روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور | اگر شبها در تهران، خصوصا در نزدیکی پارکهای جنگلی قدم زده باشید ممکن است چشمتان به یک روباه پرسه زن خورده باشد؛ روباهی با جثهای بزرگتر از گربه و کوچکتر از سگ، کرم و خاکستری رنگ و با دمی بلند و پرپشت. روز گذشته یکی از متخصصان زیست شناسی جانوری گفت تعداد روباهها در تهران زیاد شدهاند و دلیلش هم غذا گرفتن از دست انسان و سازگاری روباهها با محیط شهری برای مصرف اضافات غذاست.
او همچنین گفت که از فواید جزئی وجود روباه در شهر به تعادل رسیدن تعداد موشهاست ولی به طور قطع افزایش جمعیت آنها نکتهای منفی است چراکه روباه جزو حیوانات حیاتوحش است. اما آیا واقعا تعداد روباهها بیشتر شده؟ اگر اینطور باشد چه دلایل دیگری عامل این پدیده است؟
آنها همیشه در شهر بودهاند
برای جویا شدن دلایل دیگر افزایش روباهها در تهران، هفت صبح با حمید میرزاده، فعال محیطزیست گفتوگویی کوتاه داشت. میرزاده در ابتدا گفت: «در حال حاضر نمیتوان با اطمینان دلیل مشخصی برای افزایش روباهها در شهر نام برد و باید تحقیقات مفصلی در اینباره انجام شود.»
او در ادامه توضیح داد: «درست است که بخش عظیمی از غذای روباهها از سمت انسان تامین میشود اما هدف انسانها غذادهی به روباه نیست. بلکه گربه و سگها عموما هدف این غذادهی هستند و روباهها هم به دلیل دسترسی راحتتر از این غذاها تغذیه میکنند.» میرزاده معتقد است تعداد روباهها زیاد نشده بلکه فقط بیشتر دیده میشوند.
او در اینباره توضیح میدهد: «روباهها همیشه در شهرها حضور داشتند زیرا روباه با انسان خیلی زود سازگار میشود و از انسان فاصله نمیگیرد. یک اتفاقی که در مناطق شهری مانند تهران افتاده این است که باغهای شهری و خانههایی که حیاط داشتهاند در سطح شهر کمتر شدهاند و جای خود را به آپارتمان و خیابان دادهاند. اینها مناطق امنی برای زندگی روباهها بودند که از بین رفتهاند. از طرفی چون شبگرد هستند کمتر در طول روز دیده میشدند. اگر دقت کنید میبینید که در مناطقی که پارک و باغ بیشتر باشد، مشاهده روباه هم بیشتر است.»
روباههای شهر تهران از نژاد معمولی هستند که در گذشته در دامنه و ارتفاعات کوهها حضور داشتند. این روباهها به علت گوشتخوار بودن بخشی از چرخه اکولوژیک هستند اما مانند گرگ و پلنگ حیوانات بزرگ را شکار نمیکنند و تنها از حیوانات کوچک مانند خرگوش، پرندگان کوچک، موشهای کوچک و … تغذیه میکنند.
زندگی در شهر راحتتر است
در سال ۲۰۰۱ تیمی از بیولوژیستهای دانشگاه زوریخ سوئیس بر روی علت همزیستی روباه با انسان در مناطق شهری تحقیق کردند. این تحقیقات دو فرضیه برای این پدیده ارائه داد. اولین فرضیه این است که روباهها به دلیل افزایش جمعیتشان از روستاها به شهرها کشیده شدند.
به عبارتی آنها انتخاب نکردند که در شهرها زندگی کنند بلکه به دلیل اشباع جمعیتشان در مناطق حاشیه و روستایی به سمت شهرها رانده شدند. فرضیه دوم اما برخلاف فرضیه اول میگوید که روباهها خودشان فضای شهری را برای زندگی ترجیح دادهاند زیرا با شرایط زیستگاه شهری سازگار شدهاند. برخی روباهها هم ممکن است در حاشیه شهر زندگی کنند اما شبها برای یافتن غذا به شهر بیایند.
برخی مطالعات دیگر هم نشان میدهد که روباههای شهری تمایلی به نقل مکان ندارند زیرا نیازی هم به این کار نیست. روباهها پستانداران بسیار سازگاری هستند و اکثر زیستگاههای شهری و حومهای شرایط ایدهآلی را برای زندگی آنها فراهم میکند. در مناطق شهری نسبت به مناطق روستایی و جنگلی، رقابت کمتری برای غذا بین گونههای حیوانی وجود دارد که میتواند یکی از دلایل ماندن روباهها در شهر باشد.
از طرفی شهرها میتوانند پناهگاه خوبی برای روباهها باشند؛ آنها میتوانند مکانهای مختلفی را برای قایم شدن در طول روز پیدا کنند و شبها با خیال راحتتری برای شکار در شهر گشتوگذار کنند. از طرفی در شهرها شکارچی طبیعی روباه، مانند عقاب و جغد وجود ندارد و امنتر محسوب میشود. وجود غذا در سطل آشغالها، غذایی که انسانها برای سگ و گربهها در گوشه و کنار خیابان میریزند و تعداد زیاد موش برای شکار میتواند از دلایل ماندن و زاد و ولد روباهها در تهران باشد.
