روزنامه هفت صبح | یازده برابر شدن عوارض خارج شدن از کشور از مرزهای زمینی در سال گذشته بازارچههای مرزی را ویران کرد.
«مرزنشینان صرفا برای تفریح از کشور خارج نمیشوند بلکه مراوداتی برای گذران زندگیشان دارند و بالاتر از این موضوع بیشتر مرزنشینان روابط خوشایندی با کشورهای مجاور دارند و مرتبا به آن سوی مرز میروند و اگر در هر بار بخواهند این مبلغ بالا را پرداخت کنند متضرر میشوند.» این بخشی از گفتههای سید تقی کبیری، نماینده مردم خوی در مجلس شورای اسلامی در نیمه اردیبهشت امسال است که البته گوش شنوایی نیافت.
کافی است چند هفتهای مسافر تپسی باشید. این شرکت برای جذب راننده در پایتخت، بنابر شواهد و قرائن برخلاف رقیب خود الزامی به جذب پلاک تهران نمیبیند و با این کار توانسته بسیاری از اهالی بیکارشده در استانهای مرزی به ویژه آذربایجان غربی را جذب کند. جدا از تورم در سال گذشته، اما چه چیز موجب آسیب فراوان به اقتصاد استانها و مردم مرزنشین شد که این چنین موجی از رانندهها را از گوشه ایران راهی پایتخت کرد؟ جواب را میتوان به آسانی و در مشاهده وضعیت مرزهای زمینی جستوجو کرد.
مرزهای آستارا (آذربایجان)، نوردوز (ارمنستان)، جلفا (نخجوان)، بازرگان و رازی (ترکیه) نمود اصلی این تفاوت فاحش میان مردم مرزنشین ایرانی و همسایگان شمال غربی ماست. در حالی که سالها تجارت چمدانی آن هم با پرداخت عوارض خروج ۲۵ هزار تومانی، باعث ایجاد بازارچههایی پررونق و مشاغل بسیار در نزدیکی مرزها شده بود، یکسان شدن عوارض زمینی و هوایی و تغییر تصاعدی آن بر اساس دفعات خروج از کشور با نرخهای ۲۲۰ هزار، ۳۳۰ هزار و ۴۴۰ هزار تومان، ضربه مهلکی به تجارتهای چمدانی این منطقه زد. در مقابل اما افزایش نرخ دلار، فرصتی کم نظیر پیش روی مرزنشینان کشورهای همسایه قرار داد.
مشاهدات نگارنده از مرز نوردوز نشان میدهد که سفرهای متوالی مردم ارمنستان به شهر تبریز، آنها را با دست پر راهی کشور خود میکند ولی در مقابل مردم مرزنشین روستاها و شهرهای اطراف باید به ارائه خدماتی مانند رانندگی یا تبدیل ارز بسنده کنند. اوضاع در مرز آستارا از این هم بدتر است. افزایش بیمحابای عوارض خروج مردم ساکن آستارای ایران را از سفر به آستارای آذربایجان منع کرده است! تصور کنید تا همین یک سالو نیم پیش هر نفر با ۲۵ هزار تومان عوارض زمینی و ۱۰۰ هزار تومان ویزا (معادل ۲۵ دلار در آن زمان) از مرز هر بار میگذشت. این هزینه حالا فقط برای بار نخست (آن هم نه برای ویزای فوری) به نزدیک ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
کشور آذربایجان بر خلاف ترکیه و ارمنستان هنوز ایرانیها را ملزم به دریافت ویزا میکند و علاوه بر عوارض خروج، هزینه گزاف ویزا با توجه به نرخ امروزی دلار، عملا راهی برای رونق بازارچههای مرزی در آن منطقه نگذاشته است. تمام این اتفاقات در حالی رخ میدهد که نرخ عوارض خروج از کشور تصاعدی (منحصر به فرد در جهان) در نظر گرفته شده است و دریافت یک سطح از عوارض از همه افراد تقریبا ما به ازایی در کشورهای دیگر ندارد. به طور مثال بخش عمدهای از هزینه پروازهای فرستکلاس و بیزنسکلاس در ایرلاینهای شناخته شده با عوارض سنگین همراه میشوند که فرد دارای تمکن مالی، باید این مبلغ را به دولت بپردازد اما در مقابل عوارض صندلیهای همان پرواز برای بخش اکونومی (اقتصادی) در نازلترین سطح خود است.
اینکه مرزنشینی که زمینی از مرز نوردوز یا بازرگان از مرز خارج میشود باید هماندازه آن کسی که فرودگاه امام با بلیت فرستکلاس از ایران خارج میشود، عوارض خروج بدهد، نمیدانیم چگونه قابل توجیه است!مجلس اما این مدت مداوم در پی راهحلی برای حل بحران مرزنشینان بوده است چنان که در نیمه دوم سال گذشته مصوبه مجلس موجب شد که از مرزنشینان برای چند ماه باقی مانده از سال همان نرخ عوارض خروج سال ۹۶ (۲۵ هزار تومان) دریافت شود. سید تقی کبیری اما در این باره پیشتر به خبرگزاری خانه ملت توضیحات مفصلی داد که برشهایی از گفته این نماینده خوی در مجلس را در ادامه میخوانید:
قبل از لایحه بودجه ۹۸ طرح دو فوریتی تهیه کردیم که بعد به یک فوریتی تبدیل شد و بحث مرزنشینان را مطرح کردیم که عوارض خروج از کشور برای مرزنشینان مطابق نرخ سال ۹۶ اخذ شود با این استدلال که در مرز هوایی افزایش عوارض خروج از کشور ۳ تا ۶ برابر شد و در مرزهای زمینی با افزایش (۹تا ۱۷برابر) مواجه بودیم که مطابق آن مرزنشینانی که درصد بالایی از گذران زندگی خود را از مراودات مرزی انجام میدادند دچار مشکل شدند.
در لایحه بودجه ۹۸ نیز به این موضوع ورود کردیم، دولت پیشنهاد کرده بود که عوارض خروج از کشور باید طبق روال افزایش یابد و فقط دنبال این بود که عوارض خروج از کشور برای عتبات عالیات در ایام اربعین معاف و در سایر روزهای سال با نرخ سال ۹۶ محاسبه شود.
بعد از آن طرحی مصوب کردیم که مرزنشینان برای یکبار عوارض خروج از کشور را مطابق نرخ سال ۹۶ پرداخت کنند و دفعات بعدی با افزایش پلکانی محاسبه خواهد شد… مرزنشینان با تایید فرمانداری میتوانند یکبار با تعرفه سال ۹۶ عوارض خروج از کشور را پرداخت کنند و شهرهایی که مستقیما با مرز ارتباط دارند و بین شهر و مرز، شهر دیگری وجود ندارد جزو مرزنشینان حساب میشوند و شامل این مصوبه خواهند شد.
مرزنشینان با یکبار معافیت نمیتوانند امورات خود را اداره کنند؛ ما به این موضوع اعتراض داریم و باید به بحث عوارض مرزنشینان به صورت ویژه نگاه کرد زیرا مرزنشینان صرفا برای تفریح از کشور خارج نمیشوند بلکه مراوداتی برای گذران زندگیشان دارند و بالاتر از این موضوع بیشتر مرزنشینان روابط خویشاوندی با کشورهای مجاور دارند و مرتبا هر دو سه ماه یکبار برای بازدید به آن سوی مرز می روند و اگر در هر بار بخواهند این مبلغ بالا را پرداخت کنند متضرر می شوند. گاهی این عوارض برابر همان درآمد ماهیانه مرزنشینان است و اگر در هربار به طور مثال ۴ نفر بخواهند برای دید و بازدید و یا تجارت از مرز خارج شوند از لحاظ اقتصادی آسیب میبینند زیرا مرزنشینان درآمدشان کمتر از یک میلیون تومان است.
