روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| هر کیک و بیسکویت و پاکت آبمیوهای که از یک سوپرمارکت میخرید بخشی از یک بازار بزرگ را میچرخاند که شما از آن خبر ندارید، اما گردش مالی بالایی دارد و بر سر هرکدام از انتخابهای شما رقابت زیادی در جریان است. بازار خردهفروشی در مغازهها از همین اجناس کوچک درست میشود، از روغن و شیر و بستنی تا آدامس و پفک و چیپس. هرسال میزان فروش این بازار بررسی میشود تا هرکدام از برندها و صنایع موادغذایی متوجه شوند چه جایگاهی در آشپزخانه ما دارند.
در سال 1401 اتفاقات مهمی برای این بازار رخ داد که مهمترین آن حذف ارز ترجیحی، افزایش شدید قیمت ارز، تغییرات قیمت جهانی مواد اولیه و ادامه روند قیمتگذاری از سوی دولت بود. گزارش وضعیت بازار سوپرمارکتهای ایران در سال 1401 به خوبی تاثیر این اتفاقات را نشان میدهد. مهمترین نتیجه حذف ارز ترجیحی بر خردهفروشیها، تغییر چشمگیر اندازه بازار کالاهای سوپرمارکتی بود.
سال پیش میزان تورم کالاهای اساسی نزدیک به 130درصد بود، در حالی که تورم در گروه شوینده بهداشتی تنها حدود 35درصد بود. این موضوع از یکسو باعث کاهش مصرف کالاهای اساسی شد، اما اندازه بازار ریالی این کالاها را از 1/22 به 6/24 درصد افزایش داد. بازار شویندهها تفاوت مهمی با کالاهای اساسی داشت: بهدلیل تورم کمتر، میزان مصرف در این بازار کمتر شد و اندازه بازار ریالی آن هم از 16 به 3/13 درصد کاهش پیدا کرد.
بازار خرده فروشی سایر محصولات سوپرمارکتی هم در سال گذشته تغییرات جالبی داشتند و تعدادی از آنها رشد و تعدادی هم کاهش داشتند. وقتی از اندازه بازار حرف میزنیم، باید دو بخش آن را از هم تفکیک کنیم: بخش اول آن مربوط به تعداد کل محصولات فروخته شده و بخش دیگر ارزش ریالی آن بازار است. این چند گروه کالا سال گذشته از نظر اندازه بازار رشد داشتهاند:
خواربار و کالای اساسی 5/2 درصد، شیرینی و تنقلات 2/2 درصد، لبنیات 2/1 درصد افزایش اندازه بازار داشتهاند. از طرف دیگر کالاهای یخچالی و انجمادی دو دهم درصد، لوازم مصرفی سه دهم درصد، دخانیات هفت دهم درصد، نوشیدنیها 9/1درصد و شویندهها و اقلام بهداشتی 8/2 درصد در میزان اندازه بازار کاهش داشتهاند. این آمارها مربوط به سهم بازار ریالی هرکدام از کالاهای اصلی سوپرمارکتی در ایرانند: خواربار و کالاهای اساسی 6/24 درصد، لبنیات 4/20 درصد، شیرینی و تنقلات 7/14درصد، نوشیدنیها 6/13درصد، دخانیات 2/7درصد، کالاهای یخچالی و انجمادی 4/4 درصد، لوازم مصرفی، آشپزخانه و فرهنگی 8/1درصد از این بازار سهم ریالی دارند.
کدام گروههای صنعتی در سوپرمارکتها برندهاند؟
این بخش از بررسی بازار سوپرمارکتها مربوط به گروههای صنعتی است و فارغ از اینکه یک گروه صنعتی چند برند دارد، رتبهبندی شدهاند. در سال 1401 گروه صنعتی کاله از نظر رتبه و سهم بازار در جایگاه یکم قرار داشت و سهم آن 34/5 درصد بود. در حالی که این رتبه درسالهای 1400 و 1399 متعلق به میهن بود.
رتبه دوم هم متعلق به گروه صنعتی میهن است و در جایگاه سوم رتبه و سهم بازار هم گروه صنعتی گلرنگ و در رتبه چهارم همین گروه دخانیات جی.تی.آی قرار داشتند. این شرکت بینالمللی از ادغام دو شرکت بزرگ صنایع تنباکو تشکیل شده است و سیگارهای کمل، میلدسون، سالم و وینستون توسط این شرکت تولید میشود.
به همین ترتیب گروههای صنعتی خوشگوار در رتبه پنجم، طبیعت در رتبه ششم، بهشهر در رتبه هفتم و چیتوز، عالیفرد و پگاه هم در جایگاههای هشتم و نهم و دهم قرار گرفتند. در مجموع بیش از 9921 برند در سال 1401 در سطح سوپرمارکتهای کشور وجود داشتند. 80 درصد فروش ریالی در تصاحب 229 برند بود. در مدل دیگر بررسی این بازار هم 80درصد فروش متعلق به پنج درصد از محصولات سوپرمارکتهاست.
10 برند اول بازار خردهفروشی ایران؛ از میهن تا پاک
این بخش از بررسی بازار خردهفروشی سوپرمارکتها درباره رتبهبندی انواع برندهاست و ارتباطی با گروههای صنعتی ندارد. ممکن است یک گروه صنعتی با چند برند در این بررسی دیده شود. در واقع در تقسیم بندی بالا گروه صنعتی کاله با برندهای متنوعش در صدر قرار داشت ولی در تک برندها، میهن جایگاه خود را حفظ کرده است.
در این دستهبندی برند میهن با 3/4درصد، در جایگاه اول برندهای بازار خردهفروشی قرار داشت. این برند در سالهای 1400 و 1399 هم همین رتبه را به دست آورده بود. برندهای کاله، وینستون، طبیعت، پگاه، چیتوز، مزمز و لادن به ترتیب رتبههای دوم تا هشتم این بازار را در دست داشتند. کوکاکولا و پاک هم با 1.5درصد سهم از این بازار، در جایگاههای نهم و دهم ایستادند.
سس و بیسکویت محبوب استانهای دیگر از کدام برند است؟
در گزارش بازار خردهفروشی سال پیش به غیر از تهران، وضعیت فروش هشت استان دیگر هم بررسی و مشخص شده است که بازار فروش تن ماهی، چیپس و پفک، سس مایونز، پنیر، ماکارونی، روغن، نوشیدنی، شامپو، بیسکویت و شیر در این استانها چطور است.در گروه تن ماهی برندهای تحفه در خراسان رضوی، شیلانه در مازندران، شیلتون در تهران و البرز، طبیعت در کردستان و لرستان، شبنم در قم و گالکسی در اصفهان برند برتر شدهاند.
در گروه چیپس و اسنک هم چیتوز در همه این استانها اول است و بعد از آن مزمز قرار دارد. در گروه سس مایونز هم برند مهرام در استانهای مازندران، تهران، البرز و اصفهان اول است. سس مایونز دلپذیر هم در کردستان و لرستان و سس رعنا در استانهای خراسان رضوی و قم هم رتبه یک را در اختیار دارد. پنیر محبوب و برتر این استانها هم از برند کاله و پگاه است؛ در استانهای خراسان رضوی، مازندران، تهران، البرز، کردستان و قم پنیرهای کاله محبوبتر از برندهای دیگر است. این محبوبیت در استانهای تهران و اصفهان هم متعلق به پنیرهای پگاه است.
زرماکارون هم در استانهای خراسان رضوی، مازندران، تهران، البرز، کردستان و اصفهان اول است و مانا بین اهالی استان لرستان فروش بیشتری دارد. در استانهای خراسان رضوی، تهران، البرز، قم و اصفهان روغن لادن برند برتر گروه روغن است. روغن طبیعت هم در لرستان و کردستان و اویلا در مازندران محبوبتر است. در همه این استانها به غیر از لرستان، نوشیدنی سنایچ فروش بیشتری دارد. در لرستان هم ساناستار بین سایر برندهای نوشیدنی پرفروشتر است.
شامپوی پرژک در همه این استانها بدون استثنا سهم بیشتری از بازار شامپو دارد. رتبه دوم و سوم هم بین صحت و گلرنگ و شبنم متفاوت است. بیسکویتهای برند مینو هم به غیر از قم و اصفهان در رتبه اول قرار دارند. در این دو استان هم محصولات شیرینعسل پرفروشترند.
شیرتازه پگاه در استانهای اصفهان، لرستان و خراسان رضوی، شیر دامداران در تهران و البرز، شیر پاک در کردستان، میهن در قم و کاله در مازندران هم نسبت به رقبای خود برندهای پرفروشتری بودهاند. ماستهای کاله هم به غیر از استانهای لرستان و کردستان، در سایر نقاط محبوبیت بیشتری داشتند. در کردستان ماست بفرین و لرستان پگاه فروش بیشتری داشتهاند.
برندهای مورد علاقه 22 منطقه تهران
نه تنها در استانهای مختلف، بلکه در مناطق مختلف شهر تهران هم جایگاه برندهای مواد غذایی متفاوت است. مثلا فروش برند چیتوز در سوپرمارکتهای مناطق شرق، مرکز، غرب و جنوب تهران بیشتر از برندهای رقیب است، اما مزمز در مناطق مرکزی به بالا و در منطقه 20 فروش بیشتری داشته است.
دستمال کاغذی چشمک و پاپیا هم بین مردم مناطق یک تا هشت و 13، 14، 21 و 22 پرفروش است. سس مهرام هم در مناطق یک تا هشت و 11 محبوبتر است. برندهای دلپذیر، بیژن و بهروز هم به ترتیب جایگاه اول سسهای مورد علاقه مردم سایر مناطق را تشکیل میدهند. شیر تازه ماهشام هم در سوپرمارکتهای مناطق شمال تهران، یعنی یک تا هشت به غیر از منطقه هفت فروش بیشتری دارد. بعد از آن هم شیر دامداران در مناطق مرکزی، شرق و غرب و میهن و پگاه هم در مناطق جنوبی تهران پرفروشترند. کیکهای درنا هم در بخش زیادی از مناطق تهران به غیر از شش منطقه فروش بیشتری دارند. در آن منطقه هم شیرینعسل رتبه اول را دارد و در سه منطقه یک، 13 و 17 هم کیکهای برند نظری در سوپرمارکتها پرفروشند.
