هفت صبح| امسال نیز مانند سالهای قبل، همزمان با نزدیک شدن به ایام اربعین حسینی، موج عظیم زائران از هم اکنون برای رسیدن به عتبات عالیات به راه افتاده است. در همین راستا حوزه سلامت کشور امسال استراتژی متفاوتی را در پیش گرفته تا تندرستی میلیونها دلداده در این مسیر سخت، تضمین شود. جعفر میعادفر، رئیس سازمان اورژانس کشور، تاکید میکند که هدف اصلی این است که خدمات درمانی به جای اینکه فقط در بیمارستانهای شهری باشد، درست در همان نقاط صفر مرزی مستقر شود تا زائر در سریعترین زمان ممکن به درمان برسد و نیازی نباشد برای یک مشکل ساده، مسیرهای طولانی را تا مراکز شهری طی کند. به همین خاطر است که امسال بیش از ۶۶۰ پایگاه اورژانس در تمام مسیرها مستقر شدهاند و ناوگان امدادی با ۱۶۱ آمبولانس، دهها اتوبوس-آمبولانس برای جابهجاییهای گروهی و موتورلانسهایی که بهراحتی از ترافیکهای شدید مرزی عبور میکنند، در آمادهباش کامل هستند. میعادفر همچنین از استقرار ۱۲ فروند بالگرد اورژانس هوایی خبر داده تا در موارد حیاتی، هیچ فرصتی برای تاخیر در نجات جان انسانها نباشد.
بهبود دسترسیها و پشتیبانی استراتژیک
در بخش زیرساختها، جادههای منتهی به مهران، خسروی و چذابه اکنون به شکل بزرگراه درآمدهاند و در مرز مهران حتی مسیرهای اختصاصی برای آمبولانسها ساخته شده تا خودروهای امدادی بدون معطلی و در کمترین زمان ممکن و البته بدون ترافیک سنگین به محل مأموریت برسند. همچنین تعمیرگاههای سیار برای پشتیبانی سریع از ناوگان امدادی در مسیرها مستقر شدهاند. نکتهای که میعادفر به آن اشاره میکند، حفظ آمادگی کیفیت خدمات رسانی اورژانس در این ایام در تمامی نقاط کشور است؛ به همین دلیل تصمیم گرفته شده تا نیروهای استان تهران به مرزها اعزام نشوند تا پایتخت به عنوان یک پایگاه پشتیبان قدرتمند باقی بماند و در صورت بروز هرگونه حادثه اضطراری، ظرفیتهای امدادی تهران در دسترس باشد.
دیجیتالی شدن خدمات و آمادگیهای حیاتی
در لایههای تخصصیتر، امسال برای اولین بار سامانهای برای ثبت الکترونیکی خدمات درمانی راه انداخته شده است. این یعنی تمام سوابق بیمار، از یک مرکز بهداشتی کوچک در مرز گرفته تا بیمارستانهای صحرایی، بهصورت دیجیتال ثبت میشود تا پزشکان بدانند بیمار چه خدماتی گرفته و چه دارویی مصرف کرده است. میعادفر توضیح میدهد که این سامانه حتی اطلاعات مراکز درمانی موقت را هم به سامانه بیمارستانی منتقل میکند تا سوابق بیماران بهصورت یکپارچه نگهداری شود. این اقدام نه تنها مستندسازی خدمات را تسهیل میکند، بلکه امکان پیگیری دقیق وضعیت بیماران و تحلیل آمارهای درمانی را فراهم میسازد. در کنار این ابزارهای مدرن، بر آمادگیهای حیاتی مثل ذخایر خون هم تاکید شده بهطوریکه طبق گفته میعادفر، سازمان انتقال خون بهطور کامل ذخایر ۱۰ روزه بیمارستانهای مرزی را تامین کرده است تا در هر شرایطی، نیاز به خون در مراکز درمانی مرزی پاسخ داده شود.
سدی در برابر بیماریهای واگیر
وقتی صحبت از تجمعات میلیونی میشود، بزرگترین نگرانی، بیماریهای واگیردار و عفونتهای منتقله از آب و غذاست. به همین خاطر، تیمهای بهداشتی از ماهها پیش روی هر چه قرار است در موکبها توزیع شود و زائران از آنها بخورند و بنوشند نظارت میکنند و هرگونه ماده غذایی ناسالم بلافاصله معدوم میشود. میعادفر اشاره میکند که تیمهای بهداشتی بر بیماریهایی که احتمال انتقال آنها در تجمعات بزرگ وجود دارد، بهویژه بیماریهای تنفسی و عفونتهای منتقله از آب و غذا که در برخی کشورهای همسایه شیوع بیشتری دارند، نظارت ویژه دارند. کارشناسان بهداشت حتی در مسیر بازگشت زائران هم مستقر هستند تا با پایش دقیق، اجازه ندهند بیماریهای احتمالی داخل کشور شوند. در واقع، هر زائری که علائمی مثل اسهال شدید یا سایر نشانههای مشکوک داشته باشد، باید بدون تاخیر به مراکز درمانی یا موکبهای بهداشتی مراجعه کند تا با سرمدرمانی و نمونهبرداری، از گسترش بیماری جلوگیری شود.
مدیریت زائران بینالمللی و پوشش بیمهای در عراق
در مورد زائران بینالمللی هم برنامهریزی ویژهای انجام شده است؛ زائران افغانستانی از دوغارون و آذربایجانیها از بازرگان و تمرچین وارد میشوند و تحت نظر تیمهای بهداشتی هدایت میشوند. اما در مورد زائران پاکستانی، آقای میعادفر خاطرنشان میکند که امسال دولت عراق مجوز تردد زمینی از مسیر ایران را صادر نکرده و این زائران تنها از طریق پروازهای مستقیم امکان سفر به عراق را دارند. همچنین در مورد هزینههای درمانی در خاک عراق، میعادفر توضیح میدهد زائرانی که در سامانه سماح ثبتنام کردهاند تحت پوشش بیمه قرار میگیرند و بخش قابل توجهی از هزینههای درمانی آنان از طریق بیمه جبران میشود، هرچند جزئیات خدمات درمانی داخل عراق بر عهده جمعیت هلالاحمر است.
توزیع مدیریتشده دارو
یکی از دغدغههای مهم در تجمعات بزرگ، احتمال سوءمصرف یا توزیع غیرقانونی داروهاست. میعادفر با قاطعیت اعلام میکند که تاکنون موردی از سوءمصرف دارویی در مراکز درمانی تحت پوشش گزارش نشده است، زیرا توزیع دارو بهصورت کاملاً مدیریتشده صورت میگیرد. داروها تنها به میزان نیاز یک یا دو روز در اختیار بیماران قرار میگیرد و در صورت نیاز به ادامه درمان، بیماران باید دارو را از مراکز شهر محل سکونت خود تهیه کنند. نکته بسیار مهم این است که رئیس سازمان اورژانس تاکید دارد توزیع دارو در موکبهای داخل کشور بهطور کامل ممنوع است و هیچ موکبی اجازه توزیع دارو ندارد؛ چرا که تمام داروهای مورد نیاز زائران باید صرفاً از طریق مراکز رسمی بهداشت و درمان ارائه شود تا ایمنی بیماران تضمین گردد.
توصیههای حیاتی برای سلامت و ایمنی زائران
اما توصیههای حیاتی برای خود زائران، بخشی جدانشدنی از این گزارش است. متخصصان و میعادفر تاکید میکنند که بیماران مزمن حتماً نسخه پزشک (شامل نوع بیماری، نام دارو و دوز مصرف) و داروهای خود را همراه داشته باشند. چرا که اگر دارویی مفقود شود، ارائه این نسخه معتبر به مراکز درمانی و پایگاههای هلالاحمر، تنها راه تسهیل در تامین مجدد دارو است. همچنین توصیه شده که زائران از پرخوری و غذاهای سنگین یا ناسازگار با ذائقه خود بپرهیزند و بهطور مستمر مایعات بنوشند تا در برابر گرمای شدید و رطوبت بالای مناطقی مثل شلمچه، دچار گرمازدگی نشوند.
یکی از نکات کلیدی که آقای میعادفر بر آن تاکید دارد، مدیریت زمان سفر است؛ یعنی زائران سفر خود را به روزهای آخر موکول نکنند تا هم فشار بر سیستم حملونقل کم شود و هم خطر حوادث ناشی از ازدحام و گرمای شدید کاهش یابد. در نهایت، یادآوری شده که در صورت بروز هرگونه اختلال در روند ورود و خروج از مرزها، زائران از تجمع در یک نقطه خودداری کنند تا فشردگی جمعیت باعث خطر یا اختلال در امدادرسانی نشود. این همه برنامهریزی از استقرار آزمایشگاههای سیار در مرزها برای تشخیص سریع بیماریها گرفته تا اعزام متخصصان جراحی و بیهوشی به مناطق مرزی و تامین ذخایر ششماه دارویی، همگی نشان میدهد که هدف، ایجاد یک «حصار سلامت» است تا زائر با آرام خاطر و در امنترین شرایط بهداشتی، این سفر معنوی را به پایان برساند.
