هفت صبح| صبحهای جمعه، ورودی مسیرهای دربند، درکه، گلابدره، دارآباد، کلکچال و توچال پر از خانوادهها، دانشجویان و کارمندانی است که کولهای سبک بر دوش انداختهاند و چند ساعت پیادهروی در ارتفاع را به شلوغی شهر ترجیح میدهند. طی سالهای اخیر، کوهپیمایی از یک ورزش تخصصی فاصله گرفته و به یکی از محبوبترین تفریحات کمهزینه شهری تبدیل شده است. با این حال، هر کسی که برای نخستین بار تصمیم میگیرد وارد این دنیا شود، با یک پرسش مشترک روبهرو میشود. این که برای شروع، چقدر باید هزینه کرد؟
بررسی بازار تجهیزات کوهپیمایی در روزهای اخیر نشان میدهد که با وجود رشد قیمتها، همچنان میتوان با بودجهای معقول تجهیزات اولیه را تهیه کرد. البته فاصله میان مدلهای اقتصادی و تجهیزات حرفهای بسیار زیاد است و گاهی اختلاف قیمت یک کالا به چند برابر میرسد.اولین وسیلهای که تقریبا همه مربیان کوهپیمایی توصیه میکنند، باتوم یا عصای تلسکوپی است. این وسیله فشار وارد شده به زانوها را در شیبهای تند کاهش میدهد و تعادل فرد را در مسیرهای سنگی افزایش میدهد. در بازار امروز، یک باتوم معمولی با بدنه آلومینیومی حدود ۸۰۰ هزار تومان قیمت دارد. اگر خریدار سراغ مدلهای نیمهحرفهای با سیستم قفل مقاومتر، وزن کمتر و دسته ارگونومیک برود، باید حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان هزینه کند. مدلهای تمام کربنی برندهای مشهور حتی از پنج میلیون تومان نیز عبور کردهاند. در مسیرهای ساده، یک باتوم برای دست چپ کافی است ولی برخی شیبهای تند، به دو باتوم نیاز دارد.
اما مهمترین خرید هر کوهپیما، کفش است. فروشندگان بازار تجهیزات ورزشی معتقدند بسیاری از آسیبهای پا و مچ، نتیجه استفاده از کفش نامناسب است. کفشهای اقتصادی که برای برنامههای سبک و یکروزه طراحی شدهاند، بین ۳ تا ۵ میلیون تومان قیمت دارند. اگر مسیرهای سنگیتر یا برنامههای طولانیتر مدنظر باشد، باید سراغ مدلهایی در محدوده ۶ تا ۱۲ میلیون تومان رفت. کفشهای حرفهای خارجی نیز گاهی تا مرز ۲۰ میلیون تومان قیمت میخورند.
کولهپشتی، وسیله مهم بعدی است. برای برنامههای یکروزه، ظرفیت ۲۰ تا ۳۰ لیتر کافی است. قیمت چنین کولههایی از حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان آغاز میشود و در مدلهای باکیفیتتر به ۴ میلیون تومان میرسد. وجود بند کمری، سیستم تهویه پشت و پارچه ضدآب از عواملی است که قیمت را افزایش میدهد. لباس مناسب نیز سهم قابل توجهی از هزینهها را تشکیل میدهد. شلوار ترکینگ مناسب بین یک میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۳ میلیون تومان قیمت دارد. بادگیر یا کاپشن سبک که در برابر باد و بارش مقاومت داشته باشد، از ۲ تا ۵ میلیون تومان فروخته میشود. یک بلوز تنفسی مناسب حدود یک تا ۲ میلیون تومان قیمت دارد و خرید جوراب تخصصی نیز بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان هزینه خواهد داشت.
بسیاری از افراد تصور میکنند جوراب اهمیت چندانی ندارد، اما مربیان کوهپیمایی تأکید دارند که استفاده از جوراب مناسب، از ایجاد تاول و آسیب به پا جلوگیری میکند. به همین دلیل، حتی افراد مبتدی نیز بهتر است سراغ جورابهای مخصوص کوهپیمایی بروند.
وسایل جانبی هم کمکم رقم نهایی خرید را بالا میبرند. چراغ پیشانی برای بازگشت در ساعات غروب یا شرایط اضطراری بین ۷۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومان قیمت دارد. قمقمه یا فلاسک کوچک بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان فروخته میشود. عینک آفتابی استاندارد برای محافظت از چشم در برابر اشعه فرابنفش، بسته به برند، از یک تا ۳ میلیون تومان قیمت دارد. دستکش سبک، کلاه نقابدار، پانچوی باران، کیف کمکهای اولیه و زیرانداز نشیمن نیز هر کدام چند صد هزار تومان به هزینه نهایی اضافه میکنند.
اگر مقصد، ارتفاعات توچال باشد، برخی از افراد بخشی از مسیر را با تلهکابین یا تلهسیژ طی میکنند. بر اساس تعرفههای امسال، بلیت رفت و برگشت تلهسیژ چشمه ۲۰۰ هزار تومان است. بلیت رفت و برگشت تلهکابین تا ایستگاه هفتم ۵۵۰ هزار تومان قیمت دارد. همین بلیت برای ایستگاه 5 معادل 400 هزار تومان است و استفاده از این امکانات برای خانوادهها و افراد کمتجربه، صعود را آسانتر میکند.
یکی از نکات جالب بازار، افزایش سهم برندهای ایرانی است. تولیدکنندگان داخلی در سالهای اخیر توانستهاند در زمینه کولهپشتی، پوشاک، باتوم و برخی لوازم جانبی جایگاه قابل قبولی پیدا کنند. هرچند در بخش کفشهای حرفهای و تجهیزات فنی، برندهای خارجی همچنان دست بالا را دارند، اما محصولات داخلی برای برنامههای سبک، انتخاب بسیاری از خریداران شدهاند. فعالان بازار میگویند افزایش نرخ ارز، بیشترین اثر را بر کالاهای وارداتی گذاشته است.
کفش، چادر، کیسه خواب و تجهیزات فنی نسبت به چند سال قبل افزایش قیمت قابل توجهی داشتهاند. با این حال، رقابت میان فروشگاهها و گسترش فروش اینترنتی باعث شده در برخی مناسبتها تخفیفهای قابل توجهی ارائه شود. اگر فردی بخواهد یک ست اقتصادی برای کوهپیماییهای سبک تهیه کند، باید حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان کنار بگذارد. انتخاب تجهیزات میانرده این رقم را به حدود ۱۸ تا ۲۵ میلیون تومان میرساند و استفاده از برندهای حرفهای، هزینهای بیش از ۴۰ میلیون تومان به همراه دارد.
با این حال، مربیان کوهنوردی بر این نکته تأکید دارند که گرانترین تجهیزات، جای دانش و آمادگی را پر نمیکند. بررسی آمار حوادث کوهستان نیز نشان میدهد بخش بزرگی از اتفاقات در مسیرهای پرتردد برای افرادی رخ میدهد که بدون اطلاع از وضعیت آبوهوا، بدون برنامهریزی زمانی و بدون آشنایی با اصول اولیه راهی ارتفاعات شدهاند. انتخاب کفش مناسب، همراه داشتن آب کافی، اطلاع دادن مسیر به نزدیکان، آغاز حرکت در ساعات اولیه صبح و بازگشت پیش از تاریکی، گاهی بسیار ارزشمندتر از خرید گرانترین تجهیزات بازار است. برای بسیاری از تازهواردها، کوهپیمایی با یک کوله سبک، یک جفت کفش مناسب و اشتیاق دیدن طلوع خورشید از فراز ارتفاعات آغاز میشود؛ تجربهای که با هزینهای منطقی نیز در دسترس است.
