روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| محرم خبرسازی بود. البته که هنوز تمام نشده ولی بههرحال اوج این ماه در همان دهه نخست است و دهه اول بسیار پرخبر بود. دهه اول امسال را میتوان با دو محرم کرونازده سالهای 1399 و 1400 از حیث پرخبر بودن مقایسه کرد. دو سالی که شکاف رعایت پروتکلهای بهداشتی و تعظیم شعائر حسینی حرف و حدیثهای زیادی برپا کرده بود.
امسال اما محرم قصه دیگری داشت. شاید بتوانیم محرم خبرساز 1445 هجری قمری یا 1402 شمسی را در تقابل دو برنامه ارزیابی کنیم. برنامه مهلا به مجریگری محمدحسین پویانفر و تهیهکنندگی غیررسمی احسان علیخانی در پلتفرم روبیکا و برنامه معلی به تهیهکنندگی سعید ستودگان از نیروهای سابق سازمان تبلیغات با اجرای نجمالدین شریعتی، مجری برنامه سمت خدا و با کارشناسی و داوری چهار مداح: سیدمجید بنیفاطمه، میثم مطیعی، مهدی رسولی و عبدالرضا هلالی که از شبکه سه و قرآن پخش شد.
کار ویژهبرنامه اول این بود که صدای اعتراض باشد و صدای متفاوت. فقط مهران غفوریان در آن به طبقه غیرمذهبی اعتراض کرد که چرا به مسایلی مثل آلودگی صوتی در محرم اعتراض میکنید ولی تا دلتان بخواهد حرف خارج از عرف در آن زده شد: از سریال آمریکایی دیدن حاجقاسم سلیمانی تا روایت مخدوش شده عزت ضرغامی از بازداشت هنگامه قاضیانی و…
در همین برنامه که در پلتفرم روبیکا پخش شد، «راغب» خواننده پاپ که از قضا مداحی هم میکند به سیلی زدن به صورت یک زن در وقایع سال گذشته اعتراض کرد و آن را اقدامی حسینی ندانست. در همین برنامه جواد خیابانی گفت عزای امام حسین، قدمتی به بلندای بیش از این چهل و اندی سال گذشته دارد و نباید آن را بهخاطر دلگیری از برخی اقدامات مامورین حکومتی یا سیاستهای حاکمیتی تعطیل کرد ولی بايد با برخورد تند برخی نیروهای اصولگرا روبهرو شد.
یک روحانی بهنام خیاطیان در شبکه افق، رسما جواد خیابانی را به نمکنشناسی متهم کرد و گفت اگرچه عزای امام حسین قدمتی بیش از جمهوری اسلامی دارد ولی این جمهوری اسلامی است که باعث شده ما این روزها بتوانیم عزاداری کنیم. و در همین برنامه منصوره مصطفیزاده که ما او را بهعنوان خبرنگار همشهری جوان میشناختیم و بعدها کارشناس کتاب کودک و نوجوان و مجری یک برنامه خانوادهمحور در شبکه سه بهنام «مامانها»،
به محمدحسین پویانفر مجری برنامه گفت که «ما در لاکچریترین دوره شیعه» زندگی میکنیم و منظورش این بود که راحت میتوانیم به زیارت برویم و عزاداری کنیم ولی در همان روز یک آگهی تلخ در سایت دیوار، از سوی یک خانواده مستمند اهل سمیرم که خواهش کرده بودند که مردم اضافه غذای خود را دور نریزند، باعث شد هجمهاي شدید علیه او و برنامه شکل بگیرد.
مصطفیزاده البته چیز دیگری هم گفت که برای اصولگرايان خوشایند نبود. خاطرهای تعریف کرد از دختری در باغ کتاب تهران که حجاب نداشت ولی آمد در نمازخانه آنجا و با حجاب نماز خواند و بعد دوباره حجابش را برداشت. او از این ماجرا این برداشت را کرد که این فرد با خدا مشکل ندارد ولی با مسئولین یا حاکمیت مشکل دارد. برخی این برداشت را زیر سوال بردند و برخی گفتند کسی که حکم خدا را زیرسوال ببرد، بالاخره گناهکار است، چه نماز بخواند و چه نخواند.
اما برنامه دوم قرار بود که محتوایی برای بدنه حامی سفت و سخت حاکمیت تولید کند و حتی در آن روایتهایی از نقش زنان در کربلا ارائه شد تا نشان داده شود که برخلاف تبلیغات، دین و آیین به این جنسیت بیتوجه نیست ولی نقششان آنچه که گروه مقابل میگویند نیست.
در این برنامه تنها جدال دیده شده دعوای زیرپوستی میثم مطیعی با پویانفر (كه البته در آن برنامه حضور نداشت) و رضا هلالی بود. دعوا بر سر اینکه آیا میتوان مداحی را به شکل یک آهنگ در استودیو خواند یا نه.
البته این برنامه جنجالهای دیگری هم داشت مثل برنامهای که در یک قسمت آن پیکر یک شهید بعد از چهل سال مقابل دیده پدر و مادر قرار میگیرد به خاطر نادیده گرفتن حال روحی این دو فرد سالمند، مورد انتقاد قرار گرفته ولی در واقع تریبون رسمی حاکمیت برای پاسخ به تولید محتواهای طرف مقابل در مورد حاکمیت بود.
آهنگ انتقادی کویتیپور با حضور صادق آهنگران جواب داده شد و مهدی رسولی، یک مداح که کارشناس و داور این برنامه بود تلویحا دولت قبل را به انفعال در برابر تکفیریها در سوریه متهم و حتی برنامه را با حالی منقلب ترک کرد. با این حال هر دوی این برنامهها باز هم در قاب همین نظام بودند. خارج از این قاب، در یزد، آمل، دزفول و زابل، تصاویری از عزاداری منتشر شد که نشان میداد برخی از شهروندان، با وجود احترام به آیین مذهبی محرم، از این فرصت برای بیان عقاید خارج از چارچوب رسمی خود استفاده میکنند.
از اعتراض به برخوردهای سال گذشته تا اعتراض به کمبود آب در سیستان و بلوچستان. شاید دید امنیتی چندان موافق این قاب نباشد کما اینکه روایتهایی غیررسمی از برخوردهای امنیتی با شعر «از خون جوانان وطن» در یزد و اجرای دو نوا در آمل شنیده شد ولی به هر حال، شاید بد نباشد با کمی تسامح، این تنوع در عزاداری را پذیرفت.
تنوعی که حتی شیخ حسین انصاریان هم در محرم امسال باعث و بانی آن بود. وقتی در امامزاده صالح تهران، در شمال شهر، از نیروهای امنیتی خواست بر بیحجابان سخت نگیرند ولی در مجلس حسینیه هدایت در میدان قیام، از طرح دشمن برای برهنه کردن جوانان شیعه گفت. دو پیام در یک دهه از یک واعظ که خوب فهمیده، جامعه، حتی اگر چندپاره نشده باشد، یکپارچه هم نیست!عکس از خوش و بش محمدحسین پویانفر با شیخ حسین انصاریان است قبل از مراسمي در هیات ریحانه النبی در امامزاده صالح تهران. عکس را از سایت عقیق برداشتیم.
