روزنامه هفت صبح، نگین باقری | به نظر میرسد کنکور هرچقدر هم از حالتی به حالت دیگر تغییر کند، باز مافیا سر جای خودش ثابت میماند؛ با این فرق که تا سال پیش به آن مافیای کنکور میگفتند و از امسال به مافیای معدل معروف شده. مافیای معدل، کسب و کار جدیدی نیست. همان موسسات و آموزشگاههایی که قبلا همه تمرکز خودشان را روی آزمون تستی سال آخر مدرسه میگذاشتند، حالا مشغول تولید آثار تشریحی کلاسهای پایینتر هستند.
یعنی اگر به کتابفروشیهای آموزشی سر بزنید، خودتان به چشم میبینید که از تعداد کتابهای تستی کم و به کتابهایی با محتوا یا عناوین جمعبندی، خلاصه، میکرونهایی، آمادهسازی برای امتحان نهایی و… اضافه شده است. با این حال از اول برنامه این نبود. قرار بود با افزایش دادن تاثیر معدل، دست موسسات از سرنوشت دانشآموزان کوتاه شود؛ اما با تصمیم جدیدی که هفدهم همین ماه برای کنکوریها تصویب شد دایره نفوذ این موسسات از یک مقطع دبیرستان، به همه مقاطع تحصیلی دبیرستان افزایش یافته است.
قانون نو، اصطلاح نو
اصطلاح مافیای معدل را در دو روز گذشته، دو نفر بهکار بردهاند: یکی احمد نادری، نماینده مجلس و دیگری مجید حسینی، کارشناس پرحاشیه کنکور و استاد دانشگاه. حالا چرا مافیای معدل؟ برای جواب به این سوال باید مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی که هفدهم این ماه به رای گذاشت را مرور کنیم:
اسم این طرح، طرح اصلاح و تکمیل سیاستهای سنجش است. هدفش هم این بوده که تاثیر کنکور را در تعیین سرنوشت دانشآموزان کمتر کند. برای این کار شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام کرده که یک برنامه گام بهگام در نظر گرفته است تا کمکم تاثیر سوابق تحصیلی به صد درصد برسد. روش کار اینطور بوده که در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ فقط نتایج تحصیلی سال دوازدهم دانشآموزان تا ۶۰درصد روی نتیجه دانشگاهشان موثر واقع شود.
در سال ۱۴۰۴ معدل سالهای یازدهم و دوازدهم و در سال ۱۴۰۵ معدل سالهای دهم تا دوازدهم تعیینکننده سهم ۶۰درصدی سوابق تحصیلی در سنجش و پذیرش دانشآموزان در دانشگاه خواهد بود. این مصوبه بندهای دیگری هم داشته ولی هیچکدام اندازه تاثیر شرط معدل پرسروصدا نشدهاند. مثلا براساس آن قرار شده کنکور سالی دو بار و تنها از دروس تخصصی هر رشته برگزار شود. همچنین دانشآموزان مجاز خواهند بود برای بهبود معدل و سوابق تحصیلی خود، تا ۱۰ بار در امتحانات سالهای دهم، یازدهم و دوازدهم دبیرستان شرکت کنند.
گلایه از صداوسیما
مجید حسینی و احمد نادری که از قدیم از منتقدان مافیای کنکور بودند، به منتقدان مافیای معدل تبدیل شدند. احمد نادری دو شب پیش در واکنش به یک برنامه تلویزیونی اینطور توئیت کرده بود: «صداوسیما با اختصاص تریبون یکطرفه به بانیان و حامیان طرح ناعادلانه اصلاح سنجش و پذیرش دانشجو، کیسه جدیدی برای خودش دوخته؛ عجیب است.»
این برنامه تلویزیونی یک برنامه خبری با حضور سه نفر از شورای عالی انقلاب فرهنگی بوده که هر سه از طرح جدید دفاع میکردند. گلایه نادری همانی بوده که در این برنامه تلویزیونی از نماینده های مخالف مجلس کسی دعوت نشده بود. به همین خاطر هم صداوسیما را متهم به کیسهدوزی برای مافیای معدل کرده است.
این نماینده مجلس میگوید که شورای انقلاب فرهنگی تلاش دارد مدارس را سراسر مافیا کند. به گفته او مشکل این طرح این است که دانشآموزانی که در مدارس غیرانتفاعی تحصیل میکنند، شانس اول ورود به دانشگاهها خواهند بود و به همین خاطر هم خلاف شعار برابری و عدالت بین اقشار عمل خواهد کرد. بهغیر از او مجید حسینی هم دو شب پیش مانند این نماینده مجلس توئیت مشابهی کرده و نوشته بود که «طرح جدید کنکور؛ طرح کاسبی جدید مافیای کنکور است. دو سال دیگر بخش جدید مافیای معدل، رونمایی میشود».
برنامه کنکوریهای امسال چیست؟
برنامه تاثیرگذاری معدل چیزی نیست که امروز و دیروز اجرا شده باشد. اگرچه طرح اصلاح آن بهتازگی تصویب شده اما اولینبار این فرایند از سال ۱۳۹۲ شروع شد که در آن معدل سال آخر دبیرستان ۲۵درصد بر نتیجه دانشگاه موثر واقع میشد. بعد از آن از سال ۱۳۹۸ تاثیر سوابق تحصیلی بر رشته دانشگاهی به ۳۰درصد افزایش یافت و تا سال ۱۴۰۰هم با همین منوال ادامه داشت. به مرور درصد تاثیرگذاری معدل بیشتر شد. سال پیش سازمان سنجش خبر داد که تاثیر معدل سال آخر برای کنکوریهای ۱۴۰۱ از ۳۰درصد به ۴۰درصد خواهد رسید. این یعنی میزان تاثیرگذاری معدل باز هم برای دانشآموزانی که امسال کنکور میدهند ۲۰درصد کمتر از سال آینده خواهد بود.
تغییر از مافیای تست به مافیای نمره
میلاد خوشخو، مدرس کنکور در همین زمینه توضیحات بیشتری دارد. به گفته او «بهخاطر تغییر مدل کنکور از مدل تستی به استفاده از سابقه تحصیلی که در سالهای مختلف تحصیل دانشآموز بهدست میآید، معرکه تست در حال تبدیل شدن به مهلکه نمره است.» او به حرفهایش این نکات را اضافه میکند:
بههر حال باید با یک ابزاری دانشآموزان را سنجید تا وارد دانشگاه شوند. در هر روشی گروههایی ظاهر میشوند تا از شرایط سنجش بهنفع خود استفاده کنند. برای همین من اسم هیچ کدام از این دو گروه را مافیا نمیگذارم. فقط فرق این شرط جدید در این است که در مدل قبلی دانشآموز سال آخر فقط درگیر فشار ناشی از کنکور میشد و در مدل جدید در طول چند سال به دانشآموز فشار خواهد آمد.
تفاوت دیگر آن هم این است که در کسب و کارهای قبلی قاعدتا ارزش کلاسهای کنکور بیشتر بود ولی با بالاتر شدن تاثیر سوابق تحصیلی، آموزشگاههای خصوصی و تدریس خصوصی دوباره قدرت بیشتری پیدا میکنند. همچنین بهخاطر اینکه امتحانها باید بهصورت هماهنگ و سراسری برگزار شوند، اهمیت آموزش و پرورش از نقش سازمان سنجش پیشی میگیرد.حتی نمیشود پیشبینی کرد که این طرح منجر به افزایش نابرابری بین مناطق محروم و غیرمحروم میشود، به این خاطر که هنوز تکلیف شرط معدل برای مناطق محروم مشخص نیست و طرح بهصورت کلی نقاط مبهم زیادی دارد.
دانشآموزان بهطور میانگین چه معدلی میگیرند؟
پیش از این رضا امیدی در کانال تلگرامی خود پژوهشی منتشر کرده بود که براساس آن میانگین معدل دانشآموزان در رشتههای انسانی، تجربی و ریاضی کشور بهطور میانگین برابر با نمرهای بین ۱۰ تا ۱۳ بوده است. دقیقترش را بخواهید بدانید این است که در سال تحصیلی ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ میانگین معدل کشوری برای رشتههای علوم انسانی، علوم تجربی و ریاضی فیزیک بهترتیب برابر با ۱۰٫۷۵، ۱۳٫۷۷ و ۱۳٫۲۸ بوده است.
به همین خاطر هم دانشآموزان مناطق محروم و مدارس دولتی که اکثریت دانشآموزان را تشکیل میدهند، معتقدند تاثیرگذاری معدل، کلاه گشادی بر سر آنها خواهد گذاشت، چراکه برای مثال فقط در سال ۱۴۰۰ بیش از ۱۵ میلیون دانشآموز در کشور وجود داشته که تنها یک میلیون نفر از آنها در مدارس غیرانتفاعی مشغول به تحصیل بودهاند. به گفته آنها این یک میلیون نفر بهصورت اختصاصی معدلهای بهتری خواهند گرفت و شانس بیشتری برای تحصیل در دانشگاههای بهتر خواهند داشت.
