نامجو و دیگران؛ فرصت یا تهدید ملی؟
محمدصادق جوادیحصار: از فردی که در شرایط سخت از ایران حمایت کرده است، باید دفاع شود محمدصادق کوشکی: اگر جرمی مرتکب شدهاند باید با آنها برخورد شود
هفت صبح| بازگشت محسن نامجو به ایران با واکنشهای زیادی همراه شد. برخی حضور در ایران را نشانه مثبتی از ادامه بازگشت چهرههای سیاسی و فرهنگی به کشور تلقی کردند و گفتند که حضور امثال نامجو یا حتی هنرمندانی مانند معین یا چهرههای سیاسی و دانشگاهی مثل عطالله مهاجرانی، عبدالکریم سروش و مسعود بهنود میتواند از یکسو به بازشدن فضای سیاسی داخلی کمک کند و از سوی دیگر عاملی برای افزایش همبستگی ملی است. حتی فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز مواضعی مشابه آنچه ذکر شد را مطرح کرد و به تعریف و تمجید از سروش، مهاجرانی و بهنود پرداخت.
این طیف باور دارند چهرههایی که در دوران جنگ آمریکا و ایران به نفع ایران موضعگیری کردهاند یا دستِکم موضعی علیه ایران نگرفتهاند و با جریانهای اپوزیسیون نیز همکاری نکردهاند بهتر است به کشور بیایند و نباید مانعی بر سر راه ورود آنها وجود داشته باشد و حتی شخص مسعود پزشکیان نیز گفت که اینکه به آنها بگوییم به ایران برگردید و بعد با آنها برخورد کنیم، «نامردی» است.
در مقابل اما گروهی هستند که حضور چهرههایی مثل نامجو هیچ دستاوردی نمیتواند برای کشور داشته باشد. از طرفی برخی مثل مدیرمسئول سایت «رجانیوز» میگویند که با فردی مثل نامجو باید به شدت برخورد کرد. او در مطلبی نوشت: «حکم قطعی محاربان در قرآن چند چیز بیشتر نیست؛ دار زدن، یا گردن زدن، یا قطع دست و پای مخالف، یا نفی سرزمینی و تبعید. جانوران عفن و کفتاران کودتاچی و جیرهخواران ترامپ و نتانیاهو، حق بازگشت به کشور اسلامی و ادامه حیات در این سرزمین مقدس را ندارند.
این کارها برخلاف وحدت و امنیت ملی است و مردم بعثتیافته قطعا تحمل نخواهند کرد». مدیر مسئول رجانیوز و طیف متبوع او میگویند بازگشت خوانندهها، بازیگران یا فعالان سیاسی خارج از کشور به ایران، نیروهای انقلابی را ناامید میکند و باور دارند یا نباید زمینه حضور آنها در ایران فراهم شود یا اگر شد، باید با برخی از آنها پر شدت برخورد کرد. یک گروه دیگر نیز با چهرههایی که به ایران برگشتهاند یا میخواهند برگردند حمله میکنند و آن اپوزیسیون خارج از کشور است؛ نیروهایی که عمدتا یا سلطنتطلباند یا نزدیک به سلطنتطلبها شناخته میشوند.
این گروه نیز از طریق رسانههای خود توهینهای زیادی را به نامجو و کسانی که میخواهند به کشور بیایند روانه میکنند. آنها به نوعی از عادی شدن شرایط در ایران ناراضیاند و حضور چهرهها در ایران را به نوعی تقویتشدن نظام ایران قلمداد میکنند. به هر روی در موضوع بازگشت شخصیتهای ایرانی خارج از کشور نگاههای مختلفی وجود دارد که هر کدام از منظر خود به قضیه نگاه میکنند. در این گزارش نیز ما سعی کردیم، نظر دو چهره با دو نگاه کاملا متفاوت را نسبت به این موضوع پوشش دهیم تا در جریان استدلالهای هر یک از گفتمانهای موجود قرار بگیریم.
از چهرههایی که از ایران دفاع کردند باید حمایت کرد
محمدصادق جوادیحصار، فعال سیاسی اصلاحطلب، درباره موضع منفی و بعضا تند برخی گروهها و شخصیتهای سیاسی نسبت به بازگشت چهرههای خارج از کشور به «هفت صبح» گفت: «برخی مصداق این ضربالمثل معروفند که «یکی بر سر شاخ و بن میبرید» این افراد بر شاخه نشستهاند و مشغول بریدن انتهای شاخهاند، که در نهایت هم سقوط آزاد نصیبشان میشود.
کجفهمی این افراد تمامشدنی نیست. در هر زمینهای هم روایت نادرست خود را ارائه میدهند. اگر یک هنرمند خارج از ایران موضعی علیه ایران بگیرد، مخالفان جمهوری اسلامی، سخن او را در بوق و کرنا میکنند و میگویند فلان فرد این سخن را علیه جمهوری اسلامی گفته است اما وقتی هنرمندی از مواضع ایران اسلامی دفاع میکند همان اپوزیسیون خارج از کشور او را مورد شدیدترین هتاکیها و حتی دیده شده مورد حملات فیزیکی قرار میدهند.
در این شرایط برخی به جای دفاع از آنهایی که از ایران دفاع کردهاند، همسو با اپوزیسیون اما به روایت خود او را مورد هجمه قرار میدهند؛ در حالی که انتظار میرود اتفاقا از فردی که در شرایط سخت از ایران حمایت کرده است، دفاع شود تا بیش از این بهانه در اختیار دست دشمن قرار نگیرد. واقعیت این است که برخی با مواضعی نابخردانه باعث میشوند از جبهه خودی ریزش داشته باشیم و به جبهه دشمن نیرو اضافه شود».
تندروها پهلوان کوچه خلوتند!
این فعال سیاسی و رسانهای در پاسخ به این پرسش که مخالفان ورود چهرههای خارج از کشور به ایران با چه هدفی ساز مخالف میزنند، مطرح کرد: «این افراد در حالت خوشبینانه نابخردند یا عواملیاند که میخواهند کشور به آرامش نرسد. مسئله این است که بسیاری از این تریبونداران «پهلوان کوچههای خلوتند!» شاید هم تصور میکنند اگر اندیشمندان و هنرمندان به کشور برگردند، بازارشان بیرونق میشود؛ بنابراین، برای امرار معاش خودشان سر و صدا میکنند».
به جای قوه قضائیه صحبت نکنند
او در واکنش به موضع، سردبیر سایت رجانیوز که گفته بود بعضی از افرادی که وارد کشور شدهاند مستحق اعداماند، بیان کرد: «ایشان مگر قاضی شرع است؟ مگر قوه قضائیه نداریم که ایشان حکم صادر میکند؟ به هر جهت، به ایشان و هم عقیدههای این بزرگوار عرض میکنم که اگر خود را متعهد به نظام میدانند، به جای قوه قضائیه حرف نزنند. از یک روزنامهنگار احتمالا با تجربه بعید است که چنین بی پروا سخن بگوید؛ واقعا دور از شأن است».
حضور سروش، مهاجرانی و بهنود در ایران، بسیار مفید خواهد بود
جوادیحصار درباره اینکه ورود کدام یک از چهرههای خارج از کشور میتواند برای کشور مفید باشد، اعلام نظر کرد: «افراد متشخص و سطح بالایی در ابعاد گوناگون خارج از کشور بهسر میبرند؛ مشخصا جناب آقای دکتر سروش در حوزه اندیشهورزی دینی یک رکن غیرقابل انکارند یا آقای دکتر عطااللهمهاجرانی در حوزه کتابت و تحقیق و تفحص سیاسی و فرهنگی فردی برجسته است، دیگر آقای بهنود به عنوان یک نویسنده، روزنامهنگار ممتاز و پژوهشگر همیشه برای روزنامهنگاران الگو بوده است.
همگی این افراد میتوانند با حضور خود در ایران نقش مفیدی داشته باشد. تجربیات آقای مهاجرانی بسیار اهمیت دارد. آقای دکتر سروش در قله معرفت و فلسفه است. نمیشود چنین چهرههایی را نادیده گرفت. اگر چنین شخصیتهایی در کشور حاضر شوند، حتما دانشگاهها و پژوهشگاههای ما میتوانند از دانش و تجربیات آنها استفاده کنند. این افراد نباید از مام وطن دور باشند. واقعا دور ماندن چنین چهرههایی از مام میهن برای آن طیف رادیکال چه سودی دارد؟ چه نفعی برای آنها وجود دارد که این شخصیتها از خاک کشورشان دور باشند؟»
امیدوارم سیاست بازگشت شخصیتها به کشور، دائمی باشد
او در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آیا رویکرد بازگشت چهرهها به کشور از سوی تصمیمسازان مقطعی است یا یک سیاست راهبردی و دائمی است، توضیح داد: «امیدوارم این رویکرد، رویکردی اصیل و دائمی باشد، بعید میدانم مقطعی و سیاسی باشد. برخورد مقطعی و کوتاهمدت نه تنها هیچ فایدهای برای کشور ندارد، بلکه مخرب نیز هست زیرا اگر برخی به کشور برگردند و در ادامه محدود شوند و با دلشستگی بار دیگر کشور را ترک کنند، تبدیل به تجربهای برای دیگرانی میشود که در خارجند و میخواستند به ایران بیایند در این صورت حتما آنها دیگر به ایران برنمیگردند. من فکر نمیکنم این رویکرد کوتاهمدت باشد امیدوارم رویکردی جامع و ماندگار باشد».
همه باید تابع قانون باشند؛ چه هنرمند و چه رجل سیاسی
محمدصادق کوشکی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران نیز درباره ابعاد بازگشت برخی چهرهها به ایران، به «نامهنیوز» گفت: «کسی که شناسنامه ایرانی دارد، باید بتواند به ایران بیاید و این یک اصل روشن است و جز در چارچوبهای قانونی، نباید محدودیتی برای او قائل شویم. تنها چارچوبی که برای ورود اتباع ایرانی به کشور وجود دارد، قانون است. اگر کسی طبق قوانین ایران مرتکب جرم شده است، باید به پرونده او رسیدگی شود؛ درست مانند هر شهروند ایرانی که مرتکب جرم میشود. اگر هم کسی جرمی انجام نداده است، باید مانند هر شهروند دیگری بتواند به کشور بیاید».
او با تأکید بر اصل قانونی بودن جرم و مجازات ادامه داد: «اگر قانون حاکم باشد، بنبستی نداریم. اگر قانون ملاک باشد و بر اساس سلیقه عمل نکنیم، فرقی نمیکند فرد هنرمند باشد، ورزشکار باشد یا رجل سیاسی؛ همه باید تابع قانون باشند. اگر فردی وارد ایران شد و مشخص شد که جرایمی انجام داده است، باید مجازات شود و اگر تخلفی انجام نداده و مرتکب جرمی نشده است، باید مانند یک شهروند عادی با او رفتار شود. واقعیت این است که در این زمینه ابهامی وجود ندارد».
وحدت ملی وابسته به بازگشت چند چهره نیست
این استاد دانشگاه در واکنش به آنهایی که میگویند ورود شخصیتها به کشور باعث ایجاد وحدت و انسجام ملی میشود، مطرح کرد: «اگر کسی بگوید وحدت ملی ملت ۹۰ میلیونی ما به بازگشت فلان فرد بستگی دارد، رسما دارد به یک ملت توهین میکند و این نگاهی بسیار کوتاهبینانه است. وحدت مردم به فلان حضور یا عدم حضور فلان بازیگر و خواننده و فعال سیاسی در کشور وابسته نیست و محور وحدت میان ایرانیان ملاکهایی مانند امنیت ملی، منافع ملی و انقلاب است و حتما مسئلهای با این میزان اهمیت وامدار چند چهره نیست؛ بنابراین، بحث بازگشت افراد نیز باید در اندازه چارچوب خودش دیده شود و همانطور که گفتم ملاک عمل در این مسئله نیز باید قانون باشد».
دولت میخواهد حواس مردم را پرت کند
این تحلیلگر مسائل سیاسی همچنین درباره اینکه دولت چهاردهم به طور جدی مترصد بازگشت برخی ایرانیان خارج از کشور است، تشریح کرد: «دولت هیچ دستاوردی ندارد؛ نه در اقتصاد، نه در سیاست و نه در هیچ زمینه دیگری. من باور دارم دولت کشور را به ورشکستگی کشانده متعاقب شیوه مدیریت دولت، زندگی مردم در حال تعطیل شدن است. دولت بیدستاورد کنونی میخواهند حواس مردم را با بحثهایی مبتذل پرت کنند. بحث رفتوآمد افراد، تابع قانون است و به دولت هم ربطی ندارد. اگر کسی میتواند بیاید، میآید، اگر باید مجازات شود، مجازات میشود و اگر بتواند بدون مشکل در کشور فعالیت کند، فعالیت خواهد کرد. دولت در این میان، برای اینکه اذهان را منحرف کند، به این بحثها میپردازد».
فردی که اقدام مجرمانهای کرده، باید مجازات شود
کوشکی در پایان گفت: «وقتی قانون را ملاک قرار دهیم، برای همه راهکار وجود دارد. هیچوقت نباید افراد را نفر به نفر بررسی کنیم و بگوییم این فرد برگردد و آن فرد برنگردد. همه باید تابع مقررات باشند. اگر کسی مرتکب جرم شده است، باید بر اساس قانون با او رفتار شود. اگر مجازاتی برای او در نظر گرفته نشده یا مرتکب جرمی نشده است، میتواند به کشور بیاید. حاکمیت به صفتِ فردیِ افراد کاری ندارد و همه باید در چارچوب قانون رفتار کنند؛ بنابراین، نباید این موضوع را به بحثی فردی و مبتنی بر سلیقه تبدیل کرد.
تنها چیزی که معیار است، قانون است و زیر پا گذاشتن قانون میتواند عامل شکاف شود. وحدت با بیقانونی شکل نمیگیرد. هرکدام از افرادی که مایل هستند، میتوانند گذرنامه بگیرند و برگردند. هر ایرانی حق دارد به ایران بیاید؛ ایران کشور همه ایرانیان است. البته پرونده او بررسی میشود و اگر مشکلی نداشت، میتواند هم زندگی عادی داشته باشد و هم در حوزه کاری خود فعالیت کند.
اما اگر اقدامات مجرمانهای انجام داده باشد که مستوجب اعمال مجازات است، طبیعی است که بر اساس قانون باید یا محاکمه شود یا اگر محاکمه شده، حکمش اجرا شود. در این میان، هیچ ابهامی وجود ندارد و هیچ تفسیر و تعبیری نیز راه ندارد؛ زیرا هم اصل قانونی بودن جرم و مجازات بر اجرای قانون دلالت دارد و هم اینکه نباید هیچ تبعیضی میان مردم ایران در مواجهه با قانون وجود داشته باشد».
