بیش از ۷۶ روز از قطعی گسترده اینترنت بینالملل در ایران میگذرد؛ روزهایی که اقتصاد دیجیتال، آموزش آنلاین، کسبوکارهای وابسته به شبکههای جهانی و حتی ارتباطات عادی روزمره میلیونها ایرانی را با چالش جدی مواجه کرده است.
در این میان اما امروز جمعه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ اخبار مثبتی از راهاندازی یک نهاد تازه با هدف رفع محدودیتها منتشر شده و وعدههای رسمی امیدها را برای اتصال مجدد زنده کرده است. در این گزارش جامع، جزئیات آخرین وضعیت اینترنت بینالملل، زمان احتمالی وصل شدن، فهرست سایتهایی که در ۲۴ ساعت گذشته رفع فیلتر شدهاند و تحلیل خسارتهای اقتصادی این قطعی را مرور میکنیم.
اینترنت بینالملل ایران بالاخره تا میانه خرداد وصل میشود؟
خبر خوش برای کاربران ایرانی: طبق آخرین گزارشهای رسمی، ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور به ریاست محمدرضا عارف (معاون اول رئیسجمهور) تشکیل شده و اولین نشست آن هفته آینده برگزار میشود.
هدف این ستاد که در راستای پیگیری مطالبات مردم برای اتصال به اینترنت جهانی شکل گرفته، «رفع انسداد اینترنتی» است. منابع آگاه میگویند که برنامهریزیها به گونهای است که حداکثر تا میانههای خردادماه ۱۴۰۵ زمینه اتصال شهروندان به اینترنت بینالمللی فراهم شود.
نقشه راه اتصال دوباره چیست؟
رئیسجمهور مسعود پزشکیان طی مأموریتهای محوله از معاون اول خواسته است:
- ساختاری چابک برای اتصال دوباره و بهینهسازی فضای مجازی فراهم شود.
- «نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی» تدوین و اجرا گردد.
- ساختارهای تصمیمسازی و تصمیمگیری در شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی بازآرایی شود.
- نظام نظارت راهبردی و پایش مستمر عملکرد دستگاهها در این حوزه استقرار یابد.
این اقدامات به صراحت نشان میدهد که حل مشکل اینترنت در اولویت عالی نظام قرار گرفته است و صرفاً یک وعده سیاسی نیست.
سخنگوی دولت: پس از دور شدن سایه جنگ، اینترنت به حالت عادی برمیگردد
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، امروز (جمعه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵) با تأکید بر پیگیری جدی موضوع گفت:
«پس از دور شدن سایه جنگ وضعیت اینترنت به تدریج به حالت عادی تغییر میکند. رئیسجمهور پیگیر حقوق مردم هستند و طبیعتاً پس از رفع مشکلات، وضعیت به حالت عادی تغییر خواهد یافت.»
سخنگوی دولت در پاسخ به سوالات درباره «اینترنت پرو» نیز اعلام کرد:
«اینترنت پرو مصوبه شورای عالی امنیت ملی را دارد که آقای رئیسجمهور رئیس آن هستند.»
همچنین وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، سید ستار هاشمی نیز بار دیگر تأکید کرد: «در تلاش برای برقراری اینترنت بینالملل در اسرع وقت هستیم. یکی از مطالبات برحق مردم و کسبوکارها از حاکمیت، موضوع دسترسی با کیفیت به اینترنت است.»
قطعی اینترنت چه هزینه و خسارتهایی برای اقتصاد ایران و جهان دارد؟
قطع اینترنت بینالملل در ایران تنها یک مشکل رفاهی نیست؛ بلکه یک فاجعه اقتصادی تمامعیار است که ابعاد داخلی و خارجی گستردهای دارد.
۱. خسارتهای اقتصادی داخلی ایران
- کسبوکارهای آنلاین: میلیونها دلار گردش مالی روزانه فروشگاههای اینترنتی، پلتفرمهای فریلنسری، شرکتهای برنامهنویسی و صادرکنندگان خدمات دیجیتال متوقف شده است.
- آموزش و پژوهش: دانشگاهیان و دانشجویان برای دسترسی به مقالات علمی، پایگاههای داده بینالمللی و همکاری با دانشگاههای خارجی با مانع جدی روبرو شدهاند.
- ارزآوری دیجیتال: بسیاری از شرکتهای دانشبنیان که از طریق ارائه خدمات نرمافزاری ارزآوری داشتند، عملاً از بازار جهانی قطع شدهاند.
- اشتغال: هزاران نفر از فعالان حوزه دیجیتال مارکتینگ، تولید محتوا، برنامهنویسی و… شغل خود را به طور موقت یا دائم از دست دادهاند.
۲. آثار بر اقتصاد جهان و ارتباطات بینالمللی
- شکاف دیجیتال: جهان به سمت اقتصاد متصل پیش میرود و قطع مکرر اینترنت در ایران، این کشور را از زنجیره ارزش جهانی خدمات دیجیتال جدا کرده است.
- فرصتهای سرمایهگذاری: شرکتهای فناوری بینالمللی که قصد سرمایهگذاری در ایران را داشتند، به دلیل بیثباتی دیجیتال مردد شدهاند.
- هزینه جایگزینی: کشورهای همسایه و شرکای تجاری مجبور شدهاند هزینههای اضافی برای ایجاد کانالهای ارتباطی جایگزین با ایران متحمل شوند.
نتیجه روشن است: قطعی اینترنت بینالملل یک «تحریم خودخواسته» دیجیتالی است که زودتر از هر تصمیم سیاسی باید به آن پایان داده شود.
ستاد ویژه فضای مجازی؛ امید تازه برای بازگشت اینترنت جهانی
یکی از مهمترین رویدادهای امروز در حوزه سیاستگذاری اینترنت، تشکیل ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی به ریاست محمدرضا عارف است. نخستین جلسه این ستاد هفته آینده برگزار میشود و قرار است زمینههای لازم برای رفع انسداد اینترنتی را فراهم کند.
این ستاد تلاش خواهد کرد اساتید ارتباطات، نخبگان و تشکلهای مدنی را به کار گیرد و زمینههای همافزایی نهادهای حاکمیتی و کارشناسی را ایجاد کند.
با انتصاب محمدرضا عارف به ریاست این ستاد، فضای تازهای در حوزه سیاستگذاری اینترنتی شکل گرفته و برخی منابع از احتمال رفع انسداد در هفتههای آینده خبر میدهند.
این نشان میدهد که اراده جدی برای حل مشکل وجود دارد و راهکارهای کارشناسی جایگزین رویکردهای صرفاً امنیتی خواهد شد.
پیشبینی آینده
با توجه به اخبار مثبت امروز، میتوان با اطمینان بالایی گفت:
اینترنت بینالملل حداکثر تا اواسط خرداد ۱۴۰۵ به حالت عادی بازمیگردد.
رفع فیلتر گوگل مرحله اول یک بازگشایی تدریجی و هوشمندانه است.
ستاد ویژه فضای مجازی با حضور کارشناسان و نخبگان، مسیر علمی و کارشناسی را جایگزین تصمیمگیریهای سلیقهای میکند.
مشکل اینترنت پرو و توزیع ناعادلانه در حال رسیدگی قضایی است و به زودی شاهد برخورد با متخلفان خواهیم بود.
جمعبندی؛ نگاهی به آینده
امروز جمعه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ باید تأکید کنیم: قطعی اینترنت بینالملل ایران یک بحران موقت است که با تدبیر و همت مسئولان در حال مدیریت و رفع شدن است.
رفع فیلتر گوگل و تشکیل ستاد ویژه به ریاست عارف، وعده صریح سخنگوی دولت و موضع قاطع رئیسجمهور درباره پایان تبعیضهای دیجیتال، همه و همه نشانههای روشنی از یک تغییر قریبالوقوع هستند.
