب و رسوم آشپزی است. مثلا یهودیان اعتقاد دارند برای حلال شدن گوشت، خون باید کاملا از آن خارج شده باشد و بافت درشت دانههای نمک کوشر به خارج کردن خون از گوشت کمک میکند.
تفاوت اصلی نمک کوشر با نمک تصفیه شده معمولی، درواقع ساختار دانههای آن است. آشپزان حرفهای در سراسر دنیا، به دلیل درشتی دانهها و راحتی استفاده از آن با دست برای پاشیدن روی غذا، نمک کوشر را به نمکهای دیگر ترجیح میدهند. به این نکته هم توجه کنید که یک قاشق چایخوری نمک کوشر وزن بسیار سبکتری از یک قاشق چایخوری نمک تصفیه شده دارد؛ پس هنگام آشپزی از آنها به یک میزان استفاده نکنید چون در نهایت ممکن است غذای شما یا شور شود یا بینمک.
*** نمک سلتی
اسم این نمک را احتمالا کمتر شنیده باشید اما حتما شکل و شمایلش را در مغازههایی که خوراکی خارجی میفروشند یا فروشگاههای مواد پروتئینی دیده باشید. نمک سلتی یا Celtic Salt نوعی نمک دریایی است که اول در کشور فرانسه محبوب شد. این نمک خاکستری رنگ است و مقداری آب دارد؛ به همین دلیل همیشه مرطوب وبه هم چسبیده است، نمک سلتی هم مواد معدنی دارد و هم سدیم آن نسبت به نمک تصفیه شده کمی کمتر است بنابراین شاید گزینه بهتری برای کسانی باشد که به انواع بیماریها مثل فشار خون مبتلا هستند.
