روزنامه هفت صبح | دیروز نتایج رقابت بینالمللی مجله دیزاین آمریکا در عرصه معماری منتشر شد. دو پروژه ایرانی پردیسخانه و کبوترخانه در این رقابت، برنده مدال پلاتینیوم و عنوان ساختمان سال در بخش طراحی داخلی شدند. پروژههایی که آن را دو برادر آستارایی بهنام سینا و نیما کیوانی طراحی کرده و در بخش بناهای مسکونی نامزد شده بودند. ماجرای این دو ساختمان چه بوده؟
اولی، یعنی کبوترخانه، یک ویلا در شهر بابل استان مازندران است که سال ۱۳۸۸ طراحی شده. خود خانه فضایی را به کبوتران اختصاص داده تا تعاملی بین انسان و پرندهها شکل بگیرد. کبوترخانهها معمولا سازههایی هستند که برای لانهگزینی پرندهها در خاورمیانه و اروپا ساخته میشوند. اغلب آنها به شکل استوانهای ساخته میشدند و داخل دیوارهای آن سوراخهایی برای آشیانههای پرندهها درست شده بود. حالا این ویلای کبوترخانه که برادران کیوانی طراحی کردند، یک طراحی مینیمالیستی دارد.
ساختمان به رنگ سفید درآمده و وسط آن یک جعبه راهپله گذاشته شده که پنجرههای اتاق خواب به روی آن باز میشود. طراحان گفتهاند که بودجه کل پروژه چیزی حدود ۵/۲ میلیارد ریال بوده که نشان میدهد برای ساخت آن از متریال ارزان بومی و صنعتگران بومی همان روستا استفاده شده. آنها گفتهاند که برخی از وسایل ساختشان حتی بازیافتی بوده تا هزینه نهایی ارزان تمام شود. مثلا تمام چوبهای بهکار رفته در مراحل مختلف ساختوساز (مانند نما، سقف شیبدار، در و پنجرهها و…) چوبهای بهجا مانده از ساختمان قدیمی هستند.
سنگهای استفاده شده در جریان محوطهسازی هم از جنس سنگهای رسوبی روستا هستند که تیم معماران، این سنگها را جمعآوری و برای استفاده آماده کردند. از سوی دیگر، یک سیستم جمعآوری آب باران هم در این ساختمان اضافه شده تا از آب باران برای آبیاری گیاهان استفاده کند.
از آنطرف پردیسخانه در تهران ساخته شده و الگوی طراحی آن باغهای معلق بابل بوده. در طراحی این ساختمان پنج طبقه از معماری باغ تخت شیراز هم استفاده شده است. پس ناگفته پیداست در پردیسخانه ما با بنایی طبقه طبقه روبهرو هستیم که در طبقات مختلف آن فضای سبز مختصر و مفیدی طراحی شده. این ساختمان پنج طبقه، ۱۰ واحد دارد و سه طبقه آن زیر زمین است. در طبقات منفی آن تجهیزات ورزشی مانند استخر، جکوزی و سالن بدنسازی هم گذاشته شده.
اطراف ساختمان یک شبکه چوبی شبیه منبتکاری درست شده که غیر از توجیههایی که برای خنک کردن هوا دارد، با نور خورشید در داخل خانه بازی میکند. نکته دیگری که درباره نمای داخلی آن میشود گفت این است که داخل آن یک حوض کوچک هم ساخته و با سنگهای فیروزهای تزئین شده است. این بنای دو هزار متری سال ۱۳۹۶ در تهران ساخته شده و لابهلای منبتکاریهای چوبی نمای خارجی آن، سنگ فیروزه بهکار رفته تا رنگ آبی هم در بین ترکیب سبز و قهوهای بهچشم بیاید.
این جایزهای که از آن حرف زده شد، مسابقهای است که مجله آمریکایی دیزاین راه انداخته و از ۱۹۸۸ تا امروز، هر ساله رقابتی بین طراحان همه دنیا برگزار میکند. ولی این دو برادر، نیما و سینا پیش از این پروژههای معماری مختلفی با هم اجرا کرده بودند. برادران کیوانی با اجرای پروژههای معماری ارسیخانه و مهرخانه در برخی از این رقابتها مشهور شدند. ارسیخانه سال ۲۰۱۶ مدال برنز مسابقهای در ایتالیا را برد و در سال ۲۰۱۷ بهعنوان بهترین ساختمان مسکونی سال در جایزه معماری خاورمیانه انتخاب شد.
این خانه سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ در محله گیشا و از روی ارسیهای قدیمی ساخته شده بود؛ ارسی به آن در و پنجرههای قدیمی میگویند که مشبک هستند و شیشههای رنگی دارند. کانسپت طراحی بنای ارسیخانه هم، حالت مدرنشده اُرسی است که این امکان در طراحی دیده شد که کاربر، مانند پنجره اُرسی آن را بالا و پایین ببرد و علاوه بر استفاده از بازی نور و رنگ بتواند با باز کردن، آن را به سایبان تبدیل کند.
نیما سال ۱۳۶۰ در آستارا بهدنیا آمده و شش سال از سینا بزرگتر است. او قبلا گفته بود که کودکی آنها در خانهباغی چند هزار متری در آستارا، در نگاهشان در حوزه معماری موثر بوده است. علاوه بر این جوایز، برادر بزرگتر سال گذشته هم بهعنوان داور جایزه بینالمللی «لوپ دیزاین» پرتغال نیز انتخاب شده بود.
