بازگشت وزن پس از رژیم غذایی یکی از مشکلات رایج افرادی است که برای کاهش وزن تلاش میکنند. پژوهشگران میگویند این اتفاق همیشه به سبک زندگی یا اراده افراد مربوط نیست، بلکه بدن با سازوکارهای طبیعی خود در برابر کاهش وزن مقاومت میکند؛ سازوکارهایی که در گذشته برای بقای انسان ضروری بودند.
بدن کاهش وزن را تهدید میداند
با کاهش وزن، مغز این وضعیت را تهدیدی برای بقا تلقی میکند. در نتیجه اشتها افزایش مییابد، مصرف انرژی بدن کاهش پیدا میکند و بدن تلاش میکند وزن از دسترفته را دوباره جبران کند. شدت این واکنشها نیز در افراد مختلف با توجه به ژنتیک، سن و شرایط هورمونی متفاوت است.
مغز وزن قبلی را به خاطر میسپارد
پژوهشگران دانشگاه کپنهاگ که نتایج تحقیق خود را در مجله Cell منتشر کردهاند، میگویند: «مغز ما سازوکارهای قدرتمندی برای حفظ وزن بدن دارد و به خاطر میسپارد که وزن بدن قبلاً چقدر بوده است.»
به گفته محققان، همین ویژگی باعث میشود بسیاری از افراد پس از پایان رژیم، دوباره وزن از دسترفته را به دست آورند؛ موضوعی که لزوماً نشانه ضعف اراده نیست.
داروهای لاغری درمان قطعی نیستند
محققان تأکید میکنند داروهایی مانند ویگووی (Wegovy) و مانجارو (Mounjaro) میتوانند به کاهش اشتها کمک کنند، اما درمان نهایی چاقی نیستند. این داروها برای همه افراد اثربخشی یکسان ندارند و در بسیاری از موارد، پس از قطع مصرف، وزن دوباره افزایش پیدا میکند. این داروها معمولاً برای افراد دارای BMI بالای ۳۰ یا BMI بالای ۲۷ همراه با بیماریهای مرتبط با چاقی و تحت نظر پزشک تجویز میشوند.
سلامت فقط به وزن وابسته نیست
پژوهشها نشان میدهد ورزش، خواب کافی، تغذیه متعادل و سلامت روان، حتی بدون کاهش چشمگیر وزن نیز میتوانند سلامت بدن را بهبود ببخشند. همچنین کارشناسان معتقدند کنترل چاقی تنها به تلاش فرد وابسته نیست و به سیاستهای اجتماعی و سبک زندگی نیز ارتباط دارد.
چاقی یک شکست شخصی نیست
دانشمندان تأکید میکنند چاقی نتیجه ترکیبی از عوامل زیستی، ژنتیکی و محیطی است و نباید آن را یک شکست شخصی دانست. به همین دلیل توصیه میشود به جای رژیمهای سخت، تغییرات تدریجی و پایدار مانند پیادهروی بیشتر، کاهش مصرف قند و خواب کافی در برنامه روزانه قرار گیرد.
