زنبورخوارها، قربانیان تولید عسل
حذف پرندگان زنبورخوار، تنها یکی از اقدامات مخرب کندوداران برای حفاظت از سرمایه‌شان است
گروه محیط زیست| کاهش منابع غذایی برای همه گونه‌های جانوری آنها را به سمت شکار حیوانات اهلی می‌برد اما موضوع برای پرندگان زنبورخوار از جنس دیگری است. اگرچه کاهش جمعیت حشرات آنها را مجبور به استفاده از زنبورهای اهلی موجود در کندوها می‌کند اما یک پرنده شناس می‌گوید که حضور کندوداران در مناطق حفاظت شده و تاثیری که این صنعت بر زنجیره حیات در این مناطق می‌گذارد، سیاستگذاران دنیا را مجبور کرده تا نسبت به حضور صنعت زنبورداری در چنین مناطقی تجدید نظر کرده و سیاست‌هایشان را به سمت محدودسازی حضور آنها در طبیعت تحت حفاظت، هدایت کنند.
فعالان محیط‌زیست می‌گویند که استفاده از سموم توسط زنبورداران باعث شده که تعداد زیادی از این پرندگان زنبورخوار در مجاورت کندوها از بین بروند. علیرضا هاشمی مؤسس انجمن پرنده‌شناسی و پرنده‌نگری طرلان در گفت‌وگو با هفت‌صبح توضیح می‌دهد که معمولا زنبوردارها یا کلونی زادآوری این پرندگان را از بین می‌برند یا اینکه در داخل یک تشت، تعدادی از زنبورها را سمی کرده و رها می‌کنند.
زنبورخوارها حشرات سمی را می‌خورند و از بین می‌روند. یا اینکه قبل از تاثیر سم بر روی زنبور، حشره پرواز کرده و توسط این پرنده شکار می‌شود. زنبور سمی باعث مرگ زنبورخوار خواهد شد.به گفته هاشمی، گاهی کندوداران از تفنگ و تور هم برای حذف زنبورخوارها استفاده می‌کنند اما خوشبختانه نسل هیچ یک از گونه‌های زنبورخوار موجود در ایران، در معرض تهدید قرار ندارد.
زنبورداری، تهدیدی برای طبیعت
مؤسس انجمن پرنده‌نگری طرلان، زنبورداری را صنعتی می‌داند که به تدریج در حال تبدیل شدن به تهدید برای طبیعت دنیا به شمار می‌رود. زیرا زنبورهای اهلی اگرچه به ظاهر در مزارع انسانی گرده افشانی را افزایش داده و منجر به تولید محصول بیشتر می‌شوند اما یک رقیب جدی برای سایر زنبورها به حساب می‌آیند. خیلی از زنبورها برای گرده افشانی گیاهانی خاص، تخصصی شده‌اند، وقتی این گونه‌ها حذف می‌شوند، زنبور عسل پرورشی نمی‌تواند در گرده افشانی این گونه‌های گیاهی تاثیری داشته و در نتیجه به تداوم نسل چنین گیاهانی آسیب وارد می‌شود.
به گفته هاشمی، در کشورهای پیشرو در امر حفاظت، قوانین سختگیرانه‌ای برای حضور زنبور اهلی در مناطق حفاظت شده و بکر اعمال می‌شود. دنیا در حال یک تغییر و تحول به سمتی است که زنبورداری را محدود کند؛ زیرا اگر حضور آنها از حد بگذرد، می‌تواند برای طبیعت آسیب‌زا باشد.
تعارض زنبورداران با زنجیره حیات در طبیعت
مؤسس انجمن پرنده‌نگری طرلان درباره اثرات منفی زنبورداری بر طبیعت توضیح می‌دهد که حضور زنبورداران باعث ایجاد تعارض با بسیاری از موجودات زنده می‌شود. وقتی تعداد زیادی کندو به پناهگاه حیات وحش وارد می‌شود، تعارضات کندوداران با موجودات زنده افزایش می‌یابد. خرس به کندوها حمله می‌کند و کندودار برای مقابله با حذف سرمایه خود به این حیوان حمله می‌کند. برای دور نگه داشتن این گونه، زنبوردار سگ نگه می‌دارد و سگ‌ها به نوزاد علفخواران حمله می‌کنند.
همانگونه که سگ‌ها به یوزپلنگ آسیب رسانده‌اند، دیگر گوشتخواران را هم در معرض تهدید قرار می‌دهند. از سوی دیگر زنبورداران از سموم برای کنترل جمعیت زنبورخوارها استفاده می‌کنند و رفت و آمد آنها در مناطق حفاظت شده به امنیت این مناطق خدشه وارد کرده و تئوری حفاظت را متزلزل می‌کند. زیرا حمل اسلحه توسط زنبوردار از ترس حمله خرس، ممکن است منتهی به شکار غیرمجاز منتهی شود و تردد آنها، زمینه افزایش استرس در مناطق بکر را فراهم می‌کند.
بیمه کندوها، راه رفع تعارض
هاشمی از روش‌های مختلفی برای رفع تعارض کندودارها با زنبورخوارها سخن می‌گوید. یکی از راه‌ها هم در نظر گرفتن پوشش بیمه‌ای است. همان‌طور که وقتی خرس به کندو حمله می‌کند، غرامت به صاحب کندو پرداخت می‌شود، باید یک شرکت بیمه در مقابل حمله زنبورخوارها به کندو، خسارت پرداخت کند اما چنین اقدامی نیاز به نظارت بالا دارد.
او تاکید می‌کند که پرنده‌ای مثل زنبورخوار برای خوردن این حشره تکامل یافته و نمی‌توان گفت که چرا این پرنده زنبورها را می‌خورد. مؤسس انجمن پرنده‌نگری طرلان تاکید می‌کند که وقتی کشور برای حفاظت از منطقه‌ای از پول ملی هزینه می‌کند، یک زنبوردار نمی‌تواند سم بریزد و پرندگان را بکشد به این خاطر که پرنده رقیب درآمدش است. این قضیه از پایه دچار اشکال است.
رفع تعارض، کلافی سردرگم
هاشمی تاکید می‌کند که زنبورداران باید به حاشیه مناطق حفاظت شده هدایت شوند، ولی حتی در این مناطق هم حق ندارند پرنده‌ها را بکشند. ولی حقیقت این است که به دلیل کاهش جمعیت حشرات، اگر صاحبان کندو، پرنده را رها کنند، آنها تا آخرین دانه زنبور کندو را هم می‌خورند. بنابراین رفع این تعارض، یک کلاف سردرگمی است که باید از پایه و اساس به آن پرداخته شود. باید ببینیم، اگر کندوداری به طبیعت آسیب می‌زند، چرا این همه عسل تولید می‌کنیم؟ به گفته هاشمی، در کشورهای پیشرو، کندوداری را محدود کرده‌اند و قوانینی دارند که حضور کندوها را در برخی فضاها ممنوع می‌کند.
