مردم هور، سهراب را نمی‌خواهند
مردم هورالعظیم اسپری‌های آسم را به جلسه با نمایندگان نفت آوردند تا بگویند هزینه توسعه نفتی را با نفس خود می‌پردازند
هفت صبح| صدور مجوز ارزیابی محیط زیستی آخرین سنگر دفاع از پیکر نیمه‌جان هورالعظیم بود که با سهل‌انگاری سازمان محیط زیست فروریخت تا بغض جامعه محلی را در سومین نشست هم‌افزایی که در رابطه با این پروژه برگزار شده، بترکاند. شیوخ عرب آمده بودند که خواسته‌هایشان را مطرح کنند. مطالبه آنها روشن بود. مجوز محیط زیستی توسعه میدان نفتی سهراب باید لغو شود. آنها همراه خود اسپری آورده بودند، چون توسعه صنعت نفت در خوزستان برای جامعه محلی فقط تنگی نفس آورده بود و شغل‌های سنتی‌شان مثل بوریابافی، صید و ماهیگیری و ... را از آنها دزدیده بود.
جامعه محلی به صراحت اعلام کردند که آخرین گروهی هستند که با گفت‌وگو به دنبال حفظ تالاب هستند. آنها انجام مسئولیت‌های اجتماعی را وظیفه وزارت نفت و نه صدقه‌ای به جامعه محلی می‌دانستند و معتقد بودند که بودجه‌های این بخش به رانتی برای پایتخت‌نشینان تبدیل شده است. مسئولان هم که گویا فقط در جلسه حضور داشتند و خواسته‌های مطرح شده را نمی‌شنیدند زیرا در فرصت تعیین شده، هیچ راهکاری برای حل مسائل جامعه محلی ارائه ندادند.
نشست هم‌افزایی «طراحی و اجرای برنامه جامع حفاظت و احیای تالاب هورالعظیم» با میزبانی شرکت مهندسی و توسعه نفت (متن) به همت شبکه سازمان‌های مردم نهاد منابع طبیعی و محیط زیست بعد از ظهر سه‌شنبه 14 مهر در سالن بسیار کوچک شرکت متن با حضور شیوخ عرب و کنشگران خوزستانی و جمعی از مدیران دولتی برگزار شد. این نشست سومین گردهمایی پس از صدور مجوز زیست محیطی توسعه میدان نفتی سهراب بود.
بدعهدی وزارت نفت و بیکاری جوانان
خواسته کنشگران و جامعه محلی کاملا روشن بود. آنها خواستار لغو مجوز صادر شده برای توسعه میدان نفتی سهراب بودند. مهمترین سندی هم که برای این مطالبه به همراه داشتند، اسپری‌های آسمی بود که بخش عمده حاضران در جلسه، در کیف‌هایشان حمل می‌کردند. نفت برایشان نه تنها رونق کسب و کار نیاورده بود بلکه نفسشان را هم تنگ کرده و هوای پاک را از آنها دزدیده بود.
آنها مخالف توسعه نبودند اما بدعهدی‌های مکرر وزارت نفت و عدم اجرای تعهدات مرتبط با مسئولیت اجتماعی به همراه عدم ایجاد اشتغال برای ساکنان اصلی منطقه و بیکار ماندن جوانان تحصیلکرده بومی، آنها را مصمم کرده بود که همان مشاغل سنتی که نسل اندر نسل به آن مشغول بودند را برای خود حفظ کنند و باقی ماندن آن مشاغل هم به حیات تالاب گره خورده بود. در نتیجه صراحتا و با صدای بلند فریاد می‌زدند که هر توسعه‌ای که منجر به از دست رفتن هور شود را نمی‌خواهند.
تاکید بر حفظ احیای تالاب
داوودفر به نمایندگی از مردم هورنشین شط علی از بیکاری جوانان منطقه سخن گفت و بر استمرار اقدامات، برای کاهش آلایندگی در منطقه و احیای تالاب تاکید کرد. حمید سواری از ساکنان رفیع با تاکید بر اینکه معیشت مردم منطقه به هور گره خورده، حق تالاب را مطالبه کرد و بر حفظ هورالعظیم تاکید کرد؛ زیرا او معتقد است که این تالاب نفس مردم منطقه است و مسئولان نباید نفس مردم را بگیرند. کریم سواری یکی دیگر از اهالی رفیع با تاکید بر اینکه به یک طرح ملی اعتراض ندارد، از بیکاری بچه‌های رفیع خبر داد. او به جذب نیروهای غیربومی در صنعت نفت اعتراض داشت و با توجه به وابستگی معیشت مردم منطقه به ماهیگیری و مشاغل وابسته به هور، حذف آن را عاملی برای از دست رفتن زندگی در حاشیه این تالاب اعلام کرد.
عبدالله علیچی به دنبال حقوق اهالی مجاور میدان نفتی آزادگان شمالی بود. او به محرومیت‌های ناشی از عدم توسعه مناسب در منطقه اشاره کرد و تاکید کرد که اهالی تبور سهم مناسبی از فرصت‌های اشتغال، زیرساخت و آثار توسعه فعالیت‌های نفتی ندارند و خواستار اجرای عدالت و رعایت حقوق مردم بومی منطقه شد.محمد ستاری هم هورالعظیم را سدی جدی در مقابل نفوذ دشمن در جنگ هشت ساله اعلام کرد و از مسئولان خواست که هور را زنده نگه دارند زیرا مردم منطقه به دلیل گرد و خاک ناشی از بستر این تالاب خفه می‌شوند.
اشتغال حق مسلم مردم منطقه
محمد سواری عضو شورای شهر رفیع نیز در صحبت‌هایش به تجربیات تلخی که مردم از عملکرد نفت و سازمان آب و برق خوزستان داشته‌اند، اشاره کرد. به گفته او، در سیل سال 98، کارشناسان آب و برق خوزستان بدون توجه به نظر جامعه محلی، سیل را به نقاطی هدایت کرده‌اند که مردم به آن معترض بودند. توسعه نفتی هم صرفا برای مردم منطقه مشکل ایجاد کرده است. عضو شورای شهر رفیع، اشتغال را حق مسلم جامعه محلی اعلام می‌کند و بر این باور است که در این زمینه بی‌انصافی شده است.
گواه صحبت‌هایش را هم تجمعات بی‌نتیجه هر روزه جوانان، مقابل استانداری برای شکایت از نفت اعلام کرد. سواری معتقد است که نفت به تعهداتش عمل نکرده و در منطقه سکونت آنها امکانات تفریحی و خدماتی نظر سرویس مدارس وجود ندارد. محیط‌های آموزشی وسایل سرمایشی و گرمایشی ندارند و به دلیل فعالیت نفت و آلودگی‌های ناشی از آن، مدارس فقط 86 روز به صورت حضوری برگزار شده‌اند. او راه خروج منطقه مرزی رفیع از بن‌بست فعلی را توسعه گردشگری اعلام کرد و توضیح داد که نفت و مرزبانی با امنیتی نشان دادن منطقه، مانع از تحقق این هدف شده‌اند.
به گفته این عضو شورای شهر رفیع در فاز یک پروژه سهراب، وزارت نفت با ترفند باقی نماندن یک بیکار در منطقه وارد می‌شود اما مردم در ادامه با مشکل مواجه می‌شوند زیرا وزارت نفت اگر بخواهد یک آبدارچی بومی استخدام کند، از او امتحان و مصاحبه می‌گیرد. فعالیت نفت منجر به اشتغال نیروهای تحصیلکرده نشده و هیچ یک از وعده‌های دولت در خوزستان عملی نشده است. تردد ماشین آلات سنگین پروژه منجر به ترک برداشتن خانه مردم محلی شده و متاسفانه شرکت دانا انرژی، تاثیر پروژه سهراب بر بهداشت مردم منطقه را مثبت ارزیابی کرده است؛ در حالی که جامعه محلی تا خرخره ضرر دیده است.
تدوین برنامه جامع بعد از صدور مجوز!
ایمان کاهکش، مدیر روابط عمومی شبکه محیط زیست و منابع طبیعی استان خوزستان هم در صحبت‌هایش خواستار لغو مجوز میدان سهراب شد و تاکید کرد که برنامه جامع احیای هورالعظیم نباید بعد از صدور مجوز نوشته شود. او با اشاره به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس گفت: بر اساس این گزارش خروجی عملکرد ستاد ملی تالاب‌ها مشخص نبوده و برنامه‌های این ستاد، تاثیرگذاری درستی هم نداشته است. بنابراین اگر برنامه احیای تالاب هم تدوین شود، خروجی مشخصی نخواهد داشت. قاسم سلیمی پور فعال محیط زیست شمال خوزستان نیز تاکید کرد که زندگی مردم منطقه برآمده از تالاب است و حضور نفت، هیچ تاثیری در روند معیشتی آنها نداشته است.
اگر تالاب تخریب شود، با هیچ برنامه‌ای کارکردهای اولیه این اکوسیستم باز نمی‌گردد؛ زیرا تالاب حوضچه نیست که فقط آب در آن رها شود. علی طهماسبی یکی دیگر از کنشگران محیط زیست هم با انتقاد از اینکه مسئولان صرفا به اعلام درصد در خصوص دخل و تصرف در تالاب هورالعظیم بسنده می‌کنند، تاکید کرد که تالاب مثل بدن انسان یک پیکره زنده به هم مرتبط است و هیچ پزشکی نمی‌گوید که اگر چشم شما کور شد، فقط یک درصد از بدنت آسیب دیده است.او تاکید کرد: ما آخرین نمایندگان خوزستان هستیم که با گفت‌وگو خواستار رسیدگی به مشکلاتمان هستیم. طهماسبی هم خواستار لغو فوری مجوز سهراب شد و تاکید کرد که احیای تالاب و تخریب آن با اجرای پروژه‌های توسعه، دو پادشاهی هستند که در یک اقلیم نمی‌گنجند.
این فعال محیط زیست گفت: اگر می‌خواهید اهالی هورالعظیم با این فرمان از منطقه مهاجرت کنند، خودتان می‌دانید اما اگر می‌خواهید در خوزستان باقی بمانیم و نفسی داشته باشیم، باید فکری کنیم. او با اشاره به حفر 300 حلقه چاه در غرب کارون به حضور افراد با اسپری در جلسه اشاره کرد و توضیح داد که متاسفانه وزارت نفت بودجه مسئولیت اجتماعی را به رانتی برای تهرانی‌ها تقلیل داده است.
ناصر عبیات دیگر کنشگر محیط زیست هم با اشاره به کتاب دو زبانه تصاویر هورالعظیم که در بسته‌های هدیه توزیع شده در جلسه وجود داشت؛ گفت که چاپ همین کتاب هم خیانت به جامعه محلی است زیرا بودجه مسئولیت‌های اجتماعی صرف آن شده است. به گفته عبیات، وزارت نفت 51 نفر غیربومی و 21 نفر بومی را در پروژه دشت آزادگان بیمه کرده و این نشان می‌دهد که در جذب نیرو توجهی به جامعه محلی نداشته است. او جرم مردم منطقه را شهروند درجه سه ایران بودن اعلام کرد و گفت که مردم محلی به وزارت نفت اعتمادی ندارند.
عدم ارائه راهکار توسط مسئولان
با وجود اعتراض جامعه محلی به عدم ایجاد اشتغال برای جوانان، نصرالله زارعی مدیر عامل شرکت مهندسی و توسعه نفت مدعی شد که 81 درصد نیروهای بومی در میادین غرب کارون مشغول به کار شده‌اند و تعهد وزارت نفت هم این نیست که همه مشکلات اشتغال منطقه را حل کند. او بدون توجه به سخنان حاضران که توسعه و حفظ تالاب را دو پادشاهی می‌دانند که در یک اقلیم نمی‌گنجند و در حالی که توسعه پروژه نفتی سهراب 18 هکتار از بخش فعال هور که در ورودی آب کرخه واقع شده را خشک می‌کند؛ اعلام کرد که موضوع هورالعظیم یک مسئله ملی و کلان است و باید همه دستگاه‌ها و صاحب‌نظران درباره چگونگی حفظ و گسترش بخش‌های آب‌دار تالاب با یکدیگر به جمع‌بندی برسند.
احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست کشور هم با وجود آنکه جوامع محلی تاکید داشتند که طرح جامع تالاب‌ها بعد از صدور مجوز مفهومی ندارد، باز هم خبر از تدوین طرح جامع تالاب‌ها داد و گفت که حدود 90 درصد اقدامات مربوط به ثبت هورالعظیم انجام شده و تلاش می‌کنیم این تالاب هرچه سریع‌تر در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شود. البته لاهیجان زاده نگفت که ثبت نام تالاب‌های دیگر در فهرست رامسر چه مزایایی برای این تالاب‌ها داشته تا مردم بدانند که با اضافه شدن نام هورالعظیم به این فهرست، چه مزیتی برای تنها منبع معیشت جامعه محلی ایجاد می‌شود.
وعده تکراری کاهش فلرسوزی و مسائلی از این دست هم از سوی دیگر مسئولان حاضر در جلسه اعلام شد اما به نظر می‌رسد نشنیدن درست مطالبات جامعه محلی و تکرار همان حرف‌های قدیمی، نه تنها بن‌بست ایجاد شده در زمینه صدور مجوز توسعه سهراب را حل نمی‌کند بلکه به راحتی می‌تواند آن را به یک مسئله امنیت ملی تبدیل کند.
