جوابیه انجمن زیست محیطی دامون

هفت صبح| انجمن جوانان حافظ زمین (دامون) به گزارش روزنامه هفت‌صبح با عنوان «ابهام‌های تعارض منافع در مطالعات اجتماعی پروژه میدان نفتی سهراب» واکنش نشان داد. پیرو انتشار مطلبی به قلم خانم مرگن در روزنامه هفت‌صبح مورخ ۱۸/۸/۱۴۰۴ با عنوان «ابهام‌های تعارض منافع در مطالعات اجتماعی پروژه میدان نفتی سهراب»، به‌منظور روشن شدن افکار عمومی و اصلاح برخی اطلاعات نادرست و برداشت‌های القاشده در گزارش، توضیحات زیر ارائه می‌شود.

با اتکاء به اصل 40 قانون اساسی که «هیچکس نمی‌تواند اعمال حق خویش (مطالبه‌گری) را وسیله اضرار به غیر قرار دهد»، با رعایت اصول و موازین اخلاق حرفه‌ای و تاکید بر رعایت اصل صدق در مقام بیان، لازم به یادآوری است که مجموعه دامون با تاکید بر حق خود نسبت به دادخواهی با استناد به ماده 23 قانون مطبوعات تقاضامند است جوابیه ذیل را منتشر نمایند. از رسانه‌ها نیز انتظار می‌رود از هرگونه نشر اکاذیب و توهین و افترا و هر پیشداوری ناسزاواری که بار حرفه‌ای و مدنی کنشگری انجمن‌ها و افراد در حوزه محیط‌زیست را تحت شعاع قرار می‌دهد، اجتناب نمایند:

قرارداد انجام مطالعات ارزیابی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی پروژه سهراب با شرکت «توسعه خلاقیت و نوآوری زنان و جوانان اکسین مانا» به مدیریت خانم آنا یارعلی منعقد شده است، نه با انجمن جوانان حافظ زمین (دامون). بنابراین، معرفی انجمن به‌عنوان مجری یا طرف قرارداد این مطالعات، خلاف واقعیت است.  ماهیت مطالعات انجام شده توسط شرکت توسعه خلاقیت و نوآوری زنان و جوانان اکسین مانا، مستقل از فرایند ارزیابی اثرات محیط‌زیستی و صدور مجوز بوده و صرفا مطالعه‌ای با هدف شناسایی راهکارهای ایفای مسئولیت اجتماعی شرکت بهره‌بردار در منطقه عملیاتی خود بوده است. 

از سوی انجمن دامون، صرفاً دکتر مهدی مجتهدی در جایگاه کارشناس مستقل و متخصص ارزیابی مشارکتی روستایی و آموزش تسهیلگران محلی در منطقه رفیع در این مطالعه همکاری داشته که در چارچوب تخصص حرفه‌ای ایشان بوده و این موضوع از نظر حقوقی با «انعقاد قرارداد یا اجرای سازمانی پروژه توسط انجمن» تفاوت دارد. همچنین ایشان تنها یک عضو داوطلب در کارگروه آب و تالاب شبکه بوده، همچون دیگر افراد علاقمند و صاحبنظر در حوزه تالاب هورالعظیم در جلسات شرکت نموده و این موضوع با سمت حقوقی در دبیرخانه تخصصی آب و تالاب‌ شبکه ارتباطی ندارد، زیرا برخلاف ادعای مطرح‌شده در این گزارش آقای مجتهدی و انجمن دامون سمت رسمی در شبکه انجمن‌های تالابی نداشته و صرفا یک عضو این مجموعه کنشگران و متخصصین تالابی هستند.

خانم آنا یارعلی نیز در زمان انجام مطالعات در سال ۱۴۰۳، عضو هیئت‌مدیره انجمن دامون نبوده‌اند. بنابراین، نسبت دادن مسئولیت یا منافع قراردادی شرکت اکسین مانا به انجمن، از دیگر مفروضات اشتباه این گزارش است. از جمله کاستی‌های قابل تأمل در گزارش خبری منتشرشده، خلط میان «شخصیت حقوقی انجمن دامون» و «شرکت اکسین مانا»، عدم توجه به تفاوت میان «فعالیت حرفه‌ای یک عضو» و «عملکرد سازمانی انجمن» و همچنین نادیده گرفتن تفاوت معنای میان «حضور کارشناسی یک فرد در جلسات» و «ایفای نقش رسمی از جانب انجمن»، مرز واقعیت‌های مستند با برداشت‌های شخصی و مغرضانه را مخدوش نموده است. 

اصل شفافیت و پیشگیری از تعارض منافع در فعالیت‌های تشکل‌های مدنی امری ضروری و مورد تأکید انجمن دامون می‌باشد. با این حال، تشخیص تعارض منافع مستلزم بررسی دقیق جایگاه اشخاص، نوع مسئولیت، ارتباطات قراردادی و مالی و همچنین مفاد صریح مقررات مربوط است. صرف عضویت یک فرد در یک تشکل مدنی یا انجام فعالیت تخصصی و حرفه‌ای، به‌خودی‌خود به معنای وقوع تعارض منافع یا تخلف نیست.

در گزارش خبری منتشرشده، به محدودیت‌های ادعایی مندرج در ماده ۳۵ اساسنامه شبکه اشاره شده، اما در همان گزارش، افراد مورد استناد نیز اذعان کرده‌اند که اساسنامه درباره مصداق مورد بحث صراحت ندارد یا در این زمینه سکوت کرده است. در چنین شرایطی، لازم است پیش از طرح و برجسته‌سازی یک اتهام یا شبهه، متن کامل مقررات و دامنه شمول آن بررسی و نظر طرف‌های مرتبط نیز اخذ شود. همچنین، ارجاع موضوع به شورای نظارت و داوری شبکه، به‌خودی‌خود نه اثبات‌کننده وقوع تخلف و نه مجوزی برای القای نتیجه پیش از اعلام نظر مرجع ذی‌صلاح است.

انجمن جوانان حافظ زمین (دامون)، تشکلی تخصصی در حوزه محیط‌زیست و منابع طبیعی است که با برخورداری از مجوز ملی وزارت کشور و بیش از دو دهه تجربه موثر در اجرای طرح‌ها و پروژه‌های مشارکتی حفاظت و مدیریت محیط‌زیست، در زمینه جلب مشارکت جوامع محلی و ارتقای ظرفیت‌های اجتماعی حفظ طبیعت دارد. حضور و فعالیت حرفه‌ای اعضای یک تشکل تخصصی در پروژه‌های مرتبط با حوزه مأموریت آن تشکل، نه‌تنها فی‌نفسه محل ایراد نیست، بلکه می‌تواند فرصتی برای به‌کارگیری دانش و تجربه تخصصی نیروهای مدنی در مسیر حفاظت از محیط‌زیست باشد؛ بویژه هنگامیکه اصول و استقلال حرفه‌ای رعایت شود.

در مجموع این موارد، از جمله طرح شبهات اثبات‌نشده و بدون ارائه هیچگونه مستندات، برجسته‌سازی تفسیرهای مورد تردید و نتیجه‌گیری پیش از احراز موضوع، با اصول دقت، بی‌طرفی، راستی‌آزمایی و رعایت حق پاسخ‌گویی در روزنامه‌نگاری حرفه‌ای فاصله دارد و می‌تواند به اعتبار اشخاص و نهادهای مدنی آسیب وارد کند. در پایان، انجمن دامون ضمن تأکید بر ضرورت شفافیت و پاسخ‌گویی در فعالیت‌های مدنی و حرفه‌ای، بدینوسیله مراتب اعتراض خود نسبت به انتشار مطالب نادقیق یا گمراه‌کننده درباره عملکرد و جایگاه حقوقی خود در روزنامه هفت صبح را اعلام و برای اعاده حیثیت امکان پیگیری‌های حقوقی لازم را برای خود قائل است. انتظار می‌رود روزنامه با رعایت اصول حرفه‌ای و حق پاسخ‌گویی، نسبت به اصلاح موارد نادرست گزارش و انتشار این جوابیه اقدام نماید. هیات مدیره انجمن جوانان حافظ زمین (دامون)